Xét nghiệm sởi​ bằng phương pháp nào? Các loại xét nghiệm sởi

Sởi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể xảy ra ở cả trẻ em lẫn người lớn. Ngoài việc đánh giá các biểu hiện lâm sàng, người bệnh cần thực hiện xét nghiệm sởi để xác định chính xác tình trạng nhiễm bệnh, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ biến chứng. Vậy các phương pháp xét nghiệm chẩn đoán sởi là gì?

Các phương pháp xét nghiệm sởi hiện nay

Các loại xét nghiệm sởi là vấn đề được nhiều người quan tâm khi cần xác định chính xác tình trạng mắc bệnh. Hiện nay, có nhiều kỹ thuật xét nghiệm sởi khác nhau, trong đó ba phương pháp được sử dụng phổ biến nhất gồm: Measles IgM, Measles IgG và Measles PCR.

Xét nghiệm Measles IgM

Xét nghiệm Measles IgM có độ nhạy khoảng 96% và độ đặc hiệu lên đến 99%, cho độ tin cậy cao trong chẩn đoán.

Mẫu xét nghiệm: Người bệnh được lấy huyết thanh hoặc huyết tương (xét nghiệm máu), cho vào ống nghiệm có chứa chất chống đông Heparin và gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích.

Phương pháp này giúp phát hiện kháng thể IgM, là kháng thể đặc hiệu xuất hiện khi cơ thể đáp ứng miễn dịch với virus sởi. Thông thường, IgM xuất hiện sau 4 - 5 ngày kể từ khi phát ban, giảm dần từ tuần thứ 7 và biến mất hoàn toàn vào khoảng tuần thứ 8.

Khi kết quả Measles IgM cho dương tính, bác sĩ có thể đánh giá người bệnh đang ở giai đoạn cấp của bệnh sởi.

Xét nghiệm Measles IgG

Xét nghiệm Measles IgG cũng có độ nhạy khoảng 96% và độ đặc hiệu 99%, giúp hỗ trợ chẩn đoán và đánh giá miễn dịch sau nhiễm.

Mẫu xét nghiệm: Tương tự IgM, xét nghiệm này sử dụng huyết thanh hoặc huyết tương, được bảo quản trong ống có chất chống đông trước khi phân tích.

Khác với IgM, kháng thể IgG xuất hiện muộn hơn, thường đạt nồng độ cao nhất sau khoảng 4 tuần kể từ khi khởi phát bệnh và có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể.

Trong nhiều trường hợp, người bệnh cần làm xét nghiệm IgG lần hai sau khoảng 2 tuần. Nếu hiệu giá kháng thể tăng gấp 4 lần so với lần đầu, kết quả này có giá trị cao trong việc khẳng định chẩn đoán.

Xét nghiệm Measles PCR

Xét nghiệm Measles PCR được thực hiện bằng cách lấy mẫu dịch hầu họng thông qua phết họng, tốt nhất trong 1 - 3 ngày đầu kể từ khi xuất hiện phát ban.

Kỹ thuật RT-PCR (Real-time PCR) cho phép phát hiện RNA của virus sởi, mang lại giá trị chẩn đoán rất cao. Ưu điểm nổi bật của phương pháp này là có thể phát hiện virus ngay cả trong giai đoạn ủ bệnh, khi kháng thể IgM và IgG chưa hình thành.

Độ nhạy và độ đặc hiệu của xét nghiệm Measles PCR:

Tùy theo gen mục tiêu được sử dụng, độ nhạy của xét nghiệm Measles PCR như sau:

• Gene F (fusion): 93%.
• Gene N (nucleoprotein): 100%.
• Gene H (hemagglutinin): 82%.

Đáng chú ý, độ đặc hiệu của tất cả các xét nghiệm PCR đều đạt 100%, giúp đảm bảo độ chính xác trong chẩn đoán bệnh sởi.

Các xét nghiệm chẩn đoán phân biệt sởi

Phân biệt bệnh sởi với rubella

Xét nghiệm sởi - quai bị - rubella thường được chỉ định trong những trường hợp biểu hiện lâm sàng không điển hình, đặc biệt khi trình tự phát ban không rõ ràng và ít gặp tình trạng viêm long.

Phương pháp chẩn đoán được thực hiện bằng cách định lượng kháng thể Rubella IgM hoặc IgG thông qua các kỹ thuật xét nghiệm như ELISA, Abbott hoặc Cobas.

Chẩn đoán phân biệt nhiễm Enterovirus type 71 (EV71)

Khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng lâm sàng như phát ban không theo thứ tự kèm rối loạn tiêu hóa, cần nghĩ đến khả năng nhiễm EV71.

