Một nữ sinh 20 tuổi, vốn khỏe mạnh và không có tiền sử bệnh lý, bất ngờ rơi vào tình trạng nguy kịch chỉ từ một cơn sốt thông thường. Sau khi được chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue và điều trị ngoại trú, cô thấy triệu chứng sốt thuyên giảm sau hai ngày, khiến mọi lo lắng dường như tan biến. Thế nhưng, diễn biến bệnh lại thay đổi đột ngột khi người bệnh sốt trở lại, buồn nôn nhiều và nhanh chóng chuyển nặng với biểu hiện nôn ra nhiều máu.
Nhiều người thường tin rằng khi nhiệt độ cơ thể trở về mức bình thường, tức là bệnh đã khỏi hoặc đang trên đà hồi phục. Thực tế, đây lại là thời điểm dễ xảy ra tình trạng thoát huyết tương và xuất huyết tiêu hóa. Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hậu, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: "Giai đoạn hạ sốt thường là thời điểm then chốt, nơi nhiều biến chứng nặng dễ dàng khởi phát nếu không được theo dõi sát sao."
Vậy làm sao để nhận diện sớm xuất huyết tiêu hóa do sốt xuất huyết trước khi tình trạng trở nên nguy kịch?
Xuất huyết tiêu hóa do sốt xuất huyết là gì và vì sao lại xảy ra?
Xuất huyết tiêu hóa trong sốt xuất huyết Dengue là tình trạng chảy máu xảy ra tại bất kỳ vị trí nào trong ống tiêu hóa, từ thực quản, dạ dày cho đến ruột. Đây là một biến chứng nghiêm trọng, có thể khiến người bệnh mất một lượng máu lớn trong thời gian ngắn, dẫn đến rối loạn huyết động, sốc mất máu và đe dọa tính mạng.
Nguyên nhân gây ra tình trạng này xuất phát từ sự kết hợp của nhiều cơ chế tổn thương. Virus Dengue gây ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống đông máu, làm giảm số lượng tiểu cầu, những tế bào đóng vai trò then chốt trong việc cầm máu. Trong sốt xuất huyết Dengue, xuất huyết có thể liên quan đến giảm số lượng hoặc rối loạn chức năng tiểu cầu, rối loạn đông máu và rối loạn chức năng nội mô mạch máu. Tiểu cầu giúp hình thành nút cầm máu tại vị trí tổn thương; khi số lượng hoặc chức năng tiểu cầu suy giảm, quá trình cầm máu có thể bị ảnh hưởng. Tăng tính thấm thành mạch chủ yếu làm huyết tương thoát khỏi lòng mạch, gây giảm thể tích tuần hoàn.
:format(webp)/xuat_huyet_tieu_hoa_do_sot_xuat_huyet_dau_hieu_nguy_hiem_khong_nen_bo_qua_1_8468b359ad.jpg)
Những dấu hiệu cảnh báo xuất huyết tiêu hóa cần nhận biết sớm
Việc nhận diện sớm các tín hiệu bất thường từ cơ thể là yếu tố quyết định để can thiệp kịp thời, ngăn chặn tình trạng mất máu trầm trọng.
Biểu hiện qua phân và chất nôn
Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất của xuất huyết tiêu hóa là sự thay đổi màu sắc của chất thải cơ thể. Người bệnh có thể nôn ra máu tươi hoặc chất nôn có màu nâu đen như bã cà phê. Đối với phân, thay vì màu sắc bình thường, phân sẽ trở nên đen, nát, có mùi khắm đặc trưng hoặc thậm chí là đi ngoài ra máu tươi. Phân đen là kết quả của việc máu chảy trong đường tiêu hóa bị biến đổi bởi enzyme và axit dạ dày trước khi thoát ra ngoài.
Dấu hiệu toàn thân khi sốc mất máu
Khi máu chảy nhiều trong ống tiêu hóa, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái thiếu hụt thể tích tuần hoàn, dẫn đến các triệu chứng sốc mất máu. Người bệnh thường cảm thấy lừ đừ, vật vã hoặc mệt mỏi cực độ. Các dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Tay chân lạnh, da xanh xao hoặc nhợt nhạt.
- Tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong khoảng 6 giờ. Môi khô, khát nhiều, mắt trũng sâu có thể do mất nước và giảm thể tích máu.
- Khó thở, thở nhanh hoặc nhịp tim nhanh có thể là dấu hiệu tình trạng nặng và cần được đánh giá cấp cứu.
