Gan nhiễm mỡ độ 4: Dấu hiệu, biến chứng và cách phòng ngừa

Gan nhiễm mỡ là tình trạng tích tụ chất béo trong tế bào gan, nếu không được kiểm soát có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Hiểu rõ về giai đoạn nặng nhất của bệnh sẽ giúp chúng ta có ý thức hơn trong việc bảo vệ lá gan của mình.

Gan nhiễm mỡ độ 4 là gì và mức độ nguy hiểm ra sao?

Trong y khoa, việc phân độ gan nhiễm mỡ thường dựa trên hình ảnh siêu âm và được chia thành 3 cấp độ (1, 2, 3). Thuật ngữ gan nhiễm mỡ độ 4 không phải là một phân loại chính thức, cách gọi này thường được sử dụng để chỉ giai đoạn gan nhiễm mỡ đánh giá dựa trên mức độ viêm, xơ hóa gan (từ F0–F4), trong đó F4 dùng để chỉ giai đoạn nặng nhất giai đoạn nặng nhất bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD), đó chính là xơ gan.

Ở giai đoạn này, các tế bào gan đã bị tổn thương trong một thời gian dài, dẫn đến việc hình thành các mô sẹo rộng khắp. Các mô sẹo này thay thế tế bào gan khỏe mạnh, làm suy giảm nghiêm trọng chức năng gan. Xơ gan còn bù hay còn được gọi là xơ gan có thể đảo ngược là giai đoạn sớm của xơ gan, khi gan vẫn hoạt động tương đối. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, quá trình xơ hóa có thể được làm chậm hoặc cải thiện một phần ở một số người bệnh. Trong khi đó, xơ gan mất bù là giai đoạn tiến triển nặng, không thể đảo ngược.

Các biến chứng nguy hiểm

• Tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Sẹo trong gan làm cản trở dòng máu, gây tăng áp lực trong tĩnh mạch cửa. Điều này có thể dẫn đến giãn tĩnh mạch thực quản, có nguy cơ vỡ và gây nôn ra máu.

• Cổ trướng (tích tụ dịch trong ổ bụng): Tăng áp lực tĩnh mạch cửa và suy giảm chức năng gan gây tích tụ dịch trong khoang bụng, còn gọi là tràn dịch ổ bụng, gây chướng bụng và khó thở.

• Bệnh não gan: Khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, khiến các chất độc từ ruột như amoniac không được loại bỏ hiệu quả và tích tụ trong máu. Các chất này đi đến não, gây rối loạn chức năng thần kinh, gây lú lẫn, suy giảm trí nhớ và thậm chí hôn mê.

• Ung thư gan: Xơ gan là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến ung thư biểu mô tế bào gan.

• Suy gan: Đây là biến chứng nặng khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa, giải độc và tổng hợp các chất cần thiết cho cơ thể, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân dẫn đến giai đoạn cuối của gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ tiến triển đến giai đoạn cuối là một quá trình kéo dài nhiều năm, thường do các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt. Các nguyên nhân chính bao gồm:

• Béo phì và hội chứng chuyển hóa: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD). Tình trạng kháng insulin, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu đều góp phần làm bệnh nặng thêm.

• Lạm dụng rượu bia: Uống nhiều rượu là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh gan liên quan đến rượu (ALD) và đẩy nhanh quá trình xơ hóa gan.

• Viêm gan virus: Nhiễm virus viêm gan B hoặc viêm gan C trên nền gan nhiễm mỡ có thể thúc đẩy tổn thương gan diễn ra nhanh hơn.

• Yếu tố di truyền: Một số người có khuynh hướng di truyền dễ bị tổn thương gan hơn.

Vàng da là một trong những triệu chứng điển hình của suy gan nặng

Triệu chứng nhận biết gan nhiễm mỡ giai đoạn nặng

Ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển thành gan nhiễm mỡ độ 4 (xơ gan), các dấu hiệu và triệu chứng sẽ trở nên rõ rệt hơn do suy giảm chức năng gan:

• Mệt mỏi và suy nhược cơ thể nghiêm trọng.

• Chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Buồn nôn, đau bụng hoặc khó chịu ở vùng hạ sườn phải.

• Vàng da, vàng mắt.

• Nước tiểu sẫm màu.

• Phù chân, mắt cá chân.

• Dễ bị bầm tím hoặc chảy máu.

• Lòng bàn tay son (đỏ ửng).

• Sao mạch (các mạch máu nhỏ hình mạng nhện trên da).

Các phương pháp chẩn đoán và điều trị

Để chẩn đoán chính xác tình trạng xơ gan, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp khác nhau.

Chẩn đoán

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chức năng gan, men gan cao, công thức máu và các dấu ấn khác.

• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm, chụp CT, MRI có thể cho thấy hình ảnh của gan và các dấu hiệu xơ hóa. Siêu âm đàn hồi mô (FibroScan) là một phương pháp không xâm lấn giúp đo độ cứng của gan, từ đó đánh giá mức độ xơ hóa.

• Sinh thiết gan: Đây là tiêu chuẩn vàng để xác định mức độ tổn thương và xơ hóa gan. Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ từ gan để kiểm tra dưới kính hiển vi.

Điều trị

Việc điều trị gan nhiễm mỡ độ 4 tập trung vào việc làm chậm sự tiến triển của bệnh, quản lý các triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng, vì tổn thương xơ hóa không thể phục hồi.

• Thay đổi lối sống: Đây là nền tảng của việc điều trị, bao gồm giảm cân nếu thừa cân, béo phì; áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh, ít chất béo, đường và muối; tập thể dục đều đặn và ngưng hoàn toàn rượu bia.

• Điều trị các bệnh lý nền: Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường, cao huyết áp và mỡ máu.

• Thuốc: Hiện chưa có thuốc đặc trị xơ gan do MASLD, nhưng bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc để kiểm soát biến chứng như thuốc lợi tiểu để giảm phù, thuốc chẹn beta để giảm áp lực tĩnh mạch cửa.

• Ghép gan: Trong trường hợp suy gan giai đoạn cuối, ghép gan là lựa chọn duy nhất.

Phòng ngừa gan nhiễm mỡ tiến triển nặng

Phòng bệnh luôn là biện pháp tốt nhất, đặc biệt là với các bệnh về gan. Để ngăn ngừa gan nhiễm mỡ tiến triển thành xơ gan, việc thay đổi lối sống và chủ động bảo vệ gan là vô cùng quan trọng.

Bên cạnh việc duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống khoa học và tập thể dục, việc bảo vệ gan khỏi các tác nhân gây hại khác như virus viêm gan là rất cần thiết. Những người có bệnh gan nền như gan nhiễm mỡ sẽ có nguy cơ diễn tiến nặng hơn nếu đồng nhiễm các loại virus này. Do đó, tiêm phòng vắc xin là một biện pháp hiệu quả để giảm gánh nặng cho lá gan.

Chủ động tiêm phòng vắc xin viêm gan A và vắc xin viêm gan B giúp tạo ra hàng rào miễn dịch vững chắc, bảo vệ gan khỏi sự tấn công của virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ viêm gan cấp, mạn tính và các biến chứng nguy hiểm khác. Bạn có thể tìm hiểu các gói vắc xin phù hợp và đặt lịch tiêm chủng tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Gan nhiễm mỡ độ 4 là một tình trạng sức khỏe nghiêm trọng, phản ánh tổn thương gan nặng nề. Mặc dù không thể hỗ trợ điều trị, việc phát hiện sớm, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống tích cực có thể giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, cải thiện chất lượng cuộc sống và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.