Bệnh Trichomoniasis là gì? Những điều cần biết về bệnh Trichomoniasis

Trichomoniasis là bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục do ký sinh trùng đơn bào Trichomonas vaginalis gây ra. Đây là một vi sinh vật hình roi, di động, ký sinh chủ yếu tại đường sinh dục - tiết niệu của người. Ở nữ giới, ký sinh trùng thường cư trú tại âm đạo và cổ tử cung. Trong khi ở nam giới, vị trí nhiễm phổ biến là niệu đạo và tuyến tiền liệt. Bệnh có thể tồn tại ở cả hai giới nhưng biểu hiện lâm sàng thường rõ rệt hơn ở nữ.

Trichomoniasis được xem là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục không do virus phổ biến nhất trên toàn cầu. Tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở nữ giới trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt ở những người có nhiều bạn tình hoặc không sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ. Ở nam giới, bệnh thường diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ sót, góp phần làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Tại nhiều quốc gia, Trichomoniasis vẫn chưa được tầm soát thường quy, khiến gánh nặng bệnh tật có xu hướng bị đánh giá thấp.

Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh Trichomoniasis

Bệnh Trichomoniasis có thể biểu hiện với nhiều mức độ khác nhau, từ hoàn toàn không có triệu chứng đến các biểu hiện viêm rõ rệt tại đường sinh dục - tiết niệu. Sự đa dạng này phụ thuộc vào giới tính, vị trí nhiễm, tải lượng ký sinh trùng và đáp ứng miễn dịch của từng người bệnh.

Triệu chứng ở nữ giới: Ở nữ giới, bệnh Trichomoniasis thường biểu hiện rõ ràng hơn so với nam giới. Dấu hiệu điển hình nhất là viêm âm đạo với khí hư bất thường, thường có màu vàng xanh hoặc xám, dạng loãng, nhiều bọt và mùi hôi khó chịu. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa rát âm đạo, nóng rát vùng kín, kèm theo cảm giác đau khi quan hệ tình dục hoặc khi đi tiểu. Một số trường hợp ghi nhận cổ tử cung sung huyết, dễ chảy máu khi thăm khám, còn được mô tả là hình ảnh “cổ tử cung dâu tây”.

Triệu chứng ở nam giới: Ở nam giới, nhiễm Trichomonas vaginalis thường diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng rõ rệt. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể xuất hiện viêm niệu đạo với cảm giác tiểu buốt, tiểu rát, ngứa nhẹ trong niệu đạo hoặc tiết dịch niệu đạo ít, trong suốt hoặc hơi đục. Một số trường hợp hiếm gặp có thể kèm theo đau tinh hoàn, viêm tuyến tiền liệt hoặc khó chịu vùng tầng sinh môn, nhưng các dấu hiệu này thường không đặc hiệu và dễ bị bỏ qua.

Triệu chứng không đặc hiệu và thể không triệu chứng: Một tỷ lệ đáng kể người nhiễm Trichomoniasis, đặc biệt là nam giới và một số phụ nữ, hoàn toàn không có triệu chứng lâm sàng. Thể không triệu chứng này có ý nghĩa dịch tễ quan trọng vì người bệnh vẫn có khả năng lây nhiễm cho bạn tình mà không nhận biết được tình trạng nhiễm trùng. Ngay cả ở những trường hợp có triệu chứng, mức độ biểu hiện cũng rất đa dạng, từ nhẹ, thoáng qua đến viêm rõ rệt, phụ thuộc vào tải lượng ký sinh trùng và đáp ứng miễn dịch của từng cá thể.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh Trichomoniasis

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nhiễm Trichomonas vaginalis có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh dục - sinh sản. Các biến chứng này chủ yếu liên quan đến tình trạng viêm kéo dài, tổn thương niêm mạc và sự mất cân bằng hệ vi sinh tại đường sinh dục - tiết niệu.

• Viêm âm đạo, viêm cổ tử cung mạn tính: Tình trạng viêm kéo dài gây ngứa rát, khí hư bất thường, dễ tái phát và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.
• Viêm đường sinh dục trên ở nữ giới: Nhiễm trùng có thể lan lên tử cung và vòi trứng, làm tăng nguy cơ viêm tiểu khung, vô sinh và thai ngoài tử cung.
• Biến chứng thai kỳ: Phụ nữ mang thai nhiễm trichomoniasis có nguy cơ cao sinh non, vỡ ối sớm và trẻ sinh nhẹ cân.
• Viêm niệu đạo và tuyến tiền liệt ở nam giới: Bệnh có thể gây tiểu buốt, tiểu rát kéo dài, viêm tuyến tiền liệt và ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.
• Tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác: Tổn thương niêm mạc sinh dục làm tăng khả năng lây nhiễm HIV và các bệnh lây qua đường tình dục khác.
• Nguy cơ tái nhiễm và lây lan: Người bệnh không được điều trị triệt để hoặc không điều trị đồng thời cho bạn tình dễ tái nhiễm, góp phần duy trì nguồn lây trong cộng đồng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh cần chủ động đi khám bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở cơ quan sinh dục như khí hư thay đổi màu, mùi hôi, ngứa rát kéo dài, tiểu buốt hoặc đau khi quan hệ tình dục. Việc thăm khám sớm đặc biệt quan trọng nếu các triệu chứng không thuyên giảm sau vài ngày, tái phát nhiều lần hoặc xảy ra trong thời kỳ mang thai. Ngoài ra, những người có quan hệ tình dục không an toàn hoặc có bạn tình được chẩn đoán mắc trichomoniasis cũng nên đi kiểm tra ngay, ngay cả khi chưa có triệu chứng, nhằm phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân trực tiếp gây bệnh Trichomoniasis là do ký sinh trùng đơn bào Trichomonas vaginalis. Đây là vi sinh vật sống ký sinh tại đường sinh dục - tiết niệu của người và lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn. Sau khi xâm nhập qua tiếp xúc tình dục, Trichomonas vaginalis bám dính vào tế bào biểu mô niêm mạc sinh dục nhờ các protein bề mặt chuyên biệt. 