Các xét nghiệm được áp dụng bao gồm:

• Test nhanh EV71: Giúp phát hiện nhanh kháng thể EV71 trong cơ thể, tuy nhiên vẫn tồn tại hạn chế là tỷ lệ dương tính giả tương đối cao.
• Xét nghiệm RT-PCR EV71: Là phương pháp cho kết quả nhanh và độ chính xác cao, được sử dụng phổ biến tại các phòng xét nghiệm chuyên sâu.

Bệnh do Mycoplasma pneumoniae

Nhiễm Mycoplasma pneumoniae có biểu hiện lâm sàng dễ nhầm với bệnh sởi, bao gồm sốt nhẹ, đau đầu và viêm phổi không điển hình.

Phương pháp chẩn đoán chủ yếu là xét nghiệm huyết thanh nhằm phát hiện kháng thể Mycoplasma pneumoniae IgA, IgG và IgM.

Bệnh sốt mò

Sốt mò thường có dấu hiệu đặc trưng là vết loét tại vị trí côn trùng đốt, giúp gợi ý chẩn đoán trên lâm sàng.

Các phương pháp xét nghiệm được sử dụng gồm:

• Xét nghiệm Rickettsia bằng kỹ thuật PCR để khuếch đại gen.
• Test nhanh Rickettsia nhằm hỗ trợ chẩn đoán ban đầu.

Chẩn đoán nhiễm virus Epstein-Barr (EBV)

Nhiễm virus Epstein-Barr có thể gây tăng bạch cầu đơn nhân, kèm các triệu chứng toàn thân.

Các phương pháp xét nghiệm bao gồm:

• Định lượng EBV DNA trong máu bằng kỹ thuật RT-PCR.
• Xét nghiệm ELISA để phát hiện kháng thể IgA, IgM, IgG cũng như kháng nguyên vỏ của EBV.

Biện pháp phòng bệnh sởi hiệu quả

Để phòng tránh bệnh sởi tại nhà, cha mẹ cần đặc biệt chú trọng đến vệ sinh cá nhân cho trẻ như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi nhằm hạn chế nguy cơ lây lan mầm bệnh. 

Không gian sinh hoạt nên được giữ sạch sẽ, thoáng khí; các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa cần được vệ sinh định kỳ bằng dung dịch khử khuẩn. 

Bên cạnh đó, việc nâng cao sức đề kháng cho trẻ thông qua chế độ dinh dưỡng đầy đủ, nhất là bổ sung vitamin A, kết hợp nghỉ ngơi và vận động hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng. Gia đình nên hạn chế để trẻ tiếp xúc với người có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh. Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sốt, ho hoặc phát ban, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Quan trọng hơn cả, tiêm chủng vẫn là biện pháp phòng bệnh sởi hiệu quả nhất. Những người chưa từng tiêm hoặc không nhớ rõ tiền sử tiêm chủng cần được tiêm vắc xin sởi đầy đủ. Trẻ nhỏ cần tiêm 2 mũi vắc xin sởi, gồm mũi đầu tiên khi đủ 9 tháng tuổi và mũi nhắc lại vào khoảng 15 tháng tuổi. Lưu ý, phụ nữ đang mang thai không được tiêm vắc xin sởi. Hiện nay, vắc xin sởi được chia thành hai nhóm chính là vắc xin sởi đơn và vắc xin sởi phối hợp.

Để đảm bảo an toàn tối đa, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên môn tư vấn. Tại đây, trẻ sẽ được khám sàng lọc, đánh giá tình trạng sức khỏe nhằm xác định khả năng đủ điều kiện tiêm chủng, đồng thời được hướng dẫn chi tiết về quy trình tiêm vắc xin sởi.

Việc tiêm vắc xin tại cơ sở y tế không chỉ giúp bảo đảm vắc xin được bảo quản và sử dụng đúng quy định, mà còn hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các phản ứng không mong muốn sau tiêm. Đây là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh sởi, đồng thời góp phần kiểm soát và tiến tới loại trừ bệnh sởi trong cộng đồng.

Tóm lại, sởi là bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan nhanh và có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe. Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về vai trò của xét nghiệm sởi trong việc đánh giá và chẩn đoán chính xác tình trạng nhiễm virus. Khi kết hợp các triệu chứng lâm sàng với xét nghiệm sởi, bác sĩ có thể phát hiện bệnh sớm, theo dõi diễn tiến và đưa ra hướng điều trị kịp thời, từ đó hạn chế biến chứng và nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Bên cạnh đó, tiêm vắc xin phòng sởi vẫn là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất hiện nay. 

Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cung cấp dịch vụ tiêm chủng an toàn, chất lượng cao với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, góp phần bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Chủ động tiêm phòng ngay hôm nay để an tâm hơn mỗi ngày.