Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị nhiễm liên cầu nhóm B cha mẹ cần biết

Nhiễm liên cầu nhóm B ở trẻ sơ sinh có thể diễn tiến rất nhanh, từ những biểu hiện mơ hồ ban đầu đến nhiễm trùng huyết hoặc viêm màng não nguy hiểm tính mạng. Điều đáng lo là các dấu hiệu sớm thường không rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với tình trạng sinh lý bình thường. Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ nhận diện đầy đủ, chi tiết các dấu hiệu trẻ sơ sinh bị nhiễm liên cầu nhóm B để kịp thời đưa trẻ đi cấp cứu.

Liên cầu nhóm B là gì và vì sao trẻ sơ sinh dễ nhiễm?

Liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) là vi khuẩn thường trú trong đường tiêu hóa và sinh dục của người trưởng thành khỏe mạnh, đặc biệt ở phụ nữ mang thai. Phần lớn người mang GBS không có triệu chứng, nhưng vi khuẩn này có thể lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình chuyển dạ và sinh thường.

Trẻ sơ sinh có nguy cơ cao nhiễm GBS vì:

• Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện
• Khả năng chống lại vi khuẩn còn rất yếu
• Vi khuẩn dễ xâm nhập vào máu, phổi và não.

Một khi đã nhiễm, bệnh có thể tiến triển nhanh trong vài giờ đến vài ngày.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị nhiễm liên cầu nhóm B

Trẻ sơ sinh bị nhiễm liên cầu khuẩn nhóm B có thể xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường, cha mẹ cần chú ý nhận biết các biểu hiện sau:

Trẻ bú kém hoặc bỏ bú

Đây là dấu hiệu sớm và quan trọng nhất, nhưng lại thường bị xem nhẹ. Trẻ có thể:

• Bú ít hơn bình thường
• Mút yếu, nhanh mệt
• Từ chối bú hoàn toàn.

Ở trẻ sơ sinh, bú kém không phải là biểu hiện đơn giản, mà thường phản ánh tình trạng nhiễm trùng toàn thân.

Rối loạn thân nhiệt (sốt hoặc hạ thân nhiệt)

Ở trẻ sơ sinh, không chỉ sốt mới nguy hiểm. Nhiễm liên cầu nhóm B có thể gây:

• Sốt ≥ 38°C
• Hoặc hạ thân nhiệt < 36°C.

Hạ thân nhiệt là dấu hiệu nhiễm trùng nặng, thường bị phụ huynh bỏ sót vì nghĩ trẻ “lạnh người”.

Trẻ li bì, giảm phản xạ hoặc quấy khóc bất thường

Nhiễm trùng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, khiến trẻ:

• Ngủ nhiều bất thường, khó đánh thức
• Ít cử động, phản xạ kém
• Hoặc ngược lại: Quấy khóc dai dẳng, khó dỗ, tiếng khóc yếu hoặc the thé.

Bất kỳ thay đổi hành vi nào so với thường ngày đều cần được theo dõi sát.

Khó thở và các biểu hiện hô hấp bất thường

Liên cầu nhóm B thường gây viêm phổi sớm. Trẻ có thể:

• Thở nhanh, thở nông
• Thở rên
• Co lõm lồng ngực
• Ngưng thở từng cơn
• Da môi, đầu chi tím tái.

Đây là dấu hiệu cấp cứu, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức.

Thay đổi màu da và tuần hoàn kém

Khi nhiễm trùng lan rộng, tuần hoàn bị ảnh hưởng, trẻ có thể:

• Da tái nhợt hoặc xám
• Da lạnh
• Vàng da xuất hiện sớm hoặc tăng nhanh.

Những dấu hiệu này cho thấy tình trạng nhiễm trùng toàn thân đã tiến triển.

Rối loạn tiêu hóa

Trẻ nhiễm liên cầu nhóm B có thể:

• Nôn ói nhiều
• Bụng chướng căng
• Tiêu chảy hoặc phân bất thường.

Rối loạn tiêu hóa kết hợp với bú kém là tổ hợp dấu hiệu rất đáng lo.

Dấu hiệu thần kinh nặng

Đây là biểu hiện của viêm màng não sơ sinh, biến chứng nguy hiểm nhất:

• Co giật
• Thóp trước phồng
• Cứng người
• Giảm hoặc mất phản xạ.