Ký sinh trùng tiết ra các enzyme protease và yếu tố gây độc tế bào, làm tổn thương lớp biểu mô, phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên và kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ. Môi trường âm đạo có pH tăng cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng, đồng thời làm mất cân bằng hệ vi sinh bình thường, góp phần duy trì tình trạng viêm kéo dài.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh Trichomoniasis

Bệnh Trichomoniasis có thể gặp ở cả nam và nữ, đặc biệt phổ biến ở những nhóm đối tượng sau:

• Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản: Đây là nhóm có tỷ lệ mắc cao hơn do môi trường âm đạo thuận lợi cho ký sinh trùng phát triển.
• Người từng mắc hoặc đang mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác: Tổn thương niêm mạc sinh dục và phản ứng viêm làm tăng khả năng nhiễm Trichomoniasis.
• Bạn tình của người mắc Trichomoniasis: Nguy cơ lây nhiễm cao, kể cả khi bản thân chưa xuất hiện triệu chứng.
• Người có hệ miễn dịch suy giảm: Sức đề kháng kém tạo điều kiện cho ký sinh trùng dễ xâm nhập và gây bệnh.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh Trichomoniasis

Các yếu tố sau được ghi nhận làm tăng khả năng nhiễm Trichomonas vaginalis, đặc biệt trong bối cảnh bệnh thường diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ sót:

• Quan hệ tình dục không an toàn: Không sử dụng bao cao su làm tăng nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với ký sinh trùng gây bệnh.
• Có nhiều bạn tình hoặc thay đổi bạn tình thường xuyên: Tăng khả năng phơi nhiễm với nguồn lây, kể cả từ người không có triệu chứng.
• Vệ sinh vùng sinh dục không phù hợp: Vệ sinh kém hoặc thụt rửa âm đạo quá mức có thể làm rối loạn hàng rào bảo vệ tự nhiên.
• Người ít khám sức khỏe sinh sản định kỳ: Dễ bỏ sót các trường hợp nhiễm không triệu chứng, đặc biệt ở nam giới.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán bệnh Trichomoniasis

Chẩn đoán bệnh Trichomoniasis cần dựa trên sự phối hợp giữa khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng nhằm xác định chính xác sự hiện diện của ký sinh trùng Trichomonas vaginalis.

Khám lâm sàng giúp bác sĩ nhận diện các dấu hiệu gợi ý nhiễm Trichomoniasis như khí hư bất thường, viêm âm đạo, cổ tử cung sung huyết ở nữ giới hoặc dấu hiệu viêm niệu đạo ở nam giới. Đồng thời, việc khai thác tiền sử quan hệ tình dục, triệu chứng cơ năng và yếu tố nguy cơ giúp định hướng chẩn đoán và lựa chọn xét nghiệm phù hợp. Tuy nhiên, khám lâm sàng không đủ để khẳng định bệnh, mà đóng vai trò sàng lọc và hỗ trợ quyết định chỉ định xét nghiệm xác định.

• Soi tươi dịch tiết: Quan sát trực tiếp ký sinh trùng di động trong dịch âm đạo hoặc niệu đạo, cho kết quả nhanh nhưng độ nhạy hạn chế.
• Test nhanh kháng nguyên: Phát hiện kháng nguyên của Trichomonas vaginalis, dễ thực hiện, cho kết quả nhanh và độ nhạy cao hơn soi tươi.
• Nuôi cấy ký sinh trùng: Phát hiện sự phát triển của Trichomonias trong môi trường chuyên biệt, độ chính xác cao nhưng thời gian chờ lâu.
• Xét nghiệm sinh học phân tử: Phát hiện vật liệu di truyền của ký sinh trùng, độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất, phù hợp cho cả trường hợp không triệu chứng.

