Dấu hiệu bệnh tay chân miệng bội nhiễm

Tay chân miệng là một căn bệnh quen thuộc ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong độ tuổi dưới 5. Phần lớn các trường hợp bệnh đều nhẹ và tự khỏi sau khoảng một tuần. Tuy nhiên, nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, bệnh có thể trở nên nghiêm trọng hơn do tình trạng bội nhiễm, khi cơ thể bị tấn công bởi vi khuẩn, virus hoặc nấm khác bên cạnh virus gây tay chân miệng. Vậy làm sao để cha mẹ sớm nhận biết dấu hiệu bội nhiễm để đưa trẻ đi khám kịp thời? Hãy cùng tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

Tay chân miệng bội nhiễm là gì?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh do các loại virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra. Các tác nhân thường gặp gồm Coxsackievirus A6, A10, A16 và Enterovirus A71 (EV-A71). Tuy nhiên, trong một số trường hợp, trẻ có thể bị bội nhiễm, tức là bị nhiễm thêm một loại vi khuẩn, virus hoặc nấm khác trong khi đang mắc bệnh tay chân miệng, khiến triệu chứng nghiêm trọng hơn và dễ gây biến chứng nguy hiểm.

Tại Việt Nam, bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm ở hầu hết các tỉnh thành với hai đợt bùng phát chính, từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12. Theo thống kê, hơn 90% ca bệnh xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi. Nguyên nhân thường do trẻ thường có thói quen ngậm mút đồ chơi, đưa tay lên miệng, chưa có ý thức tự vệ sinh cá nhân, thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè tại nhà trẻ, trường mẫu giáo và hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu và chưa có kháng thể đặc hiệu chống lại các chủng virus gây bệnh.

Thông thường, các triệu chứng của bệnh tay chân miệng sẽ giảm dần và tự khỏi sau khoảng 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, khi có thêm yếu tố bội nhiễm, bệnh có thể diễn biến phức tạp hơn. Trẻ có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, viêm não, viêm cơ tim hoặc thậm chí liệt tạm thời. Trong đó, viêm não là biến chứng nặng và hiếm gặp nhất, có thể đe dọa đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Một số trường hợp có thể bị viêm màng não do virus, biến chứng khiến màng bao quanh não và tủy sống bị viêm. Tuy nhiên, dạng viêm màng não này thường ít nghiêm trọng hơn so với viêm màng não do vi khuẩn. Dù vậy, bất kỳ biểu hiện bất thường nào ở trẻ cũng không nên xem nhẹ.

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi thấy trẻ có các dấu hiệu như: mệt mỏi bất thường, buồn nôn, nôn ói, đau đầu, run rẩy, co giật, sốt cao không hạ, cứng cổ, lú lẫn hoặc thở nhanh. Khi đó, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được thăm khám và xử lý kịp thời. Phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm của tay chân miệng bội nhiễm.

Triệu chứng bé bị tay chân miệng bội nhiễm

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Trong phần lớn trường hợp, bệnh sẽ tự khỏi sau 7 – 10 ngày. Tuy nhiên, nếu trẻ bị bội nhiễm, tức nhiễm thêm vi khuẩn, virus hoặc nấm bệnh sẽ tiến triển phức tạp hơn, kéo dài lâu hơn và dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm.

Dấu hiệu ngoài da và niêm mạc

Ban đầu, trẻ có thể bị sốt nhẹ, biếng ăn, mệt mỏi. Sau đó, các tổn thương ở da và niêm mạc bắt đầu xuất hiện. Trẻ thường nổi mụn nước trong suốt ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng mông và xung quanh miệng. Trong miệng, các vết loét nhỏ, màu vàng, viền đỏ gây đau rát khiến trẻ bỏ ăn, quấy khóc.

Khi bị bội nhiễm, các mụn nước này có vùng da xung quanh có thể trở nên sưng tấy, đau hơn so với bình thường và chuyển sang màu đục, nâu hoặc có dấu hiệu sưng đỏ, mưng mủ, đây là dấu hiệu cho thấy vùng da đã bị nhiễm trùng. Nếu không được điều trị đúng cách, có thể dẫn đến nhiễm trùng lan rộng, nhiễm trùng máu hoặc viêm mô mềm.

Dấu hiệu toàn thân

Trẻ bị tay chân miệng bội nhiễm thường có biểu hiện sốt cao liên tục, da khô, mắt trũng sâu, mệt mỏi rõ rệt, ngủ li bì, hay quấy khóc và bỏ bú. Cơ thể trẻ uể oải, lờ đờ, đôi khi xuất hiện các mụn lở, rộp da ở các vị trí như tay, chân, miệng hoặc thậm chí ở mông, đầu gối,... Ngoài ra, trẻ có thể xuất hiện các rối loạn tri giác, mê sảng và co giật.

