Thành tựu nổi bật của Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam

Thành tựu nổi bật của Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam được ghi dấu bằng việc hàng triệu trẻ em được bảo vệ trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Sau hơn 40 năm triển khai, chương trình đã góp phần thanh toán bệnh bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh và giảm mạnh số ca mắc nhiều bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin.

Tổng quan về Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam

Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) bắt đầu được triển khai thí điểm tại Việt Nam từ năm 1981 và từng bước mở rộng trong những năm tiếp theo. Mục tiêu ban đầu là đưa dịch vụ tiêm chủng miễn phí đến trẻ dưới 1 tuổi, giúp bảo vệ trẻ trước 6 bệnh truyền nhiễm phổ biến gồm lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt và sởi.

Trong giai đoạn 1981 - 1984, chương trình được triển khai thí điểm và mở rộng dần. Đến năm 1985, TCMR bước sang giai đoạn mở rộng trên phạm vi cả nước, giúp ngày càng nhiều trẻ em có cơ hội tiếp cận vắc xin phòng bệnh.

Cùng với sự phát triển của hệ thống y tế, số loại vắc xin được đưa vào chương trình cũng tăng theo thời gian. Các đối tượng được bảo vệ không chỉ có trẻ dưới 1 tuổi mà còn mở rộng sang trẻ ở những nhóm tuổi khác và phụ nữ mang thai tùy theo từng loại vắc xin và lịch tiêm chủng. Việc liên tục mở rộng phạm vi và bổ sung vắc xin đã giúp chương trình tăng khả năng bảo vệ cộng đồng trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.

Thành tựu nổi bật của Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam

Hơn 40 năm triển khai, Chương trình TCMR đã góp phần làm giảm rõ rệt nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và bảo vệ hàng triệu trẻ em trên cả nước.

Thanh toán bệnh bại liệt

Năm 2000, Việt Nam được công nhận thanh toán bệnh bại liệt. Đây là một trong những dấu mốc quan trọng của công tác tiêm chủng, giúp loại bỏ nguy cơ mắc bệnh gây liệt và tử vong ở trẻ em.

Loại trừ uốn ván sơ sinh

Năm 2005, Việt Nam đạt mục tiêu loại trừ uốn ván sơ sinh. Kết quả này có sự đóng góp của nhiều biện pháp, trong đó tiêm vắc xin phòng uốn ván cho phụ nữ mang thai và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ tại các khu vực nguy cơ là một phần quan trọng của chiến lược phòng bệnh.

Giảm nhiều bệnh truyền nhiễm ở trẻ em

Không chỉ bại liệt và uốn ván sơ sinh, Chương trình TCMR còn góp phần kiểm soát nhiều bệnh từng phổ biến ở trẻ nhỏ. WHO và UNICEF ghi nhận số ca mắc các bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc xin như sởi, bạch hầu, ho gà và viêm não Nhật Bản đã giảm đáng kể sau nhiều thập kỷ triển khai tiêm chủng.

Khi tỷ lệ bao phủ vắc xin được duy trì ở mức cao, nguy cơ mầm bệnh lây lan trong cộng đồng cũng giảm. Đây là yếu tố quan trọng giúp hạn chế các ca bệnh nặng và biến chứng do bệnh truyền nhiễm.

Góp phần giảm tử vong ở trẻ em

Tiêm chủng giúp phòng ngừa nhiều bệnh có thể gây biến chứng nặng hoặc tử vong. Nhờ đó, Chương trình TCMR đã góp phần quan trọng vào việc giảm tử vong do các bệnh truyền nhiễm có vắc xin phòng ngừa ở trẻ em.

Mở rộng khả năng tiếp cận vắc xin

Từ những năm đầu triển khai, mạng lưới tiêm chủng từng bước được mở rộng trên toàn quốc. Trẻ em ở nhiều khu vực, kể cả vùng sâu, vùng xa, có thêm cơ hội tiếp cận vắc xin miễn phí theo chương trình.

