Virus RSV và bệnh hen suyễn: Mối liên hệ, triệu chứng và cách phòng ngừa

Trong những năm gần đây, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus ngày càng được quan tâm, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có bệnh phổi mạn tính. Một trong những tác nhân phổ biến nhất là virus RSV, nguyên nhân gây nhiều đợt viêm đường hô hấp cấp tính mỗi năm. Bài viết sau của Trung tâm Tiêm chủng Long Châu sẽ mang đến cho bạn cái nhìn toàn diện về mối liên hệ giữa virus RSV và bệnh hen suyễn, đồng thời cung cấp thông tin khoa học về triệu chứng, nguy cơ và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Mối liên hệ giữa virus RSV và bệnh hen suyễn

Virus RSV và bệnh hen suyễn có mối liên hệ chặt chẽ vì cả hai đều ảnh hưởng trực tiếp đến đường hô hấp. RSV (Respiratory Syncytial Virus) là một loại virus gây nhiễm trùng đường hô hấp rất phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Trong khi đó, hen suyễn là bệnh viêm mạn tính của đường thở, khiến người bệnh dễ bị co thắt phế quản và khó thở.

Virus RSV có thể gây viêm đường hô hấp trên như mũi và họng, sau đó lan xuống phổi, từ đó dẫn đến đường thở bị sưng viêm và tiết nhiều dịch nhầy, cản trở quá trình hô hấp. Ở người mắc hen suyễn, đường thở vốn đã nhạy cảm. Khi nhiễm RSV, phản ứng viêm có thể trở nên nghiêm trọng hơn, làm tăng nguy cơ vào cơn hen phế quản cấp.

Một số nghiên cứu còn cho thấy trẻ từng nhiễm RSV nặng trong những năm đầu đời có nguy cơ mắc hen suyễn cao hơn khi lớn lên. Điều này cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa virus RSV và bệnh hen suyễn trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn.

Virus RSV ảnh hưởng như thế nào đến bệnh hen suyễn?

Nhiễm trùng đường hô hấp là một trong những yếu tố kích hoạt cơn hen phổ biến nhất. Trong số đó, RSV là một trong những tác nhân đáng chú ý. Khi virus xâm nhập, hệ miễn dịch phản ứng bằng cách gây viêm ở đường thở. Điều này làm tăng tiết chất nhầy và gây co thắt phế quản. Đối với người mắc hen suyễn, sự thay đổi này có thể khiến triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn. Các tác động thường gặp của virus RSV và bệnh hen suyễn bao gồm:

• Làm nặng triệu chứng hen: Người mắc hen suyễn khi nhiễm RSV có thể xuất hiện các biểu hiện như khò khè rõ rệt, khó thở tăng dần, cảm giác nặng ngực và ho nhiều về đêm. Nếu không kiểm soát tốt, những triệu chứng này có thể tiến triển thành cơn hen cấp và cần được can thiệp y tế kịp thời.
• Tăng nguy cơ nhập viện: Ở trẻ nhỏ có tiền sử khò khè hoặc hen suyễn, nhiễm RSV có thể gây viêm tiểu phế quản nặng, thiếu oxy hoặc thậm chí suy hô hấp. Vì vậy, trẻ thuộc nhóm nguy cơ cần được theo dõi sát và đưa đến cơ sở y tế nếu các triệu chứng hô hấp trở nên nghiêm trọng.
• Liên quan đến nguy cơ hen suyễn trong tương lai: Một số nghiên cứu cho thấy trẻ bị nhiễm RSV nặng trước 3 tuổi có nguy cơ mắc hen suyễn cao hơn so với những trẻ không bị nhiễm nặng. Điều này có thể liên quan đến tình trạng viêm nghiêm trọng do virus gây ra, làm ảnh hưởng đến sự phát triển của phổi và khiến đường thở trở nên nhạy cảm hơn.

Phân biệt bệnh hô hấp do virus RSV và bệnh hen suyễn

Mặc dù virus RSV và bệnh hen suyễn đều liên quan đến đường hô hấp, nhưng bản chất của hai tình trạng này hoàn toàn khác nhau. RSV là bệnh nhiễm trùng do virus, trong khi hen suyễn là bệnh viêm mạn tính của đường thở. Bảng dưới đây giúp phân biệt hai tình trạng này rõ ràng hơn:

Việc phân biệt đúng hai bệnh giúp người bệnh có hướng xử trí phù hợp và tránh biến chứng nguy hiểm.

Cách kiểm soát hen suyễn khi nhiễm RSV

Ở người mắc hen suyễn, nếu nhiễm RSV thì việc kiểm soát bệnh cần được đặc biệt chú trọng để hạn chế nguy cơ bùng phát triệu chứng. Một số nguyên tắc quan trọng gồm:

• Tuân thủ điều trị hen suyễn: Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ, bao gồm thuốc kiểm soát hen hằng ngày, thuốc cắt cơn khi xuất hiện khó thở và thuốc giãn phế quản. Việc tự ý ngừng thuốc hoặc sử dụng không đúng liều có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp.
• Theo dõi chặt chẽ các triệu chứng hô hấp: Cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu như khó thở tăng nhanh, thở rít, môi tím tái hoặc tình trạng khó thở không cải thiện sau khi dùng thuốc cắt cơn. Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
• Nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước: Uống nhiều nước giúp làm loãng đờm, giảm kích thích đường thở và hỗ trợ quá trình phục hồi của cơ thể. Đồng thời việc nghỉ ngơi đầy đủ cũng giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn trong quá trình chống lại virus. 

Phòng ngừa virus RSV để giảm nguy cơ biến chứng hen suyễn

Phương pháp phòng ngừa

Phòng ngừa RSV là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng hô hấp, đặc biệt ở người có bệnh phổi mạn tính. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm:

• Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, hạn chế chạm tay lên mắt, mũi, miệng và che miệng khi ho hoặc hắt hơi để giảm nguy cơ lây lan virus qua đường hô hấp.
• Hạn chế tiếp xúc nguồn lây: Trong mùa dịch RSV nên tránh tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cảm lạnh, hạn chế đến nơi đông người và đeo khẩu trang khi cần thiết để giảm nguy cơ nhiễm virus.
• Tiêm phòng và các biện pháp miễn dịch: Một số loại vắc xin và kháng thể dự phòng RSV đã được phát triển nhằm giảm nguy cơ bệnh nặng, đặc biệt ở các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ sơ sinh và người mắc bệnh phổi mạn tính.

Khi nào cần đến cơ sở y tế?

Mặc dù nhiều trường hợp RSV có thể tự khỏi, nhưng cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Khó thở hoặc thở nhanh.
• Khò khè nặng.
• Sốt cao kéo dài.
• Mệt lả hoặc bỏ ăn ở trẻ nhỏ.

Virus RSV và bệnh hen suyễn có mối liên hệ chặt chẽ do đều ảnh hưởng đến đường hô hấp. Nhiễm RSV có thể làm nặng triệu chứng hen suyễn, thậm chí kích hoạt cơn hen cấp ở người bệnh. Ngoài ra, nhiễm RSV nặng trong thời thơ ấu cũng có thể liên quan đến nguy cơ hen suyễn sau này. Vì vậy, việc phòng ngừa lây nhiễm RSV, kiểm soát tốt bệnh hen suyễn và theo dõi triệu chứng hô hấp là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có bệnh phổi mạn tính.