Xét nghiệm Ferritin là gì? Khi nào cần thực hiện xét nghiệm?

Thông qua xét nghiệm Ferritin, bác sĩ có thể đưa ra những đánh giá chính xác hơn về tình trạng chuyển hóa sắt và định hướng điều trị phù hợp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa của chỉ số ferritin, thời điểm nên thực hiện xét nghiệm, cách đọc kết quả và những lưu ý cần biết sau khi nhận kết quả.

Xét nghiệm Ferritin là gì?

Sắt đóng vai trò nền tảng đối với sự sống. Tế bào hồng cầu sử dụng sắt để tổng hợp Hemoglobin. Chất này vận chuyển oxy đi nuôi khắp cơ thể. Gan, tủy xương và cơ bắp cũng cần sắt để hoạt động. Khoáng chất này đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của trẻ em và thai kỳ.

Ferritin là một loại protein tế bào máu. Chúng làm nhiệm vụ dự trữ sắt tại gan, lách và tủy xương. Một lượng nhỏ Ferritin sẽ giải phóng vào máu khi cơ thể tiêu thụ sắt. Xét nghiệm ferritin đo lường chính xác nồng độ này. Bác sĩ sẽ đánh giá tổng lượng sắt dự trữ thông qua kết quả kiểm tra.

Chỉ số Ferritin mang hai ý nghĩa bệnh lý chính:

• Cảnh báo thiếu máu: Nồng độ Ferritin thường giảm trước khi cơ thể xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Chỉ số thấp là dấu hiệu sớm của bệnh thiếu máu thiếu sắt. Nguyên nhân thường do chế độ ăn nghèo dinh dưỡng, mất máu hoặc rối loạn hấp thu.
• Cảnh báo thừa sắt: Nồng độ Ferritin cao gây tổn thương nghiêm trọng cho nội tạng. Tim, gan, khớp và tuyến tụy chịu ảnh hưởng trực tiếp. Bệnh ứ sắt mô thường gây ra tình trạng này. Rối loạn di truyền trên có thể dẫn đến bệnh gan, viêm khớp hoặc ung thư.

Ý nghĩa các chỉ số trong xét nghiệm Ferritin

Kết quả xét nghiệm ferritin phản ánh trực tiếp tình trạng dự trữ sắt. Bác sĩ sẽ so sánh chỉ số thực tế với khoảng tham chiếu tiêu chuẩn.

Kết quả bình thường (Khoảng tham chiếu)

Độ tuổi, giới tính và kỹ thuật phân tích ảnh hưởng đến kết quả. Các phòng xét nghiệm uy tín thường áp dụng bảng tham chiếu dưới đây:

(Lưu ý: Chỉ số này có thể thay đổi tùy thuộc vào hệ thống máy móc tại từng cơ sở y tế.)

Cảnh báo từ kết quả bất thường

Sự thay đổi nồng độ Ferritin báo hiệu nhiều bệnh lý tiềm ẩn.

Trường hợp chỉ số Ferritin cao

Nồng độ tăng cao cảnh báo tình trạng ứ sắt hoặc tổn thương tế bào. Các bệnh lý liên quan bao gồm:

• Bệnh về máu: Bệnh đa hồng cầu, ung thư máu, u lympho Hodgkin.
• Bệnh gan: Viêm gan cấp, xơ gan.
• Bệnh mạn tính: Viêm khớp dạng thấp, bệnh thận mạn, cường giáp.
• Di truyền: Bệnh ứ sắt mô (Hemochromatosis).
• Cấp cứu: Nhồi máu cơ tim cấp.

Trường hợp chỉ số Ferritin thấp

Kết quả thấp cảnh báo tình trạng thiếu hụt sắt. Cơ thể không đủ nguyên liệu để tạo máu. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Cơ thể thiếu máu do thiếu sắt.
• Chế độ ăn thiếu dinh dưỡng.
• Đường ruột hấp thu kém (bệnh lý viêm ruột).
• Cơ thể mất máu (qua kinh nguyệt, phẫu thuật).
• Thận suy yếu cần lọc máu.
• Phụ nữ mang thai tăng nhu cầu sắt.

