Hình ảnh viêm amidan thường gặp và các biện pháp phòng ngừa

Viêm amidan xảy ra khi amidan bị nhiễm trùng, gây đau họng và khó chịu. Viêm amidan thường thể hiện qua sự thay đổi màu sắc, kích thước và bề mặt amidan. Theo các chuyên gia, bệnh có thể cấp tính hoặc mạn tính, do vi khuẩn, virus gây ra, phổ biến khi vào mùa lạnh. Việc nhận biết sớm qua hình ảnh và triệu chứng giúp tránh biến chứng như áp xe hoặc viêm khớp. Bài viết tổng hợp một số hình ảnh của tình trạng viêm amidan thường gặp kèm thông tin cơ bản để bạn dễ theo dõi và tham khảo.

8 hình ảnh viêm amidan thường gặp

Viêm amidan có thể biểu hiện với nhiều hình thái khác nhau tùy theo nguyên nhân và mức độ viêm. Quan sát hình ảnh amidan giúp nhận diện rõ đặc điểm từng thể bệnh, từ đó phân biệt các dạng viêm amidan thường gặp trong thực tế lâm sàng. Dưới đây là 8 dạng amidan thường gặp:

Viêm amidan cấp (viêm họng đỏ)

Viêm amidan cấp thường do virus gây ra, hay gặp ở trẻ em và có xu hướng khởi phát đột ngột. Đây là giai đoạn viêm amidan ban đầu, khi amidan bị viêm rõ ràng nhưng chưa xuất hiện mủ. Đặc điểm của amidan cấp có thể gồm:

• Hạch cổ sưng nhẹ;
• Amidan sưng to, đỏ tươi, bề mặt bóng loáng;
• Không có mủ trắng hay vết loét trên amidan;
• Họng đỏ rực, đôi khi kèm theo lưỡi gà bị lệch.

Ở giai đoạn này, amidan có thể to gấp đôi kích thước bình thường. Nếu không theo dõi và chăm sóc phù hợp, viêm dễ lan sang tai giữa, gây biến chứng viêm tai giữa cấp.

Viêm amidan liên cầu khuẩn

Đây là thể viêm amidan do vi khuẩn Streptococcus (liên cầu khuẩn) gây ra, thường khởi phát đột ngột và tiến triển rõ rệt. Amidan sưng to, đỏ đậm và phù nề; trên bề mặt xuất hiện mủ trắng hoặc vàng, có thể ở dạng chấm nhỏ rải rác hoặc kết thành từng mảng, tập trung nhiều tại các hốc và khe amidan. Người bệnh thường đau họng dữ dội, đặc biệt khi nuốt, cảm giác vướng và rát họng tăng lên khi ăn uống.

Viêm amidan đỏ tím

Amidan đỏ tím, sưng to là dấu hiệu gợi ý tình trạng thiếu oxy mô hoặc nhiễm trùng nặng. Bề mặt amidan có thể tím tái, phù nề rõ, kích thước tăng lớn và trong một số trường hợp chạm vào lưỡi gà, gây cảm giác vướng họng và khó thở.

Viêm amidan giả mạc

Viêm amidan giả mạc (viêm amidan bạch hầu) là thể viêm amidan nặng do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae, thường gặp ở trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ. Hình ảnh điển hình là amidan và vùng họng phủ lớp mạc giả dày màu trắng xám, bám chặt vào niêm mạc, khi bóc dễ gây chảy máu.

Người bệnh đau họng nhiều, khó nuốt và có thể khó thở. Đây là tình trạng nguy hiểm, cần thăm khám và điều trị y tế khẩn cấp, tuyệt đối không tự ý bóc lớp giả mạc.

Viêm amidan mụn nước

Viêm amidan mụn nước là tình trạng viêm họng với các đặc điểm tổn thương thường gặp như:

• Xuất hiện các ban sẩn màu xám, đường kính khoảng 1 - 2mm, nhanh chóng tạo thành bọng nước có quầng đỏ xung quanh.
• Tổn thương thường khu trú ở trụ amidan, nhưng cũng có thể gặp ở khẩu cái mềm, amidan, lưỡi gà hoặc lưỡi.
• Sau khoảng 24 giờ, bọng nước vỡ tạo thành các vết loét nông, hiếm khi lớn hơn 5mm.

Các vết loét thường tự lành trong vòng 1 - 7 ngày. Tuy nhiên, biến chứng nặng của viêm họng mụn nước tương đối hiếm gặp.

Viêm amidan mạn tính

Viêm amidan mạn tính là tình trạng amidan bị viêm kéo dài, tái phát nhiều lần, thường do nhiễm trùng lặp lại (do vi khuẩn Streptococcus hoặc virus). Bệnh hay gặp ở những người từng bị viêm amidan cấp nhưng điều trị không triệt để.