Phương pháp điều trị bệnh Trichomoniasis

Điều trị bệnh Trichomoniasis nhằm loại bỏ hoàn toàn ký sinh trùng Trichomonas vaginalis, cải thiện triệu chứng lâm sàng, phòng ngừa biến chứng và hạn chế lây truyền cho bạn tình. Theo khuyến cáo hiện hành, điều trị bằng thuốc đặc hiệu là nền tảng chính và có hiệu quả cao nếu tuân thủ đúng phác đồ bác sĩ chỉ định.

• Điều trị bằng thuốc đặc hiệu: Hiện nay, Trichomoniasis được điều trị chủ yếu bằng thuốc kháng ký sinh trùng thuộc nhóm nitroimidazole, thường dùng nhất là metronidazole hoặc tinidazole. Thuốc được bác sĩ chỉ định theo liều phù hợp với từng người bệnh. Việc dùng thuốc đúng liều, đủ thời gian là yếu tố quan trọng để đạt hiệu quả điều trị.
• Điều trị đồng thời cho bạn tình: Để tránh tái nhiễm, người bệnh cần thông báo và khuyến khích bạn tình đi khám và điều trị cùng lúc, kể cả khi người đó chưa có triệu chứng. Điều này giúp cắt đứt nguồn lây và giảm nguy cơ mắc lại sau điều trị.
• Tạm ngưng quan hệ tình dục trong thời gian điều trị: Người bệnh nên kiêng quan hệ tình dục cho đến khi hoàn tất liệu trình điều trị và các triệu chứng đã hết hoàn toàn. Đây là bước cần thiết để thuốc phát huy tác dụng tốt và tránh lây nhiễm chéo.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp hạn chế diễn tiến bệnh Trichomoniasis

Chế độ sinh hoạt:

• Tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ: Dùng thuốc đúng liều, đủ thời gian, không tự ý ngưng thuốc dù triệu chứng đã giảm.
• Kiêng quan hệ tình dục trong thời gian điều trị: Tránh lây nhiễm chéo và giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt hơn.
• Điều trị đồng thời cho bạn tình: Hạn chế nguy cơ tái nhiễm sau khi kết thúc điều trị.
• Giữ vệ sinh vùng sinh dục đúng cách: Vệ sinh hằng ngày bằng nước sạch, lau khô sau khi tắm, tránh thụt rửa sâu hoặc dùng dung dịch có tính tẩy rửa mạnh.
• Mặc đồ lót thoáng, khô ráo: Ưu tiên chất liệu cotton, thay đồ lót khi ẩm ướt để hạn chế môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và ký sinh trùng phát triển.
• Tái khám khi có dấu hiệu bất thường: Chủ động đi khám nếu triệu chứng kéo dài, nặng hơn hoặc tái phát sau điều trị.

Chế độ dinh dưỡng:

• Ăn uống cân đối, đầy đủ chất: Bổ sung đủ đạm, vitamin và khoáng chất để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
• Tăng cường rau xanh và trái cây tươi: Cung cấp vitamin C, chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ hệ miễn dịch.
• Uống đủ nước mỗi ngày: Giúp cơ thể đào thải độc tố và hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu.
• Hạn chế rượu bia và chất kích thích: Tránh làm giảm hiệu quả thuốc điều trị và gây kích ứng đường sinh dục - tiết niệu.
• Tránh thực phẩm nhiều đường, cay nóng: Những thực phẩm này có thể làm tăng cảm giác khó chịu và kéo dài tình trạng viêm.

Phương pháp phòng ngừa bệnh Trichomoniasis

Phòng ngừa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong kiểm soát bệnh Trichomoniasis, nhất là khi bệnh có thể diễn tiến âm thầm và dễ lây lan qua đường tình dục. Việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh lần đầu mà còn hạn chế tái nhiễm, ngăn ngừa biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và góp phần bảo vệ an toàn cho bạn tình cũng như cộng đồng. Dưới đây là các phương pháp phòng ngừa bệnh Trichomoniasis:

• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su đúng cách mỗi lần quan hệ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm Trichomonias.
• Hạn chế số lượng bạn tình: Chung thủy một bạn tình hoặc giảm thay đổi bạn tình giúp giảm khả năng tiếp xúc với nguồn lây.
• Khám sức khỏe sinh sản định kỳ: Giúp phát hiện sớm các trường hợp nhiễm bệnh, kể cả khi chưa có triệu chứng.
• Điều trị triệt để khi mắc bệnh: Tuân thủ đúng phác đồ điều trị theo chỉ định của bác sĩ để tránh tái phát.
• Điều trị đồng thời cho bạn tình: Giúp ngăn ngừa lây nhiễm chéo và tái nhiễm sau điều trị.
• Giữ vệ sinh vùng sinh dục đúng cách: Vệ sinh hằng ngày, tránh thụt rửa sâu hoặc dùng dung dịch có tính tẩy rửa mạnh.
• Chủ động đi khám khi có dấu hiệu bất thường: Khí hư thay đổi, ngứa rát, tiểu buốt hoặc đau khi quan hệ cần được kiểm tra sớm.