Khi xuất hiện các dấu hiệu này, trẻ cần được cấp cứu và điều trị tích cực ngay.

Vì sao dấu hiệu nhiễm liên cầu nhóm B dễ bị bỏ sót?

Nhiều biểu hiện ban đầu:

• Không đặc hiệu
• Giống với sinh lý bình thường sau sinh
• Dễ bị nhầm với vàng da sinh lý, mệt sau sinh.

Chính vì vậy, sự cảnh giác của cha mẹ trong 3 tháng đầu đời là cực kỳ quan trọng.

Trẻ sơ sinh nhiễm liên cầu nhóm B có nguy hiểm không?

Câu trả lời là Có, rất nguy hiểm nếu không phát hiện sớm. Nhiễm liên cầu nhóm B là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây:

• Nhiễm trùng huyết sơ sinh
• Viêm phổi nặng
• Viêm màng não.

Những biến chứng này có thể:

• Đe dọa tính mạng trẻ
• Để lại di chứng thần kinh lâu dài
• Ảnh hưởng đến phát triển trí tuệ và vận động.

Tuy nhiên, nếu được điều trị sớm bằng kháng sinh phù hợp, nhiều trẻ có thể hồi phục tốt.

Các thể nhiễm liên cầu nhóm B ở trẻ sơ sinh

Nhiễm liên cầu khuẩn nhóm B ở trẻ sơ sinh có thể biểu hiện dưới nhiều thể bệnh khác nhau, bao gồm:

Nhiễm liên cầu nhóm B khởi phát sớm

• Xảy ra trong 7 ngày đầu sau sinh, thường trong 24 - 48 giờ đầu
• Chủ yếu do lây truyền từ mẹ khi sinh
• Biểu hiện thường nặng, diễn tiến nhanh.

Trẻ thường xuất hiện suy hô hấp, nhiễm trùng huyết sớm sau sinh.

Nhiễm liên cầu nhóm B khởi phát muộn

• Xảy ra từ sau 7 ngày đến 3 tháng tuổi
• Có thể liên quan đến môi trường sống hoặc người chăm sóc
• Hay gặp viêm màng não.

Thể này dễ bị bỏ sót vì trẻ đã xuất viện và được chăm sóc tại nhà.

Khi nào cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay?

Cha mẹ cần đưa trẻ đi bệnh viện ngay lập tức nếu thấy:

• Trẻ bú kém rõ rệt hoặc bỏ bú
• Trẻ li bì, khó đánh thức
• Sốt hoặc hạ thân nhiệt
• Khó thở, thở rên, tím tái
• Co giật hoặc thóp phồng.

Không nên chờ theo dõi tại nhà khi nghi ngờ nhiễm trùng sơ sinh.

Chẩn đoán nhiễm liên cầu nhóm B ở trẻ sơ sinh

Bác sĩ sẽ:

• Khám lâm sàng toàn diện
• Làm xét nghiệm máu
• Cấy máu, cấy dịch não tủy nếu nghi viêm màng não.

Việc chẩn đoán sớm giúp bắt đầu kháng sinh kịp thời, quyết định tiên lượng của trẻ.

Điều trị nhiễm liên cầu nhóm B ở trẻ sơ sinh

Trẻ thường cần:

• Nhập viện điều trị
• Dùng kháng sinh đường tĩnh mạch
• Theo dõi sát hô hấp, tuần hoàn và thần kinh.

Thời gian điều trị có thể kéo dài từ 7 - 21 ngày, tùy thể bệnh và mức độ nặng.

Trẻ nhiễm liên cầu nhóm B có để lại di chứng không?

Nếu điều trị sớm, nhiều trẻ hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, điều trị muộn có thể gây:

• Chậm phát triển trí tuệ
• Rối loạn vận động
• Khiếm thính
• Co giật tái diễn.

Do đó, phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ trẻ.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị nhiễm liên cầu nhóm B thường không rầm rộ ở giai đoạn đầu nhưng có thể tiến triển rất nhanh và nguy hiểm. Việc cha mẹ nhận biết sớm các biểu hiện như bú kém, li bì, rối loạn thân nhiệt, khó thở hay co giật có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống và giảm di chứng cho trẻ. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào, đưa trẻ đi khám ngay chính là cách bảo vệ an toàn nhất cho con.