Hình ảnh X-quang viêm phổi và viêm phế quản: Phân biệt thế nào?

Chụp X-quang lồng ngực là một công cụ chẩn đoán hình ảnh quan trọng, giúp bác sĩ "nhìn thấy" những tổn thương bên trong phổi mà mắt thường không thể quan sát. Thông qua phim X-quang, bác sĩ có thể phát hiện các dấu hiệu gợi ý tổn thương nhu mô phổi trong viêm phổi và hỗ trợ phân biệt với viêm phế quản, vốn thường không có bất thường đặc hiệu trên phim.

Hình ảnh X Quang viêm phổi và viêm phế quản có gì khác biệt?

Sự khác biệt cơ bản nhất giữa hai bệnh lý này trên phim X-quang nằm ở vị trí và bản chất của tổn thương. Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng ở nhu mô phổi, bao gồm các túi khí nhỏ (phế nang), gây ra những thay đổi rõ rệt có thể nhìn thấy trên phim. Ngược lại, viêm phế quản là tình trạng viêm của lớp niêm mạc các ống phế quản, là đường dẫn khí đến phổi.

Do đó, trong hầu hết các trường hợp viêm phế quản cấp, phim X-quang ngực thường không cho thấy dấu hiệu bất thường nào. Vai trò chính của việc chụp X-quang lúc này là để loại trừ bệnh viêm phổi. Trong khi đó, phim X-quang của bệnh nhân viêm phổi hầu như luôn có những dấu hiệu đặc trưng.

Vai trò của X-quang trong chẩn đoán bệnh hô hấp

Chụp X-quang ngực là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, nhanh chóng và hiệu quả về chi phí. Nó đóng vai trò thiết yếu trong việc chẩn đoán các bệnh lý tại lồng ngực, đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp.

Chẩn đoán chính xác bệnh hô hấp cần có sự thăm khám của bác sĩ chuyên khoa

Thông qua phim X-quang, bác sĩ có thể:

• Xác định chẩn đoán viêm phổi cấp và phân biệt với các tình trạng khác có triệu chứng tương tự.

• Đánh giá mức độ lan rộng và vị trí của tổn thương phổi.

• Phát hiện các biến chứng có thể xảy ra như áp xe phổi hay tràn dịch màng phổi.

• Loại trừ các nguyên nhân khác gây triệu chứng hô hấp như lao phổi, ung thư phổi hoặc suy tim.

Đặc điểm hình ảnh X-quang điển hình của viêm phổi

Tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh và cơ địa của bệnh nhân, hình ảnh viêm phổi trên X-quang có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau. Ba dạng tổn thương thường gặp nhất là viêm phổi thùy, viêm phế quản phổi và viêm phổi kẽ.

Viêm phổi thùy

Đây là dạng kinh điển của viêm phổi do vi khuẩn, đặc biệt là phế cầu khuẩn. Trên phim X-quang, tổn thương biểu hiện bằng một vùng mờ đồng nhất, chiếm trọn một thùy hoặc một phân thùy của phổi. Vùng mờ này được gọi là vùng đông đặc phổi, có ranh giới rõ ràng và không làm giảm thể tích phổi.

Hình ảnh đông đặc một thùy phổi là dấu hiệu điển hình của viêm phổi thùy

Viêm phế quản phổi

Dạng viêm phế quản phổi thường có hình ảnh tổn thương là những nốt mờ hoặc đám mờ rải rác, không đồng nhất, có thể xuất hiện ở một hoặc nhiều vùng của phổi. Các tổn thương này thường có ranh giới không rõ ràng và có xu hướng hợp lại thành những đám lớn hơn khi bệnh tiến triển.

Viêm phổi kẽ

Thường gặp trong viêm phổi do virus hoặc do các vi khuẩn không điển hình, viêm phổi kẽ có hình ảnh tổn thương dạng lưới hoặc đường mờ lan tỏa khắp hai phế trường. Các hình ảnh này tương ứng với tình trạng viêm và dày lên của các mô kẽ bao quanh phế nang và đường dẫn khí nhỏ.

Hình ảnh X-quang trong chẩn đoán viêm phế quản

Như đã đề cập, hình ảnh X-quang ở bệnh nhân viêm phế quản thường không đặc hiệu và chủ yếu dùng để loại trừ các bệnh lý khác tại phổi.

Viêm phế quản cấp

Ở những bệnh nhân bị viêm phế quản cấp tính, phim X-quang ngực thường hoàn toàn bình thường. Trong một số ít trường hợp, có thể thấy hình ảnh thành phế quản hơi dày lên, nhưng dấu hiệu này không đặc hiệu và khó nhận biết.

Viêm phế quản mạn tính

Đối với viêm phế quản mạn tính, đặc biệt ở người hút thuốc lá lâu năm, phim X-quang có thể cho thấy dấu hiệu dày thành phế quản (hình ảnh đường ray). Ngoài ra, có thể có các dấu hiệu của khí phế thũng như lồng ngực giãn rộng và cơ hoành dẹt, tuy nhiên đây không phải là dấu hiệu trực tiếp của viêm phế quản.

Khi nào cần chụp X-quang để chẩn đoán bệnh hô hấp?

Bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang lồng ngực khi nghi ngờ có tổn thương tại phổi dựa trên các triệu chứng lâm sàng. Các dấu hiệu gợi ý bao gồm sốt cao kéo dài, ho có đờm mủ hoặc gỉ sắt, đau ngực, và đặc biệt là khó thở.

Việc thăm khám bằng ống nghe phát hiện các tiếng ran bất thường ở phổi cũng là một chỉ định quan trọng. Dựa vào các dấu hiệu này, bác sĩ sẽ yêu cầu chụp X-quang để có hình ảnh X-quang viêm phổi và viêm phế quản rõ nét nhất, từ đó đưa ra chẩn đoán và phác đồ điều trị phù hợp.

X-quang ngực là một công cụ không thể thiếu trong việc chẩn đoán và phân biệt viêm phổi với viêm phế quản. Việc phân tích hình ảnh X-quang viêm phổi và viêm phế quản đòi hỏi chuyên môn cao, vì vậy khi có các triệu chứng hô hấp bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế để được các bác sĩ thăm khám và tư vấn chính xác, tránh tự ý chẩn đoán và điều trị tại nhà.

Xem thêm: 

• Siêu âm phổi trẻ em: Phương pháp chẩn đoán an toàn và hiệu quả

• B-line phổi: Dấu hiệu trên siêu âm cảnh báo điều gì?