Được quốc tế ghi nhận về những thành quả tiêm chủng

Những kết quả của Chương trình TCMR Việt Nam cũng nhận được sự ghi nhận từ các tổ chức và đối tác quốc tế:

• Năm 2009 - Được GAVI ghi nhận: Liên minh Toàn cầu về Vắc xin và Tiêm chủng (GAVI) trao kỷ niệm chương cho Chương trình TCMR Việt Nam, ghi nhận những đóng góp trong việc giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em.
• Năm 2010 - Ghi nhận việc ứng dụng chỉ thị nhiệt độ lọ vắc xin: Việt Nam được đánh giá cao trong triển khai chỉ thị nhiệt độ lọ vắc xin (VVM). Công cụ này hỗ trợ nhân viên y tế theo dõi mức độ tiếp xúc với nhiệt của vắc xin, góp phần bảo đảm chất lượng trong quá trình bảo quản và sử dụng.

Những thành tựu trên cho thấy vai trò quan trọng của TCMR trong kiểm soát bệnh truyền nhiễm và bảo vệ sức khỏe trẻ em. Tuy nhiên, khi tỷ lệ tiêm chủng giảm, các bệnh đã được kiểm soát vẫn có nguy cơ quay trở lại. Vì vậy, duy trì tỷ lệ bao phủ cao và tiêm bù cho trẻ bỏ lỡ lịch vẫn là nhiệm vụ cần được tiếp tục.

Chúng ta cũng đã vừa phải trải qua một đại dịch Covid 19, mà sự “tàn phá” của nó đã được ghi nhận là thực sự khủng khiếp. Nếu không nhờ lợi ích của chương trình tiêm chủng vắc xin Covid 19 miễn phí, thì liệu Việt Nam chúng ta nói riêng, cũng như trên toàn cầu nói chung, có thể trở lại cuộc sống “bình thường hóa” không? 

Phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm đầy đủ, đúng lịch

Để duy trì những thành quả của Chương trình TCMR, việc bảo đảm trẻ được tiêm đủ liều và đúng lịch có vai trò rất quan trọng. Mỗi loại vắc xin được chỉ định ở độ tuổi và số liều phù hợp nhằm giúp cơ thể hình thành và duy trì khả năng bảo vệ. Cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần lưu ý:

• Theo dõi lịch tiêm của trẻ: Ghi nhớ hoặc lưu lại các mũi đã tiêm để hạn chế bỏ sót những mũi tiếp theo.
• Đưa trẻ đi tiêm đúng lịch: Tiêm đúng thời điểm giúp trẻ được bảo vệ sớm trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
• Tiêm bù khi bỏ lỡ lịch: Nếu trẻ chưa được tiêm hoặc tiêm muộn, cha mẹ nên liên hệ cơ sở tiêm chủng để được hướng dẫn lịch tiêm bù phù hợp.
• Thông báo tình trạng sức khỏe: Trước khi tiêm, cần cung cấp cho nhân viên y tế thông tin về sức khỏe hiện tại, tiền sử bệnh và phản ứng sau những lần tiêm trước của trẻ.
• Theo dõi sau tiêm: Cha mẹ cần thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng và theo dõi trẻ sau khi về nhà để phát hiện sớm các biểu hiện bất thường.
• Không tự ý trì hoãn tiêm chủng: Nếu trẻ đang mắc bệnh hoặc có vấn đề sức khỏe, nên để nhân viên y tế đánh giá thay vì tự quyết định hoãn tiêm trong thời gian dài.

Bên cạnh tiêm chủng thường xuyên, việc rà soát lịch tiêm và tổ chức tiêm bù cho trẻ bỏ lỡ vắc xin cũng rất quan trọng. Duy trì tỷ lệ bao phủ vắc xin cao giúp hạn chế khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng và giảm nguy cơ các bệnh đã được kiểm soát quay trở lại.

Hơn nữa, với các ứng dụng tiên tiến của khoa học trong cuộc sống, việc cung ứng các vắc xin từ chương trình tiêm chủng có phí cũng giúp chúng ta ở mọi lứa tuổi đều hoàn toàn có thể được bảo vệ một cách chủ động, đặc hiệu trước các mầm bệnh cực kỳ nguy hiểm.

Nhìn lại thành tựu nổi bật của Chương trình Tiêm chủng mở rộng tại Việt Nam, việc thanh toán bệnh bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh và giảm mạnh nhiều bệnh truyền nhiễm cho thấy vai trò quan trọng của tiêm chủng đối với sức khỏe cộng đồng. Đưa trẻ đi tiêm đầy đủ, đúng lịch là cách thiết thực để tiếp tục duy trì những thành quả này và bảo vệ các thế hệ trẻ trước bệnh truyền nhiễm.