Dịch bệnh dại bùng phát: Cần siết chặt quản lý chó, mèo thả rông

Bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vắc xin nhưng đặc biệt nguy hiểm khi đã xuất hiện triệu chứng. Trong bối cảnh nhiều ổ dịch Dại trên động vật vẫn được ghi nhận, quản lý chó, mèo thả rông cần được thực hiện song song với tiêm phòng cho vật nuôi và dự phòng kịp thời cho người có nguy cơ phơi nhiễm.

Nguy cơ lây nhiễm bệnh dại từ chó, mèo

Dịch bệnh dại bùng phát: Cần siết chặt quản lý chó, mèo thả rông là vấn đề đáng lưu ý khi số ổ dịch trên động vật và trường hợp tử vong ở người vẫn tiếp tục được ghi nhận. Theo thông tin cập nhật đầu tháng 9/2026, cả nước đã ghi nhận 159 ổ dịch dại trên động vật tại 126 xã, phường thuộc 22 tỉnh, thành phố. Có 287 vật nuôi bị tiêu hủy và 51 người tử vong do bệnh dại, trong đó khu vực phía Nam ghi nhận 27 trường hợp.

Tại Đồng Tháp, từ đầu năm 2026 đã ghi nhận 10 ổ dịch dại trên chó tại 9 xã, phường và 2 trường hợp tử vong ở người. Tỷ lệ tiêm phòng dại cho đàn chó, mèo tại địa phương mới đạt khoảng 75%, trong khi mục tiêu được đặt ra là 90%.

Bệnh dại do virus Dại gây ra và tấn công, ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương. Virus thường lây qua nước bọt của động vật mắc bệnh khi cắn, cào hoặc khi nước bọt tiếp xúc với niêm mạc, vùng da tổn thương. Chó là nguồn lây chủ yếu ở người, trong khi mèo và các động vật có vú khác cũng có thể mắc và truyền bệnh.

Khi các triệu chứng lâm sàng đã xuất hiện, bệnh dại gần như tuyệt đối gây tử vong. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu người bị phơi nhiễm được xử trí vết thương và dự phòng sau phơi nhiễm kịp thời.

Vì sao chó, mèo thả rông làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh dại?

Chó, mèo thả rông có thể tiếp xúc với nhiều động vật khác mà chủ nuôi khó kiểm soát. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ vật nuôi nhiễm virus mà còn khiến việc quản lý tiêm phòng và truy tìm động vật sau khi cắn người trở nên khó khăn hơn.

Khó kiểm soát tình trạng tiêm phòng dại ở vật nuôi

Tiêm phòng đầy đủ cho đàn chó là một trong những biện pháp quan trọng để kiểm soát bệnh dại tại nguồn. Tuy nhiên, vật nuôi không được quản lý chặt chẽ có thể bị bỏ sót trong quá trình thống kê và tổ chức tiêm phòng.

Tình trạng này đặc biệt đáng lưu ý tại những khu vực có số lượng chó, mèo nuôi lớn nhưng người dân vẫn giữ thói quen thả rông. Khi tỷ lệ tiêm phòng không đạt yêu cầu, virus có điều kiện tiếp tục lưu hành trong quần thể động vật và làm tăng nguy cơ lây truyền mầm bệnh Dại sang người.

Tăng nguy cơ lây bệnh dại cho động vật khác

Chó, mèo đi lại tự do có nhiều cơ hội tiếp xúc hoặc cắn nhau với động vật khác. Nếu tiếp xúc với động vật mang virus dại, vật nuôi chưa được tiêm phòng hoàn toàn có thể nhiễm và mắc bệnh, trở thành nguồn lây mới.

Đáng chú ý, động vật mắc dại không phải lúc nào cũng được phát hiện ngay từ đầu. Do đó, hạn chế chó, mèo tự do tiếp xúc với động vật khác là một phần quan trọng trong kiểm soát chuỗi lây truyền.

Tăng nguy cơ cắn người

Chó thả rông có thể tiếp cận người đi đường, trẻ nhỏ hoặc người lạ mà không có sự kiểm soát của chủ nuôi. Những tình huống con vật bị kích thích, hoảng sợ hoặc có hành vi bất thường có thể dẫn đến cắn hoặc cào người.

Trẻ em là nhóm cần được chú ý vì có thể chưa nhận biết được hành vi nguy hiểm của động vật. Trẻ nên được hướng dẫn không trêu chọc, đuổi bắt hoặc tự ý tiếp cận chó, mèo lạ. Khi bị động vật cắn hoặc cào, trẻ cần báo ngay cho người lớn để được xử trí.

Quản lý chó, mèo để kiểm soát bệnh dại

Kiểm soát bệnh dại cần tác động ngay từ nguồn lây thông qua quản lý vật nuôi, duy trì tỷ lệ tiêm phòng phù hợp và xử lý kịp thời động vật nghi mắc bệnh. Đây không chỉ là trách nhiệm của chủ nuôi mà còn cần sự phối hợp của cộng đồng và cơ quan quản lý địa phương.

Tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi

Chủ nuôi cần chủ động đưa chó, mèo đi tiêm vắc xin phòng dại và tiêm nhắc theo hướng dẫn thú y. Tiêm phòng cho đàn chó giúp giảm khả năng virus lưu hành và qua đó giảm nguy cơ bệnh dại truyền sang người.

Ngoài việc tiêm phòng, chủ nuôi nên theo dõi tình trạng sức khỏe của vật nuôi. Khi chó, mèo có biểu hiện bất thường về hành vi, ăn uống, vận động hoặc nghi mắc bệnh dại, cần hạn chế tiếp xúc và thông báo đến các cơ quan chức năng để được hướng dẫn phù hợp.

Chó, mèo ra đường cần được kiểm soát theo quy định

Vật nuôi không nên được tự do đi lại tại nơi công cộng mà không có sự giám sát. Chủ nuôi cần thực hiện các biện pháp kiểm soát phù hợp theo quy định, chẳng hạn xích giữ, có người dẫn và sử dụng rọ mõm đối với chó trong những trường hợp cần thiết.

Việc quản lý này giúp hạn chế nguy cơ chó cắn người, đồng thời giảm khả năng vật nuôi tiếp xúc với động vật nghi mắc dại. Chủ nuôi cũng dễ theo dõi sức khỏe và lịch tiêm phòng hơn khi chó, mèo được quản lý chặt chẽ.

Xử lý động vật vô chủ và động vật nghi mắc bệnh dại

Chó, mèo vô chủ hoặc thả rông là nhóm khó xác định tình trạng tiêm phòng và lịch sử tiếp xúc. Việc kiểm soát nhóm động vật này có ý nghĩa quan trọng đối với phòng chống bệnh dại tại cộng đồng.

Khi phát hiện chó, mèo có dấu hiệu bất thường hoặc nghi mắc dại, người dân không nên tự bắt, giết mổ hoặc tiếp xúc trực tiếp với con vật. Cần thông báo cho chính quyền hoặc đơn vị thú y địa phương để được xử lý phù hợp.

Tăng cường trách nhiệm của chủ vật nuôi và chính quyền địa phương

Chủ nuôi cần thực hiện tiêm phòng, quản lý và theo dõi chó, mèo, không để vật nuôi tự do gây nguy hiểm cho cộng đồng. Khi vật nuôi cắn hoặc cào người, chủ nuôi cần phối hợp cung cấp thông tin để hỗ trợ đánh giá nguy cơ phơi nhiễm.

Ở cấp địa phương, việc thống kê đàn chó, mèo, tổ chức tiêm phòng, quản lý động vật thả rông và tuyên truyền phòng bệnh cần được thực hiện thường xuyên. Sự phối hợp giữa thú y, y tế, chính quyền và người dân giúp kiểm soát nguồn lây hiệu quả hơn.

Chủ động tiêm vắc xin phòng dại tại Tiêm chủng Long Châu

Khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc dại cắn, cào, người bị phơi nhiễm cần xử trí sớm. Không nên chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám vì bệnh dại khi đã biểu hiện lâm sàng gần như chắc chắn gây tử vong.

Sau phơi nhiễm, cần lưu ý:

• Rửa vết thương ngay: Rửa kỹ bằng xà phòng và nhiều nước trong ít nhất 15 phút.
• Không tự điều trị: Tránh đắp lá, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc chất gây kích ứng lên vết thương.
• Đến cơ sở y tế sớm: Cần được đánh giá mức độ phơi nhiễm và chỉ định dự phòng phù hợp.
• Tiêm vắc xin đúng lịch: Không tự ý trì hoãn hoặc bỏ mũi khi đã được chỉ định.
• Dùng globulin miễn dịch khi cần: Một số trường hợp phơi nhiễm nặng có thể cần sử dụng thêm globulin miễn dịch kháng dại.

Ngay cả vết cào nhẹ không chảy máu cũng có thể cần dự phòng. Trẻ em, phụ nữ mang thai và người từng tiêm vắc xin dại trước đó vẫn nên được đánh giá y tế bất cứ khi nào có phơi nhiễm.

Người dân có thể đến Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và tiêm vắc xin phòng dại theo chỉ định phù hợp.

Tóm lại, dịch bệnh dại bùng phát: Cần siết chặt quản lý chó, mèo thả rông là vấn đề cần được quan tâm khi các ổ dịch trên động vật và trường hợp tử vong ở người vẫn được ghi nhận. Tiêm phòng cho vật nuôi, không thả rông chó, mèo và chủ động xử trí sau phơi nhiễm là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ. 

Nếu bị chó, mèo cắn hoặc cào, hãy rửa vết thương ngay và đến cơ sở y tế hoặc Tiêm chủng Long Châu sớm để được tư vấn tiêm phòng phù hợp.