Siêu âm FibroScan: Đánh giá sức khỏe gan không xâm lấn

Việc theo dõi sức khỏe lá gan là vô cùng quan trọng, đặc biệt với những người có nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính. Thay vì phải thực hiện các phương pháp xâm lấn truyền thống, y học hiện đại đã mang đến một kỹ thuật tiên tiến, giúp việc tầm soát bệnh lý về gan trở nên nhẹ nhàng, thuận tiện, ít xâm lấn và dễ lặp lại hơn

Siêu âm FibroScan là gì và nguyên lý hoạt động?

Siêu âm FibroScan, hay còn gọi là kỹ thuật đo độ đàn hồi gan thoáng qua (Transient Elastography), là một phương pháp chẩn đoán y khoa không xâm lấn. Kỹ thuật này được sử dụng để định lượng độ cứng của mô gan, từ đó đánh giá mức độ xơ hóa gan, đồng thời đo lường mức độ nhiễm mỡ của gan thông qua chỉ số CAP (Controlled Attenuation Parameter).

Phương pháp siêu âm FibroScan được xem là một công cụ hữu ích, cung cấp thông tin quan trọng tương tự như sinh thiết gan nhưng lại tránh được các rủi ro như đau, chảy máu hay nhiễm trùng. Đây là một bước tiến lớn trong việc chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý gan mạn tính.

Nguyên lý hoạt động của kỹ thuật FibroScan

Máy FibroScan hoạt động dựa trên việc sử dụng một đầu dò phát ra sóng siêu âm và một xung động cơ học. Xung động này tạo ra một sóng biến dạng đàn hồi (sóng ngang) lan truyền qua mô gan. Tốc độ của sóng này sẽ được đo lường bằng đầu dò siêu âm.

Nguyên lý cốt lõi là tốc độ lan truyền của sóng đàn hồi tỷ lệ thuận với độ cứng của môi trường mà nó đi qua. Do đó, nếu mô gan bị xơ hóa và trở nên cứng hơn, sóng sẽ di chuyển nhanh hơn. Dựa vào tốc độ này, máy sẽ tính toán và đưa ra chỉ số độ cứng của gan, được đo bằng đơn vị kilopascal (kPa).

Khi nào bác sĩ chỉ định siêu âm FibroScan?

Bác sĩ có thể chỉ định thực hiện FibroScan để đánh giá tình trạng tổn thương gan ở những bệnh nhân mắc hoặc có nguy cơ mắc các bệnh gan mạn tính. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc theo dõi tiến triển của bệnh và hiệu quả điều trị.

• Bệnh nhân mắc viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính.

• Người bị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (MASLD, trước đây gọi là NAFLD) hoặc do rượu.

• Các bệnh lý gan tự miễn như viêm gan tự miễn, xơ gan ứ mật nguyên phát.

• Bệnh nhân có tình trạng gan nhiễm sắt hoặc bệnh Wilson.

• Theo dõi và đánh giá nguy cơ tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.

Quy trình thực hiện siêu âm FibroScan diễn ra như thế nào?

Quy trình thực hiện FibroScan rất đơn giản, nhanh chóng và không gây khó chịu cho người bệnh. Toàn bộ quá trình thường chỉ kéo dài từ 5 đến 10 phút.

Chuẩn bị trước khi siêu âm

Để đảm bảo kết quả đo chính xác nhất, người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 2 - 3 giờ trước khi thực hiện. Điều này giúp tránh tình trạng tăng lưu lượng máu đến gan sau bữa ăn, có thể làm ảnh hưởng đến độ cứng của gan và dẫn đến kết quả không chính xác.

Các bước tiến hành

Người bệnh sẽ được hướng dẫn nằm ngửa trên giường, vắt tay phải qua đầu để làm giãn rộng các khoang liên sườn. Kỹ thuật viên sẽ thoa một lớp gel siêu âm lên vùng da ở hạ sườn phải, vị trí của gan. Sau đó, đầu dò của máy FibroScan sẽ được đặt vào các kẽ sườn và kỹ thuật viên sẽ thực hiện khoảng 10 phép đo liên tiếp. Trong quá trình đo, người bệnh chỉ cảm thấy một rung động nhẹ trên da.

Sau khi siêu âm

Ngay sau khi kết thúc, người bệnh có thể trở lại các hoạt động sinh hoạt và ăn uống bình thường mà không cần bất kỳ sự chăm sóc đặc biệt nào. Kết quả sẽ được máy phân tích và có thể được trả ngay sau đó.

Ưu điểm và hạn chế của phương pháp siêu âm FibroScan

Mặc dù là một công cụ chẩn đoán hiện đại và hiệu quả, FibroScan cũng có những ưu điểm và hạn chế riêng mà cả bác sĩ và bệnh nhân cần nắm rõ.

Ưu điểm nổi bật

• Không xâm lấn, không gây đau và không có biến chứng.

• Thời gian thực hiện nhanh chóng, chỉ mất vài phút.

• Cung cấp kết quả ngay lập tức.

• Có thể lặp lại nhiều lần để theo dõi diễn tiến bệnh.

• Đánh giá một vùng gan lớn hơn nhiều lần so với sinh thiết gan.

Một số hạn chế cần lưu ý

Kết quả FibroScan có thể không chính xác hoặc không thực hiện được ở một số đối tượng nhất định. Các trường hợp này bao gồm người bệnh béo phì, có tình trạng cổ trướng (tràn dịch ổ bụng), khoang liên sườn quá hẹp, hoặc đang trong giai đoạn viêm gan cấp với chỉ số men gan tăng cao. Tuy nhiên, hiện nay nhiều cơ sở y tế đã trang bị đầu dò XL chuyên dụng để hỗ trợ đo chính xác cho người thừa cân, béo phì.

Đọc và hiểu kết quả siêu âm FibroScan

Kết quả FibroScan cung cấp hai chỉ số quan trọng: Độ cứng của gan (xơ hóa) và mức độ nhiễm mỡ (steatosis), giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quan về sức khỏe lá gan của bạn.

Chỉ số đo độ cứng của gan (độ xơ hóa)

Độ cứng của gan được biểu thị bằng điểm số từ F0 đến F4, tương ứng với các giai đoạn xơ hóa khác nhau:

• F0: Gan không bị xơ hóa.

• F1: Xơ hóa ở mức độ nhẹ.

• F2: Xơ hóa ở mức độ trung bình.

• F3: Xơ hóa ở mức độ nặng.

• F4: Xơ gan, giai đoạn cuối của quá trình xơ hóa, có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy gan.

Chỉ số đo độ nhiễm mỡ (CAP)

Chỉ số CAP đo lường mức độ nhiễm mỡ trong gan và được phân loại theo các mức độ S0 đến S3:

• S0: Không có tình trạng gan nhiễm mỡ.

• S1: Gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ.

• S2: Gan nhiễm mỡ mức độ vừa.

• S3: Gan nhiễm mỡ mức độ nặng.

Siêu âm FibroScan là một công cụ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, mang lại nhiều lợi ích trong việc phát hiện sớm và theo dõi các bệnh lý về gan. Dựa trên kết quả này, bác sĩ sẽ đưa ra những tư vấn chính xác về phác đồ điều trị và thay đổi lối sống phù hợp để bảo vệ lá gan của bạn một cách tốt nhất.