Dấu hiệu hô hấp

Trong một số trường hợp, trẻ có thể gặp triệu chứng như khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, thở khò khè và rít từng cơn, nhịp thở không đều, thở nông. Đây là những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ phù phổi cấp – một biến chứng nguy hiểm có thể khiến trẻ tím tái, suy hô hấp nhanh chóng.

Dấu hiệu thần kinh

Bội nhiễm có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây viêm màng não hoặc viêm não. Trẻ có thể sốt cao kèm đau đầu, buồn ngủ bất thường, cổ cứng, sợ ánh sáng, hoặc nghiêm trọng hơn là co giật, mê sảng, mất ý thức và liệt chi.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu tay chân miệng bội nhiễm là vô cùng quan trọng để đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng.

Phòng ngừa tay chân miệng bội nhiễm hiệu quả cho trẻ

Tay chân miệng là bệnh dễ lây lan ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong môi trường tập thể như nhà trẻ, trường mẫu giáo. Phần lớn các trường hợp sẽ tự khỏi, nhưng nếu không được chăm sóc đúng cách, trẻ có thể bị bội nhiễm, dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm phổi, nhiễm trùng máu… Vì vậy, việc phòng ngừa bội nhiễm khi trẻ mắc tay chân miệng là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số biện pháp cha mẹ cần lưu ý:

Giữ vệ sinh tay sạch sẽ

Việc rửa tay đúng cách là bước đầu tiên và rất quan trọng để hạn chế lây lan vi khuẩn, virus. Cha mẹ và trẻ nên rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trong ít nhất 20 giây, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, thay tã, trước khi ăn hoặc sau khi ho, hắt hơi. Nếu không có nước, có thể dùng dung dịch rửa tay nhanh có chứa cồn.

Tránh đưa tay lên mặt

Trẻ thường có thói quen đưa tay lên mắt, mũi, miệng – đây là những cửa ngõ để vi khuẩn, virus xâm nhập vào cơ thể. Cha mẹ nên nhắc nhở và hướng dẫn trẻ tránh chạm tay lên mặt, đặc biệt trong giai đoạn đang có dịch bệnh.

Vệ sinh đồ dùng và bề mặt tiếp xúc

Những vật dụng trẻ thường xuyên sử dụng như đồ chơi, ly uống nước, khăn mặt, tay nắm cửa, mặt bàn… nên được vệ sinh sạch sẽ mỗi ngày bằng dung dịch sát khuẩn an toàn. Hạn chế để trẻ dùng chung đồ cá nhân với người khác, nhất là khi có dấu hiệu bệnh.

Hạn chế tiếp xúc với người bệnh

Nếu trong khu vực sống có trẻ mắc tay chân miệng, nên cách ly và hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần. Đồng thời, người chăm sóc trẻ bệnh cũng cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng hộ cá nhân để tránh lây chéo.

Vệ sinh ăn uống khoa học

Đảm bảo cho trẻ ăn chín uống sôi, sử dụng nước sạch, rửa tay trước và sau khi ăn. Cho trẻ uống đủ dịch phù hợp với độ tuổi và tiếp tục bú mẹ nếu trẻ còn bú. Có thể chia nhỏ bữa ăn, lựa chọn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt và để nguội mát nhằm giảm đau khi trẻ bị loét miệng.

Tiêm vắc xin phòng ngừa tay chân miệng

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây, tiêm vắc xin là một giải pháp giúp chủ động phòng bệnh tay chân miệng do Enterovirus A71 (EV-A71). Hiện nay, vắc xin phòng tay chân miệng đã được cấp phép lưu hành tại Việt Nam, được chỉ định cho trẻ từ đủ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi.

Envacgen là vắc xin bất hoạt, giúp kích thích cơ thể tạo miễn dịch đặc hiệu chống lại EV-A71, một trong những tác nhân liên quan đến các trường hợp tay chân miệng nặng và biến chứng thần kinh. Số mũi tiêm và lịch tiêm được xác định theo độ tuổi của trẻ khi bắt đầu tiêm chủng. Tuy nhiên, vắc xin không phòng ngừa bệnh do các enterovirus khác như Coxsackievirus A16 hoặc A6.

Cha mẹ có thể đưa trẻ đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được bác sĩ khám sàng lọc, tư vấn về vắc xin Envacgen và lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe của trẻ.

Việc chủ động phòng ngừa không chỉ giúp trẻ nhanh hồi phục nếu mắc bệnh, mà còn giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Tay chân miệng bội nhiễm không còn là tình trạng hiếm gặp, đặc biệt khi trẻ không được chăm sóc đúng cách trong giai đoạn phát bệnh. Những dấu hiệu như mụn nước chuyển màu đục, sốt cao kéo dài, thở nhanh, co giật, hay rối loạn ý thức đều là những tín hiệu cảnh báo tình trạng nghiêm trọng. Do đó, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở trẻ, cha mẹ không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc xảy ra.

Xem thêm: 

• Các dấu hiệu tay chân miệng nặng ở trẻ cha mẹ cần lưu ý
• Tay chân miệng có ngứa không?