Các bệnh truyền nhiễm bắt buộc tiêm chủng Bộ Y tế quy định

Tiêm chủng là một trong những biện pháp y tế dự phòng hiệu quả nhất giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, biến chứng và tử vong do các bệnh truyền nhiễm. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã quy định danh mục một số bệnh truyền nhiễm cần được tiêm chủng nhằm tạo miễn dịch cộng đồng và ngăn ngừa nguy cơ bùng phát dịch. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các bệnh truyền nhiễm và tầm quan trọng của việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch.

Các bệnh truyền nhiễm bắt buộc tiêm chủng Bộ Y tế quy định

Theo quy định hiện hành của Bộ Y tế trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đã được đưa vào danh mục bắt buộc tiêm vắc xin nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai. 

Viêm gan B

Viêm gan B là bệnh do virus HBV gây ra, có khả năng lây truyền từ mẹ sang con, qua đường máu và dịch cơ thể. Trẻ sơ sinh nhiễm virus viêm gan B có nguy cơ cao trở thành người mang virus mạn tính, dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan trong tương lai. Vì vậy, trẻ cần được tiêm mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh để tạo miễn dịch sớm và giảm nguy cơ lây nhiễm.

Lao

Lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, chủ yếu ảnh hưởng đến phổi nhưng cũng có thể gây tổn thương nhiều cơ quan khác. Trẻ nhỏ có nguy cơ mắc các thể lao nặng như lao màng não hoặc lao kê. Vắc xin BCG phòng lao được khuyến cáo tiêm càng sớm càng tốt sau sinh nhằm giúp giảm nguy cơ mắc các thể lao nguy hiểm ở trẻ em.

Bạch hầu

Bạch hầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính gây tổn thương đường hô hấp và có thể dẫn đến suy tim, liệt thần kinh hoặc tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Những năm gần đây, bệnh vẫn xuất hiện tại một số địa phương có tỷ lệ tiêm chủng thấp. Tiêm vắc xin đầy đủ là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh bạch hầu.

Ho gà

Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp rất dễ lây lan, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ dưới 1 tuổi. Bệnh có thể gây viêm phổi, co giật, suy hô hấp và tử vong. Vắc xin phòng ho gà thường được tiêm từ 2 tháng tuổi và cần tiêm nhắc lại theo đúng lịch để duy trì hiệu quả bảo vệ.

Uốn ván

Uốn ván là bệnh do độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra, thường xâm nhập qua các vết thương hở. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị tích cực. Trẻ em và phụ nữ mang thai là những đối tượng cần được tiêm phòng đầy đủ nhằm phòng ngừa uốn ván sơ sinh và uốn ván sau chấn thương.

Bại liệt

Bại liệt là bệnh do virus Polio gây ra, có thể dẫn đến liệt vĩnh viễn hoặc tử vong do suy hô hấp. Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt nhưng nguy cơ xâm nhập từ các khu vực còn lưu hành bệnh vẫn tồn tại. Vì vậy, trẻ cần được uống hoặc tiêm vắc xin bại liệt đúng theo mốc tuổi quy định.

Hib (Haemophilus influenzae type b)

Hib là nguyên nhân phổ biến gây viêm phổi, viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ nhỏ. Những biến chứng của bệnh có thể để lại di chứng thần kinh lâu dài hoặc tử vong. Tiêm vắc xin Hib giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm khuẩn nặng ở trẻ dưới 5 tuổi.

Sởi

Sởi là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rất nhanh qua đường hô hấp. Ngoài các triệu chứng sốt, phát ban, bệnh còn có thể gây viêm phổi, viêm não, suy dinh dưỡng và tử vong. Trẻ được tiêm mũi sởi đầu tiên lúc 9 tháng tuổi và tiêm nhắc lại theo lịch để đảm bảo miễn dịch bền vững.

Rubella

Rubella thường diễn biến nhẹ ở trẻ em nhưng đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai. Nếu nhiễm bệnh trong thai kỳ, thai nhi có thể mắc hội chứng Rubella bẩm sinh với các dị tật tim, mắt, tai và thần kinh.

Viêm não Nhật Bản

Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây truyền qua muỗi đốt, có tỷ lệ tử vong và di chứng thần kinh cao. Những trường hợp sống sót có thể gặp các vấn đề như liệt, rối loạn vận động hoặc suy giảm trí tuệ. Trẻ em từ 1 tuổi trở lên cần được tiêm đủ các mũi vắc xin theo lịch khuyến cáo để phòng bệnh hiệu quả.

Rota

Virus Rota là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp nặng ở trẻ nhỏ. Bệnh có thể khiến trẻ mất nước nhanh, phải nhập viện và trong một số trường hợp có thể đe dọa tính mạng. Vắc xin Rota được sử dụng bằng đường uống và cần hoàn thành trước khi trẻ đủ 6 tháng tuổi để đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất.

Phế cầu

Phế cầu khuẩn là tác nhân gây nhiều bệnh nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa và nhiễm khuẩn huyết. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền là những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh nặng. Tiêm vắc xin phế cầu từ sớm giúp giảm tỷ lệ nhập viện, biến chứng và tử vong do các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp nghiêm trọng.

Thực hiện đầy đủ các mũi tiêm trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần xây dựng miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Vì sao Bộ Y tế siết chặt quy định tiêm vắc xin bắt buộc?

Việc Bộ Y tế tăng cường các quy định về tiêm chủng bắt buộc nhằm duy trì tỷ lệ bao phủ vắc xin ở mức cao, từ đó kiểm soát hiệu quả các bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Khi tỷ lệ tiêm chủng giảm, miễn dịch cộng đồng suy yếu, tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh như sởi, bạch hầu, ho gà hay bại liệt bùng phát trở lại.

Bên cạnh đó, tiêm chủng đầy đủ giúp bảo vệ các nhóm đối tượng dễ tổn thương như trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền. Đây được xem là một trong những biện pháp y tế dự phòng hiệu quả và bền vững nhất hiện nay.

Người dân cần lưu ý gì khi Thông tư có hiệu lực?

Từ ngày 15/02/2026, khi Thông tư 52/2025/TT-BYT chính thức có hiệu lực, người dân cần chủ động theo dõi và thực hiện đầy đủ lịch tiêm chủng theo hướng dẫn của ngành y tế. Phụ huynh nên kiểm tra sổ tiêm của trẻ, đưa trẻ đi tiêm đúng độ tuổi và đúng thời gian quy định để tránh tạo khoảng trống miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm.

Đối với phụ nữ mang thai và các nhóm nguy cơ cao, việc tiêm phòng đầy đủ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân cũng như hạn chế biến chứng nghiêm trọng. Người sinh sống, học tập hoặc làm việc tại khu vực có dịch cần tuân thủ các yêu cầu tiêm chủng của cơ quan chức năng, không tự ý trì hoãn hoặc bỏ sót các mũi tiêm cần thiết. Tiêm chủng đầy đủ không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn góp phần duy trì miễn dịch cộng đồng và ngăn ngừa dịch bệnh quay trở lại.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về các bệnh truyền nhiễm bắt buộc tiêm chủng theo quy định của Bộ Y tế cũng như vai trò quan trọng của vắc xin trong công tác phòng ngừa dịch bệnh. Việc tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần xây dựng miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch và bảo vệ những đối tượng dễ bị tổn thương. Để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh tối ưu, mỗi người dân nên chủ động theo dõi lịch tiêm chủng và thực hiện tiêm vắc xin theo khuyến cáo của cơ quan y tế.