Có mấy nhóm bệnh truyền nhiễm và gồm những bệnh nào?

Hiểu biết về cách phân loại bệnh truyền nhiễm không chỉ là kiến thức y khoa mà còn là nền tảng quan trọng giúp mỗi cá nhân và cộng đồng xây dựng các biện pháp phòng vệ sức khỏe hiệu quả, đặc biệt là thông qua tiêm chủng vắc xin.

Có mấy nhóm bệnh truyền nhiễm theo quy định hiện hành?

Theo Điều 3 của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm số 03/2007/QH12 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành, các bệnh truyền nhiễm được phân thành 3 nhóm chính là nhóm A, nhóm B và nhóm C. Việc phân loại này dựa trên các tiêu chí về mức độ nguy hiểm, khả năng lây lan và tỷ lệ tử vong của bệnh. Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Phòng bệnh năm 2025 (Luật số 114/2025/QH15) (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026) nhằm thay thế và kế thừa toàn bộ nội dung quản lý dịch bệnh cũ. Theo Điều 15 của Luật mới, cách phân chia thành 3 nhóm A, B, C cơ bản vẫn được giữ nguyên vẹn. Tuy nhiên, Luật bổ sung thêm danh mục: “Nhóm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO)” để linh hoạt ứng phó quốc tế.

Việc nắm rõ có mấy nhóm bệnh truyền nhiễm và đặc điểm của từng nhóm giúp cơ quan y tế và cộng đồng có sự chuẩn bị và ứng phó phù hợp khi có dịch bệnh xảy ra.

• Nhóm A gồm các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm;
• Nhóm B gồm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm;
• Nhóm C gồm các bệnh truyền nhiễm ít nguy hiểm;
• Nhóm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Nhóm A gồm những bệnh nào?

Nhóm A là nhóm các bệnh được đặt ở mức cảnh báo cao nhất do tính chất nguy hiểm và khả năng bùng phát thành đại dịch. Các biện pháp phòng chống đối với nhóm bệnh này thường rất nghiêm ngặt, bao gồm cả việc có thể phải công bố tình trạng khẩn cấp về dịch.

Danh sách 15 bệnh truyền nhiễm Nhóm A hiện hành:

• Bệnh bại liệt;

• Bệnh dịch hạch;

• Bệnh đậu mùa;

• Bệnh sốt vàng;

• Bệnh sốt Tây sông Nile (West Nile fever); 

• Bệnh tả Bệnh sốt xuất huyết do vi rút Ebola;

• Bệnh sốt xuất huyết do vi rút Lassa; 

• Bệnh sốt xuất huyết do vi rút Marburg;

• Bệnh do vi rút cúm A (H5N1);

• Bệnh do vi rút cúm A (H5N6) (Mới bổ sung); 

• Bệnh do vi rút cúm A (H7N9) (Mới bổ sung); 

• Bệnh do vi rút cúm A (H9N2) (Mới bổ sung);

• Bệnh do vi rút Nipah (Mới bổ sung); 

• Viêm đường hô hấp cấp nặng do vi rút và các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm khác mới phát sinh, chưa rõ tác nhân gây bệnh.

Nhóm B gồm những bệnh nào?

Danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B đang áp dụng theo Quyết định 1965/QĐ-BYT ngày 01/07/2026 của Bộ Y tế, có hiệu lực từ 01/07/2026. Theo Luật Phòng bệnh 2025, nhóm B là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Hiện có 47 bệnh thuộc nhóm B:

