Bệnh truyền nhiễm nhóm C: Danh mục, đặc điểm và cách phòng ngừa

Trong hệ thống y tế dự phòng, việc phân loại các bệnh truyền nhiễm thành từng nhóm A, B, C dựa trên mức độ nguy hiểm và khả năng lây lan là vô cùng quan trọng. Điều này không chỉ giúp cơ quan chức năng có kế hoạch giám sát và ứng phó hiệu quả, mà còn giúp người dân hiểu rõ hơn về các nguy cơ sức khỏe xung quanh mình, từ đó có biện pháp phòng bệnh đúng đắn.

Bệnh truyền nhiễm nhóm C là gì?

Theo Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm của Việt Nam, bệnh truyền nhiễm nhóm C là nhóm các bệnh truyền nhiễm ít nguy hiểm. Từ ngày 01/07/2026, việc phân loại bệnh truyền nhiễm được thực hiện dựa trên các tiêu chí về mức độ nghiêm trọng, khả năng lây lan, khả năng can thiệp bằng vắc xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu, cũng như mức độ lưu hành và tiềm năng gây dịch. Theo Thông tư 15/2026/TT-BYT, bệnh có tổng điểm phân loại dưới 7 thuộc nhóm C. Mặc dù ít nguy hiểm hơn so với nhóm A và B, các bệnh này vẫn có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân và tạo gánh nặng cho hệ thống y tế nếu không được kiểm soát tốt.

Việc giám sát bệnh truyền nhiễm nhóm C được thực hiện trong hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm theo quy định của Bộ Y tế, bao gồm thu thập, báo cáo và theo dõi thông tin từ các cơ sở y tế và cộng đồng. Các biện pháp phòng, chống được lựa chọn tùy theo từng bệnh, đường lây truyền và tình hình dịch tễ, thường bao gồm phát hiện và điều trị ca bệnh, tư vấn phòng ngừa, vệ sinh cá nhân, an toàn thực phẩm và các biện pháp kiểm soát nguồn lây phù hợp.

Danh mục các bệnh truyền nhiễm nhóm C

Danh mục các bệnh thuộc nhóm C được quy định cụ thể bởi Bộ Y tế và có thể được cập nhật theo thời gian. Dưới đây là danh sách các bệnh truyền nhiễm nhóm C hiện hành:

• Bệnh do nhiễm nấm Candida;
• Bệnh do nhiễm Rickettsia;
• Bệnh do nhiễm vi rút herpes;
• Bệnh do trichomonas;
• Bệnh đường ruột do nhiễm giardia;
• Bệnh giang mai;
• Bệnh giun đũa chó mèo;
• Bệnh lậu;
• Bệnh lỵ a-míp;
• Bệnh nhiễm ấu trùng sán lợn;
• Bệnh nhiễm giun;
• Bệnh nhiễm sán dây;
• Bệnh nhiễm sán dây chó;
• Bệnh nhiễm sán lá gan;
• Bệnh nhiễm sán lá phổi;
• Bệnh nhiễm sán lá ruột;
• Bệnh nhiễm vi rút đại bào;
• Bệnh phong;
• Ngộ độc thực phẩm do Vibrio Parahaemolyticus.

Đặc điểm quản lý và giám sát bệnh truyền nhiễm nhóm C

Công tác quản lý và giám sát đối với nhóm bệnh này có những đặc điểm riêng biệt, phù hợp với mức độ nguy cơ mà chúng gây ra. Các đặc điểm chính bao gồm:

• Giám sát và báo cáo: Bệnh truyền nhiễm được giám sát thông qua Hệ thống thông tin giám sát trong phòng bệnh. Các cơ sở y tế và đơn vị có liên quan thực hiện thu thập, cập nhật, cung cấp và báo cáo thông tin theo quy định nhằm theo dõi tình hình bệnh, phát hiện các diễn biến bất thường và hỗ trợ triển khai các biện pháp phòng, chống phù hợp.
• Các loại hình giám sát: Hoạt động giám sát bệnh truyền nhiễm gồm giám sát dựa vào chỉ số, giám sát trọng điểm và giám sát dựa vào sự kiện. Trong đó, giám sát dựa vào chỉ số được thực hiện thông qua việc thu thập thường xuyên, liên tục và có hệ thống các thông tin cơ bản về bệnh và dịch bệnh truyền nhiễm từ các cơ sở y tế trên phạm vi cả nước.
• Phạm vi giám sát: Hoạt động giám sát được thực hiện tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cộng đồng và các địa điểm khác có liên quan. Nội dung và địa điểm giám sát cụ thể đối với từng bệnh được thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn của Cục Phòng bệnh.
• Phòng, chống và xử lý dịch bệnh: Các biện pháp phòng, chống được lựa chọn tùy theo từng bệnh, đường lây truyền và tình hình dịch tễ. Khi xuất hiện ổ dịch hoặc dịch bệnh, các biện pháp có thể bao gồm xử lý nguồn bệnh, kiểm soát đường truyền bệnh, bảo vệ người dân tại cộng đồng, khử trùng, điều tra dịch tễ, truyền thông nguy cơ và các biện pháp kiểm soát lây lan phù hợp.
• Truyền thông phòng bệnh: Truyền thông nguy cơ và hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh phù hợp là một phần của hoạt động phòng, chống dịch bệnh. Nội dung phòng ngừa cần được lựa chọn theo từng bệnh cụ thể, thay vì áp dụng một biện pháp giống nhau cho tất cả các bệnh thuộc nhóm C.

Cách phòng ngừa bệnh truyền nhiễm nhóm C

Mặc dù ít nguy hiểm, việc chủ động phòng ngừa bệnh truyền nhiễm nhóm C vẫn là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

• Vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với môi trường công cộng. Tránh dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ làm lây truyền tác nhân gây bệnh.
• An toàn vệ sinh thực phẩm: Thực hiện nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”. Lựa chọn thực phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng, bảo quản thực phẩm đúng cách để tránh nhiễm khuẩn.
• Phòng tránh côn trùng và vật trung gian truyền bệnh: Giữ môi trường sống sạch sẽ và thực hiện các biện pháp hạn chế tiếp xúc với ve, mò, bọ chét, chấy/rận hoặc các vật trung gian truyền bệnh khác khi sinh sống, làm việc hoặc đến khu vực có nguy cơ.
• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su đúng cách, hạn chế các hành vi tình dục có nguy cơ và chủ động khám, xét nghiệm khi có nguy cơ hoặc triệu chứng nghi ngờ. Một số bệnh nhóm C có thể lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu, nhiễm Trichomonas và herpes.
• Phòng ngừa bệnh do ký sinh trùng: Ăn chín, uống nước sạch, rửa kỹ rau quả, hạn chế ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ, quản lý phân người và vật nuôi hợp vệ sinh, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng bệnh ký sinh trùng theo khuyến cáo của cơ quan y tế.

Bên cạnh các biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với từng bệnh truyền nhiễm nhóm C, mỗi người vẫn nên tiêm chủng đầy đủ theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và khuyến cáo hiện hành để chủ động phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm có vắc xin phòng bệnh. Bạn có thể tìm hiểu các gói vắc xin phù hợp hoặc đặt lịch tư vấn tiêm chủng để bảo vệ sức khỏe một cách toàn diện.

Hiểu rõ đường lây truyền và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp với từng bệnh là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc và lây truyền bệnh. Mỗi người nên duy trì vệ sinh cá nhân, bảo đảm an toàn thực phẩm, thực hành tình dục an toàn và chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng phù hợp với nguy cơ của bản thân.