:format(webp)/xuat_huyet_tieu_hoa_do_sot_xuat_huyet_dau_hieu_nguy_hiem_khong_nen_bo_qua_2_451508938c.jpg)
Khi nào cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay lập tức?
Sốt xuất huyết có diễn biến khó lường, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nặng nào, kể cả khi đã hạ sốt.
Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hậu: "Việc nhập viện khẩn cấp là bắt buộc khi người bệnh có biểu hiện nôn nhiều, đau bụng dữ dội, vật vã hoặc có dấu hiệu xuất huyết bất thường. Những trường hợp xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng đòi hỏi phải được hồi sức, truyền máu hoặc can thiệp cầm máu bằng các thủ thuật chuyên khoa như nội soi kẹp clip để kiểm soát huyết động kịp thời."
:format(webp)/xuat_huyet_tieu_hoa_do_sot_xuat_huyet_dau_hieu_nguy_hiem_khong_nen_bo_qua_3_6a65f0483f.jpg)
Lưu ý an toàn khi chăm sóc người bệnh tại nhà để phòng ngừa biến chứng
Để giảm thiểu rủi ro diễn tiến nặng, việc chăm sóc tại nhà cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn y khoa, đặc biệt là trong vấn đề dùng thuốc và dinh dưỡng.
Một sai lầm phổ biến và nguy hiểm là tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt không đúng chỉ định. Người bệnh tuyệt đối không được dùng Ibuprofen, Aspirin hoặc các loại thuốc chứa aspirin. Những loại thuốc này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết, khiến tình trạng chảy máu trầm trọng hơn và đẩy người bệnh vào tình trạng nguy kịch. Thuốc hạ sốt được khuyến cáo sử dụng là Paracetamol với liều lượng 10-15mg/kg/lần cân nặng, không dùng quá 4 lần/ngày và giãn cách 4 - 6 giờ giữa các lần uống.
Bên cạnh đó, việc bù đủ dịch và dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc chống mất nước do thoát huyết tương. Gia đình nên:
- Bổ sung thêm nước, dung dịch Oresol pha đúng tỷ lệ, nước trái cây tươi hoặc sữa.
- Cho người bệnh ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa nhỏ.
- Tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà hoặc tại các cơ sở không đủ điều kiện vì có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi.
:format(webp)/xuat_huyet_tieu_hoa_do_sot_xuat_huyet_dau_hieu_nguy_hiem_khong_nen_bo_qua_4_c10729c413.jpg)
Không nên chủ quan khi thân nhiệt đã hạ xuống mà bỏ qua việc nhận diện xuất huyết tiêu hóa, vì theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt là màu sắc phân, chất nôn và tình trạng tỉnh táo của người bệnh, giúp can thiệp kịp thời và an toàn.
Xuất huyết tiêu hóa do sốt xuất huyết: Dấu hiệu nguy hiểm không nên bỏ qua là vấn đề cần được đặc biệt lưu ý, nhất là trong giai đoạn hạ sốt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Người bệnh cần theo dõi các biểu hiện như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng, tay chân lạnh hoặc lừ đừ. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.
Hãy trao đổi với nhân viên y tế hoặc bác sĩ ngay nếu người bệnh sốt xuất huyết có dấu hiệu đau bụng, nôn nhiều hoặc thay đổi màu phân.
Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.
:format(webp)/vac_xin_qdenga_2_879ab90007.png)
:format(webp)/Illus_Goi_blue_2_0121d2fee9.png)
:format(webp)/Illus_Goi_blue_3_ad13668bfe.png)
:format(webp)/Illus_Goi_blue_1_e4effbd2a2.png)
:format(webp)/nguoi_mang_vi_khuan_nao_mo_cau_o_mui_hong_co_trieu_chung_khong_1_fb4920f042.jpg)
:format(webp)/nguy_co_dich_chong_dich_4_benh_truyen_nhiem_can_canh_giac_cuoi_nam_5_eb28dc2af1.png)
:format(webp)/so_ca_nhiem_tay_chan_mieng_tang_dot_bien_tai_tphcm_1_af55eeded3.jpg)
:format(webp)/thu_dong_den_gia_dinh_can_chu_dong_phong_nhung_benh_truyen_nhiem_nao_4_881df59a63.png)
:format(webp)/nhan_biet_tay_chan_mieng_o_tre_tai_truong_hoc_huong_dan_xu_tri_an_toan_2_c1fa3bf1e2.jpg)