• Bệnh bạch hầu;
• Bệnh COVID-19;
• Bệnh cúm;
• Bệnh dại;
• Bệnh đậu mùa khỉ (Mpox);
• Bệnh do Haemophilus influenzae;
• Bệnh do nhiễm Listeria;
• Bệnh do nhiễm Nocardia;
• Bệnh do nhiễm vi rút Chikungunya;
• Bệnh do phế cầu;
• Bệnh do vi rút Adeno khác;
• Bệnh do vi rút gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS);
• Bệnh do vi rút Hanta;
• Bệnh do vi rút hợp bào (RSV);
• Bệnh do vi rút HPV (Human Papilloma Virus) ở người;
• Bệnh ho gà;
• Bệnh lao;
• Bệnh Legionnaire;
• Bệnh liên cầu lợn ở người;
• Bệnh lỵ trực khuẩn;
• Bệnh mắt hột;
• Bệnh melioidosis (Whitmore);
• Bệnh nhiễm Leptospira;
• Bệnh nhiễm trùng do não mô cầu;
• Bệnh nhiễm vi rút Zika;
• Bệnh quai bị;
• Bệnh rubella;
• Bệnh sởi;
• Bệnh sốt rét;
• Bệnh sốt xuất huyết Dengue;
• Bệnh tả;
• Bệnh tay - chân -miệng;
• Bệnh than;
• Bệnh thương hàn;
• Bệnh thủy đậu;
• Bệnh tiêu chảy do vi rút Rota;
• Bệnh uốn ván;
• Bệnh viêm gan vi rút A;
• Bệnh viêm gan vi rút B;
• Bệnh viêm gan vi rút C;
• Bệnh viêm gan vi rút D;
• Bệnh viêm gan vi rút E;
• Bệnh viêm kết mạc do vi rút Adeno;
• Bệnh viêm não Nhật Bản;
• Bệnh viêm não vi rút;
• Bệnh viêm phế quản cấp tính do vi rút Coxsackie;
• Ngộ độc botulinum.

Nhóm C gồm những bệnh nào?

Bệnh truyền nhiễm nhóm C gồm các bệnh truyền nhiễm ít nguy hiểm:

• Bệnh do nhiễm nấm Candida;
• Bệnh do nhiễm Rickettsia;
• Bệnh do nhiễm vi rút herpes;
• Bệnh do trichomonas;
• Bệnh đường ruột do nhiễm giardia;
• Bệnh giang mai;
• Bệnh giun đũa chó mèo;
• Bệnh lậu;
• Bệnh lỵ a-míp;
• Bệnh nhiễm ấu trùng sán lợn;
• Bệnh nhiễm giun;
• Bệnh nhiễm sán dây;
• Bệnh nhiễm sán dây chó;
• Bệnh nhiễm sán lá gan;
• Bệnh nhiễm sán lá phổi;
• Bệnh nhiễm sán lá ruột;
• Bệnh nhiễm vi rút đại bào;
• Bệnh phong;
• Ngộ độc thực phẩm do Vibrio Parahaemolyticus.

Việc phân nhóm bệnh truyền nhiễm có ý nghĩa gì?

Việc phân loại các bệnh truyền nhiễm thành từng nhóm không chỉ mang tính học thuật mà còn có ý nghĩa thực tiễn vô cùng quan trọng trong công tác y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Những ý nghĩa chính của việc phân nhóm này bao gồm:

• Phân định mức độ nguy hiểm: Giúp cơ quan y tế phân loại và xác định mức độ nguy hiểm của bệnh truyền nhiễm, từ đó làm căn cứ lựa chọn các biện pháp phòng bệnh, giám sát và đáp ứng phù hợp.

• Xây dựng chiến lược ứng phó: Mỗi nhóm bệnh sẽ có một kịch bản và quy trình ứng phó khác nhau và cũng sẽ thay đổi phù hợp theo từng bệnh cụ thể. Ví dụ: Đối với bệnh nhóm A, các biện pháp có thể bao gồm cách ly y tế nghiêm ngặt, khoanh vùng, dập dịch trên diện rộng và công bố tình trạng khẩn cấp.

• Định hướng truyền thông: Giúp xây dựng các chiến dịch truyền thông giáo dục sức khỏe phù hợp với mức độ nguy hiểm của từng nhóm bệnh, nâng cao nhận thức và sự chủ động của người dân trong việc phòng bệnh.

• Cơ sở pháp lý: Việc phân nhóm là cơ sở pháp lý để các cơ quan chức năng áp dụng các biện pháp can thiệp y tế công cộng cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe của cộng đồng.

Tóm lại, việc hiểu rõ về có mấy nhóm bệnh truyền nhiễm giúp mỗi chúng ta nhận thức đúng đắn về mức độ nguy hiểm của từng bệnh. Từ đó, chúng ta có thể chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa được khuyến cáo, đặc biệt là tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trước các tác nhân gây bệnh nguy hiểm.