Sốt xuất huyết và COVID: Cách phân biệt và phòng ngừa hiệu quả

Trong những năm gần đây, sốt xuất huyết vẫn là căn bệnh phổ biến tại Việt Nam trong khi COVID tiếp tục xuất hiện với các biến thể mới. Sự tương đồng của một số triệu chứng ban đầu khiến không ít người gặp khó khăn trong việc nhận biết bệnh. Hiểu rõ đặc điểm của từng bệnh và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng cũng như hạn chế sự lây lan trong cộng đồng.

Tìm hiểu chung về sốt xuất huyết và COVID

Mặc dù đều thuộc nhóm bệnh nhiễm trùng do virus gây ra và có thể tấn công mọi lứa tuổi, nhưng nguồn gốc, con đường lan truyền cũng như cơ quan đích bị ảnh hưởng chủ yếu của hai loại virus này. Vậy sốt xuất huyết là gì? COVID là gì?

Bệnh sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Căn bệnh này không lây trực tiếp từ người sang người qua giao tiếp mà truyền bệnh thông qua vật chủ trung gian là muỗi vằn thuộc chi Aedes mang virus.

Khi virus Dengue xâm nhập vào máu, người bệnh sẽ trải qua các triệu chứng diễn tiến rất đột ngột bao gồm:

• Sốt cao đột ngột từ 39 - 40°C liên tục từ 2 - 7 ngày. Sốt thường kéo dài nhiều ngày và dễ tái sốt sau khi hạ sốt.
• Đau nhức đầu dữ dội, đặc biệt là cảm giác đau tức ở vùng sau hốc mắt.
• Đau mỏi cơ, sưng đau các khớp xương khiến toàn thân ê ẩm.
• Xuất hiện biểu hiện xuất huyết rõ rệt với đặc điểm chấm xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng.

Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh là giai đoạn vô cùng nguy hiểm. Lúc này, tiểu cầu có thể giảm sâu và hiện tượng thoát huyết tương diễn ra mạnh, dễ dẫn đến sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nội tạng hoặc suy đa cơ quan.

COVID là gì?

Khác với sốt xuất huyết, COVID là bệnh nhiễm trùng hệ hô hấp cấp tính do virus SARS-CoV-2 gây ra. Căn bệnh này có tốc độ lây lan rất nhanh trực tiếp từ người sang người thông qua các giọt bắn hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc do tiếp xúc gần.

Virus SARS-CoV-2 tấn công trực tiếp vào niêm mạc đường hô hấp và biểu hiện qua các triệu chứng điển hình như:

• Sốt, mệt mỏi, có thể đi kèm cảm giác ớn lạnh.
• Triệu chứng hô hấp rầm rộ: Ho khan hoặc ho có đờm, đau rát họng, ngạt mũi, chảy nước mũi.
• Mất khứu giác (không ngửi thấy mùi) hoặc mất vị giác (không cảm nhận được vị thức ăn).
• Đau nhức toàn thân nhưng không khu trú dữ dội ở khớp hay hốc mắt như sốt xuất huyết.

Điểm giống và khác nhau giữa COVID và sốt xuất huyết

Để tránh những sai lầm trong việc tự chẩn đoán và mua thuốc tại nhà, người bệnh cần phân biệt rõ điểm giống và khác của 2 căn bệnh này. Vậy COVID và sốt xuất huyết giống, khác nhau như thế nào?

Điểm giống nhau của COVID và sốt xuất huyết

Ở những ngày đầu tiên sau khi khởi phát, cả COVID và sốt xuất huyết đều có chung hội chứng nhiễm virus toàn thân với các đặc điểm cụ thể như:

• Đều là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, kích hoạt phản ứng miễn dịch của cơ thể và có thể gây tổn thương nhiều cơ quan khi bệnh diễn tiến nặng.
• Đều có biểu hiện sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ bắp và mệt lả người.
• Một số trường hợp người bệnh ở giai đoạn đầu của cả hai bệnh đều có thể xuất hiện tình trạng phát ban ngoài da.
• Đều có nguy cơ diễn tiến nặng, gây suy đa cơ quan nguy hiểm cho các nhóm đối tượng nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh lý nền mãn tính (tim mạch, tiểu đường, béo phì...).

Điểm khác biệt giữa COVID và sốt xuất huyết

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết các đặc tính y khoa của hai căn bệnh này:

Các biện pháp phòng ngừa COVID và sốt xuất huyết

Bởi vì hai căn bệnh này có con đường lây truyền hoàn toàn khác nhau nên chiến lược phòng bệnh phải được thực hiện song song trên cả hai phương diện bao gồm kiểm soát môi trường sống để diệt muỗi và bảo vệ đường hô hấp.

Biện pháp phòng ngừa COVID

Để ngăn chặn virus SARS-CoV-2 xâm nhập qua đường thở, người dân cần nghiêm túc duy trì các thói quen vệ sinh dịch tễ bao gồm:

• Tiêm vắc xin đầy đủ: Thực hiện tiêm vắc xin COVID và các mũi nhắc lại đúng lịch theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi.
• Sử dụng khẩu trang: Đeo khẩu trang khi đến những nơi đông người, không gian kín hoặc khi bản thân đang có các triệu chứng nghi ngờ của đường hô hấp.
• Giữ môi trường sống thông thoáng: Thường xuyên lau chùi bề mặt các vật dụng thường xuyên tiếp xúc; mở cửa sổ để tăng cường thông khí tự nhiên cho ngôi nhà.

Biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết 

Mục tiêu để ngăn chặn dịch sốt xuất huyết là giảm mật độ muỗi truyền bệnh và loại bỏ các ổ sinh sản của muỗi bằng cách thực hiện các hành động sau:

• Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi: Đậy kín các bể chứa nước sinh hoạt, thường xuyên thay nước bình hoa, thả cá ăn lăng quăng và lật úp các vật dụng phế thải chứa nước đọng xung quanh nhà.
• Chống muỗi đốt hàng ngày: Duy trì thói quen ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay, sử dụng kem chống muỗi, vợt điện, màn chống muỗi hoặc các biện pháp phòng muỗi phù hợp.
• Chủ động tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết theo đúng chỉ định và khuyến cáo của cơ quan y tế. 

Sốt xuất huyết và COVID đều có thể gây sốt và mệt mỏi trong giai đoạn đầu, khiến nhiều người dễ nhầm lẫn và chủ quan. Tuy nhiên, đây là hai bệnh lý hoàn toàn khác nhau về nguyên nhân, cách lây truyền cũng như phương pháp điều trị. Vì vậy, khi có các dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định chính xác nguyên nhân, từ đó có hướng xử trí phù hợp.

Trong khi COVID đã có nhiều biện pháp kiểm soát, sốt xuất huyết vẫn là mối đe dọa sức khỏe, đặc biệt vào mùa mưa và tại các khu vực lưu hành bệnh. Bên cạnh việc phòng muỗi đốt và loại bỏ nơi muỗi sinh sản, tiêm vắc xin sốt xuất huyết là giải pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nghiêm trọng. Hãy đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về đối tượng phù hợp, sàng lọc trước tiêm và tiêm vắc xin sốt xuất huyết theo đúng khuyến cáo, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cả gia đình.