Các yếu tố gây nhiễu kết quả

Một số tác nhân khiến chỉ số Ferritin sai lệch so với thực tế. Nhiễm trùng làm tăng giả tạo nồng độ Ferritin. Huyết thanh chứa nhiều lipid cũng gây nhiễu kết quả. Người bệnh mới truyền máu hoặc dùng thuốc bổ sung sắt cũng ảnh hưởng đến độ chính xác.

Các xét nghiệm phối hợp chẩn đoán

Bác sĩ hiếm khi chỉ định xét nghiệm ferritin đơn lẻ. Họ thường kết hợp nhiều phương pháp để chẩn đoán chính xác loại thiếu máu.

• Công thức máu: Đo lường Hemoglobin và Hematocrit.
• Sắt huyết thanh: Xác định tổng lượng sắt hiện có trong máu.
• Độ bão hòa Transferrin: Đánh giá khả năng vận chuyển sắt đến tế bào.
• Khả năng gắn sắt toàn phần: Đo lường lượng Transferrin trong máu.

Quy trình thực hiện xét nghiệm Ferritin

Quá trình này diễn ra nhanh chóng và đơn giản. Bệnh nhân cần tuân thủ các bước sau:

Chuẩn bị

Bệnh nhân cần nhịn ăn tối thiểu 12 tiếng trước giờ lấy mẫu. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này giúp kết quả xét nghiệm đạt độ chính xác cao nhất.

Các bước lấy máu

Nhân viên y tế sẽ lấy máu từ tĩnh mạch cánh tay của bạn. Họ chuyển mẫu bệnh phẩm này đến phòng thí nghiệm để phân tích. Bạn có thể quay trở lại sinh hoạt bình thường ngay lập tức sau khi lấy máu.

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm Ferritin?

Bác sĩ thường chỉ định thực hiện kỹ thuật này trong các trường hợp sau:

• Phục vụ chẩn đoán bệnh: Bác sĩ nghi ngờ cơ thể bệnh nhân đang thừa hoặc thiếu sắt. Họ chỉ định xét nghiệm ferritin để xác định chính xác nguyên nhân bệnh lý.
• Theo dõi quá trình điều trị: Bệnh nhân đang điều trị các rối loạn về sắt. Bác sĩ cần giám sát sự thay đổi của chỉ số này. Kết quả xét nghiệm giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phác đồ thuốc.
• Xuất hiện triệu chứng bất thường: Nồng độ Ferritin trong máu biến động sẽ gây ra các dấu hiệu lâm sàng. Bác sĩ sẽ yêu cầu xét nghiệm khi bạn gặp tình trạng: Mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, da xanh xao, tinh thần sa sút hoặc giảm ham muốn.

Những lưu ý quan trọng trước khi xét nghiệm

Để đảm bảo kết quả xét nghiệm ferritin chính xác nhất, bạn cần tuân thủ hai quy tắc sau:

• Thời gian nhịn ăn: Bạn cần nhịn ăn tối thiểu 12 tiếng trước khi lấy máu. Thức ăn nạp vào cơ thể sẽ làm sai lệch các chỉ số phân tích.
• Thời điểm lấy mẫu: Bạn nên thực hiện xét nghiệm vào buổi sáng (trước 10 giờ). Nồng độ sắt huyết thanh đạt mức cao nhất vào thời điểm này. Kết quả kiểm tra sẽ đạt độ tin cậy cao hơn.

Xét nghiệm ferritin đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát sức khỏe huyết học. Chỉ số này giúp bác sĩ chẩn đoán sớm tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa sắt. Người bệnh sẽ ngăn chặn kịp thời các biến chứng nguy hiểm nhờ việc phát hiện sớm. Bạn cần lựa chọn cơ sở y tế uy tín để thực hiện kỹ thuật này. Bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn phác đồ điều trị tối ưu nhất dựa trên kết quả xét nghiệm.