Hình ảnh điển hình cho thấy amidan không sưng cấp, có xu hướng teo nhỏ, xơ hóa, bề mặt xuất hiện sẹo trắng hoặc vàng nhạt. Các hốc amidan sâu chứa mủ hoặc sỏi amidan, gây đau họng âm ỉ và khó chịu kéo dài.

Viêm amidan hạt

Amidan có thể xuất hiện các hạt trắng cứng (sỏi amidan) do vi khuẩn, tế bào chết và cặn thức ăn tích tụ lâu ngày trong các hốc amidan. Tình trạng này thường gây hôi miệng dai dẳng, kèm cảm giác vướng và khó chịu ở họng, nhất là khi nuốt hoặc nói chuyện.

Ở viêm amidan mạn tính, bề mặt amidan thường lồi lõm, nhiều hốc sâu, tạo điều kiện cho vi khuẩn mắc kẹt, khiến viêm kéo dài và dễ tái phát.

Viêm amidan hoại tử

Viêm amidan hoại tử là khi amidan chuyển màu đen hoặc đen xanh, bề mặt phủ mô hoại tử và dịch bẩn, kèm mùi hôi thối nặng từ miệng. Đây là tình trạng hiếm nhưng rất nguy hiểm, có nguy cơ nhiễm trùng lan rộng và đe dọa tính mạng.

Viêm amidan hoại tử được xem là cấp cứu y khoa, cần nhập viện và điều trị khẩn cấp bằng kháng sinh mạnh, theo dõi sát và can thiệp kịp thời khi cần.

Các triệu chứng viêm amidan đi kèm

Các triệu chứng viêm amidan thường tiến triển nhanh và gây ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày, bao gồm:

• Đau họng dữ dội, amidan sưng đỏ, có thể xuất hiện đốm trắng hoặc mủ.
• Hạch cổ sưng và đau, có thể kèm đau tai hoặc đau đầu.
• Khó nuốt thức ăn hoặc nước bọt, cảm giác vướng hoặc ngứa ở họng.
• Sốt trên 38°C, kèm mệt mỏi, uể oải.
• Hơi thở hôi, có thể xuất hiện ho khan hoặc ho có đờm.
• Trẻ nhỏ có thể biếng ăn, quấy khóc, khó chịu.
• Mụn nước trong miệng dễ vỡ và gây loét miệng.
• Trường hợp nặng có thể xuất hiện hoại tử mô kèm mùi hôi và sốt kéo dài.

Cần làm gì khi bị viêm amidan?

Khi bị viêm amidan, chăm sóc đúng cách giúp bệnh nhanh khỏi và hạn chế biến chứng. Một số việc nên làm khi bị viêm amidan như:

• Nghỉ ngơi, uống nước ấm và súc miệng bằng nước muối để làm dịu cổ họng.
• Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau như paracetamol khi cần thiết.
• Chỉ sử dụng thuốc kháng sinh khi được bác sĩ chỉ định.
• Hạn chế thực phẩm cay, lạnh hoặc nhiều dầu mỡ để tránh kích thích cổ họng.
• Cắt amidan khi tình trạng viêm tái phát nhiều lần hoặc gây biến chứng.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường trong quá trình điều trị.
• Thăm khám chuyên khoa Tai - Mũi - Họng để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Các biện pháp phòng ngừa viêm amidan

Để phòng ngừa viêm amidan và hạn chế tái phát, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Giữ vệ sinh cá nhân và đường hô hấp: Rửa tay thường xuyên, súc miệng hằng ngày bằng nước muối hoặc dung dịch phù hợp, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh.
• Bảo vệ cổ họng và môi trường sống: Giữ ấm cổ họng, đặc biệt vào mùa lạnh; hạn chế đồ ăn quá lạnh; tránh hút thuốc lá, khói bụi và môi trường ô nhiễm.
• Tăng cường sức đề kháng: Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung vitamin C hợp lý và tập thể dục đều đặn.
• Chăm sóc sức khỏe định kỳ: Khám Tai - Mũi - Họng định kỳ và tiêm vắc xin phòng bệnh cúm hoặc các bệnh nhiễm khuẩn theo khuyến cáo.

Viêm amidan tuy là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được nhận biết sớm qua các dấu hiệu và hình ảnh viêm amidan đặc trưng. Chủ động theo dõi sức khỏe, chăm sóc đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng. Khi có triệu chứng bất thường, bạn nên thăm khám bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Tiêm vắc xin cúm và vắc xin phòng các bệnh nhiễm khuẩn theo khuyến cáo là một trong những cách giúp giảm nguy cơ viêm đường hô hấp, từ đó hạn chế tái phát viêm amidan. Bạn có thể tìm hiểu và đăng ký tiêm tại Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Chủ động tiêm phòng đầy đủ cũng là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình mỗi ngày.