Dấu hiệu cảnh báo và xử trí sốt xuất huyết Dengue thể nặng

Việc nhận biết sớm các biểu hiện cảnh báo chuyển nặng của bệnh sốt xuất huyết có ý nghĩa sống còn, giúp đưa người bệnh đến cơ sở y tế xử trí kịp thời, giảm thiểu tối đa nguy cơ bệnh nặng, cũng như không qua khỏi.

Các biểu hiện và dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết Dengue nặng

Trong giai đoạn sốt (thường rơi vào 3 ngày đầu), người bệnh thường sốt cao đột ngột, liên tục, kèm theo nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, da xung huyết, đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt hoặc chấm xuất huyết dưới da.

Tuy nhiên, giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Lúc này, người bệnh có thể còn sốt hoặc đã giảm sốt. Đây là thời điểm muỗi vằn hay các độc tố virus khiến tính thấm thành mạch tăng cao, dễ dẫn đến biến chứng.

Các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng cần theo dõi đặc biệt:

• Đau bụng nhiều: Đau bụng liên tục hoặc tăng cảm giác đau nhiều ở vùng gan.
• Nôn ói nhiều: Nôn ói từ 3 lần/1 giờ hoặc từ 4 lần/6 giờ trở lên.
• Rối loạn tri giác: Mệt lả, bứt rứt, vật vã hoặc lừ đừ, li bì.
• Xuất huyết niêm mạc: Chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc tiêu ra máu, xuất huyết âm đạo bất thường hoặc tiểu ra máu.
• Gan to: Gan to trên 2cm dưới bờ sườn. Đây là triệu chứng thường được các bác sĩ điều trị thăm khám, đánh giá.
• Tiểu ít: Không tiểu tiện trong vòng 6 giờ.
• Biểu hiện suy tuần hoàn sớm: Tay chân lạnh, ẩm, mệt lả.

Khi diễn tiến thành sốt xuất huyết Dengue nặng, người bệnh đối mặt với các tình trạng nguy kịch:

• Thoát huyết tương nặng dẫn đến sốc sốt xuất huyết: Với các dấu hiệu tay chân lạnh, mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹt (hiệu số huyết áp tối đa và tối thiểu ≤ 20 mmHg) hoặc tụt huyết áp, da lạnh nổi vân tím. Hoặc biểu hiện ứ dịch gây suy hô hấp.
• Xuất huyết nặng: Chảy máu mũi nặng, xuất huyết đường tiêu hóa, nôn ra máu lượng lớn, xuất huyết nội tạng hoặc xuất huyết não…
• Suy các tạng nặng: Tổn thương gan nặng/suy gan cấp (tăng men gan AST hoặc ALT trên 1000 UI/L), rối loạn tri giác (thể não), viêm cơ tim, suy tim hoặc suy các cơ quan khác.

Cách xử trí tốt nhất khi nghi ngờ hoặc xuất hiện dấu hiệu nặng

Khi nghi ngờ người bệnh xuất hiện dù chỉ 1 dấu hiệu cảnh báo, gia đình cần thực hiện ngay các bước xử trí sau:

• Đưa ngay đến cơ sở y tế, bệnh viện cấp cứu: Tuyệt đối không tiếp tục tự điều trị hay theo dõi tại nhà khi đã có dấu hiệu cảnh báo. Người bệnh cần được bác sĩ thăm khám, nhập viện điều trị và bù dịch kịp thời.
• Bù nước đúng cách bằng đường uống (nếu người bệnh còn uống được): Khuyến khích uống nhiều nước Oresol, nước trái cây (như nước dừa, cam, chanh) hoặc nước cháo loãng pha muối.
• Tránh thực phẩm, nước uống có màu đỏ, đen hoặc nâu: Không cho ăn uống thực phẩm có màu như xá xị, socola vì dễ gây nhầm lẫn với hiện tượng nôn ra máu.
• Hạ sốt an toàn: Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt Paracetamol đơn chất với liều từ 10 - 15mg/kg cân nặng/lần, cách nhau mỗi 4 - 6 giờ (tổng liều không quá 60mg/kg/24 giờ).
• Tuyệt đối không dùng Aspirin, Ibuprofen hoặc Corticoid: Các loại thuốc này có thể gây xuất huyết dạ dày, toan máu và làm tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn.
• Không tự ý chích lể, cạo gió: Việc chích lể dễ gây chảy máu không cầm được do giảm tiểu cầu và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Không tự ý truyền dịch tại nhà: Việc truyền dịch phải do nhân viên y tế thực hiện và theo dõi chặt chẽ tại bệnh viện để phòng ngừa tai biến quá tải dịch hoặc phù phổi cấp.

Những nhóm nguy cơ cao cần nhập viện theo dõi sớm

Dù chưa xuất hiện dấu hiệu cảnh báo rõ rệt, những người thuộc nhóm sau đây vẫn cần được bác sĩ xem xét cho nhập viện theo dõi sớm:

• Trẻ nhũ nhi, người dư cân/béo phì, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi (≥ 60 tuổi).
• Người sống một mình hoặc nhà quá xa cơ sở y tế, gia đình không có khả năng theo dõi sát.
• Người có bệnh mạn tính kèm theo như bệnh thận, tim, gan, hen suyễn, đái tháo đường, thiếu máu tan máu....

Như vậy, chủ động nhận biết dấu hiệu cảnh báo và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết Dengue. Tuy nhiên, đừng đợi đến khi mắc bệnh mới bắt đầu lo lắng, bởi sốt xuất huyết có thể diễn tiến nặng và gây ra những biến chứng đe dọa tính mạng. 

Bên cạnh phòng tránh muỗi đốt, chủ động tiêm vắc xin sốt xuất huyết khi đủ điều kiện là biện pháp giúp tăng cường bảo vệ sức khỏe. Hãy đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và lựa chọn lịch tiêm phù hợp, góp phần bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ sốt xuất huyết.

Hiểu rõ dấu hiệu cảnh báo và xử trí sốt xuất huyết Dengue thể nặng giúp người bệnh và gia đình chủ động nhận biết những bất thường, kịp thời đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị. Đặc biệt, không nên chủ quan khi người bệnh giảm sốt, bởi đây có thể là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm. Theo dõi sát diễn biến sức khỏe và xử trí đúng cách là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng nghiêm trọng và giảm nguy cơ tử vong.