Xét nghiệm Thompson là gì? Khi nào cần thực hiện?

Gân Achilles nối cơ bắp chân với xương gót, giúp bàn chân thực hiện các động tác như đi bộ, chạy, nhảy và kiễng chân. Khi gân bị tổn thương, khả năng vận động có thể suy giảm đáng kể. Xét nghiệm Thompson là một trong những phương pháp giúp bác sĩ đánh giá tình trạng này.

Xét nghiệm Thompson là gì?

Xét nghiệm Thompson, còn gọi là nghiệm pháp Thompson hoặc nghiệm pháp Simmonds-Thompson, là phương pháp kiểm tra lâm sàng giúp bác sĩ phát hiện tình trạng đứt gân Achilles. Nghiệm pháp dựa trên việc quan sát chuyển động của bàn chân khi cơ bắp chân được bóp.

Thông thường, khi cơ bắp chân co lại, lực được truyền qua gân Achilles khiến bàn chân gập xuống. Nếu gân bị đứt hoàn toàn, chuyển động này có thể không xuất hiện hoặc giảm rõ rệt.

Ưu điểm của xét nghiệm Thompson là thực hiện nhanh, không xâm lấn và có thể tiến hành ngay trong quá trình khám. Tuy nhiên, phương pháp này chủ yếu giúp phát hiện đứt gân Achilles hoàn toàn, trong khi các trường hợp rách gân một phần có thể khó nhận biết hơn.

Xét nghiệm Thompson được thực hiện khi nào?

Bác sĩ thường thực hiện xét nghiệm Thompson khi nghi ngờ người bệnh bị đứt gân Achilles, đặc biệt sau chấn thương thể thao hoặc những hoạt động tạo lực đột ngột lên vùng cổ chân.

Một số dấu hiệu và tình huống cần được kiểm tra bao gồm:

• Đau đột ngột phía sau cổ chân: Đau vùng gót hoặc bắp chân dưới khi chạy, nhảy hoặc đổi hướng nhanh.
• Cảm giác bị đá vào gót chân: Có cảm giác bị tác động mạnh từ phía sau, đôi khi kèm tiếng bật.
• Khó kiễng chân: Khó đứng trên đầu ngón chân hoặc đẩy bàn chân khi bước đi.
• Sưng và bầm tím: Vùng phía sau cổ chân sưng, đau hoặc xuất hiện vết bầm.
• Giảm khả năng vận động: Đi lại khó khăn, chân yếu hoặc không thể tiếp tục hoạt động thể thao.

Không phải mọi trường hợp đau gót chân đều cần thực hiện nghiệm pháp Thompson. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên triệu chứng và cơ chế chấn thương. Đáng chú ý, người bị đứt gân Achilles vẫn có thể đi lại trong một số trường hợp. Vì vậy, nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên ngừng vận động và đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Cách thực hiện nghiệm pháp Thompson

Xét nghiệm Thompson giúp kiểm tra khả năng truyền lực từ cơ bắp chân đến xương gót thông qua gân Achilles. Khi gân còn nguyên vẹn, việc bóp cơ bắp chân thường khiến bàn chân tự động gập xuống. Quá trình thực hiện thường bao gồm các bước sau:

• Bước 1: Người bệnh nằm sấp trên bàn khám, hai bàn chân thõng ra ngoài mép bàn.
• Bước 2: Bác sĩ dùng tay bóp cơ bắp chân của người bệnh.
• Bước 3: Quan sát chuyển động của bàn chân khi cơ bắp chân được bóp.
• Bước 4: Có thể kiểm tra cả hai chân để so sánh phản ứng giữa bên bị thương và bên lành.

Nghiệm pháp Thompson cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn để đảm bảo đánh giá chính xác. Trong quá trình kiểm tra, người bệnh nên thả lỏng chân và làm theo hướng dẫn của bác sĩ. Kết quả nghiệm pháp sẽ được kết hợp với các dấu hiệu lâm sàng khác để xác định nguy cơ đứt gân Achilles và quyết định có cần thực hiện thêm các phương pháp chẩn đoán hay không.

Cách đọc kết quả xét nghiệm Thompson

Dựa vào chuyển động của bàn chân khi bóp cơ bắp, bác sĩ có thể đánh giá tính liên tục của gân Achilles và phát hiện dấu hiệu nghi ngờ đứt gân. Kết quả được diễn giải như sau:

• Âm tính: Bàn chân gập xuống khi bóp cơ bắp chân, cho thấy phản ứng bình thường. Tuy nhiên, kết quả này không loại trừ hoàn toàn tổn thương gân Achilles, đặc biệt là rách gân một phần.
• Dương tính: Bàn chân không gập xuống hoặc phản ứng giảm rõ rệt so với bên lành, gợi ý tình trạng đứt gân Achilles.

Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hoặc chụp MRI khi kết quả thăm khám chưa rõ ràng hoặc cần đánh giá thêm mức độ tổn thương.

Cần làm thêm xét nghiệm nào khi nghi đứt gân Achilles?

Nghiệm pháp Thompson là phương pháp thăm khám lâm sàng có giá trị trong việc phát hiện đứt gân Achilles, đặc biệt là trường hợp đứt gân hoàn toàn. Tuy nhiên, kết quả nghiệm pháp đôi khi chưa đủ để xác định chính xác tình trạng tổn thương, nhất là khi người bệnh bị rách gân bán phần hoặc có biểu hiện không điển hình.

Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nhằm đánh giá vị trí, mức độ tổn thương, tình trạng các mô xung quanh và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các phương pháp có thể được cân nhắc gồm:

• Siêu âm gân Achilles: Giúp quan sát cấu trúc gân, phát hiện vị trí đứt và đánh giá mức độ tổn thương.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết về gân và các mô mềm xung quanh, thường được cân nhắc khi kết quả thăm khám chưa rõ ràng.
• Chụp X-quang: Không trực tiếp đánh giá được tình trạng đứt gân nhưng có thể được sử dụng khi nghi ngờ tổn thương xương đi kèm.

Không phải trường hợp nào cũng cần thực hiện đầy đủ các phương pháp chẩn đoán hình ảnh kể trên. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định dựa trên triệu chứng, kết quả thăm khám và mức độ nghi ngờ tổn thương gân Achilles.

Sau khi xác định tình trạng tổn thương, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị không phẫu thuật hoặc phẫu thuật tùy từng trường hợp. Quyết định điều trị cần xem xét mức độ đứt gân, tuổi tác, tình trạng sức khỏe, nhu cầu vận động và nguy cơ biến chứng. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn điều trị và phục hồi chức năng để hỗ trợ quá trình lành gân, cải thiện khả năng vận động và hạn chế nguy cơ tái đứt gân.

Nhìn chung, xét nghiệm Thompson là phương pháp kiểm tra lâm sàng hữu ích giúp phát hiện tình trạng đứt gân Achilles. Tuy nhiên, kết quả cần được đánh giá kết hợp với các dấu hiệu lâm sàng khác. Nếu xuất hiện đau đột ngột phía sau cổ chân hoặc khó kiễng chân sau chấn thương, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.