Thu đông đến, gia đình cần chủ động phòng những bệnh truyền nhiễm nào?

Khi những cơn gió lạnh đầu mùa tràn về, phản xạ tự nhiên của nhiều gia đình là vội vã chuẩn bị thêm áo ấm cho con trẻ hay dự trữ sẵn vài vỉ thuốc cảm trong tủ thuốc. Thế nhưng, liệu việc giữ ấm cơ thể có thực sự là lá chắn đủ mạnh để ngăn chặn những mầm bệnh truyền nhiễm đặc trưng thường bùng phát mạnh mẽ vào thời điểm này?

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thái, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, mặc ấm chỉ là điều kiện cần. Để phòng bệnh truyền nhiễm hiệu quả, gia đình cần chú ý đến những "lỗ hổng" thường bị bỏ quên như việc kiểm soát tiếp xúc gần, vệ sinh không gian kín, an toàn thực phẩm và đặc biệt là hoàn tất lịch tiêm chủng cho các thành viên.

Vậy trong bối cảnh thời tiết chuyển mùa, đâu là những căn bệnh truyền nhiễm mà mỗi gia đình cần đặc biệt ưu tiên phòng ngừa và lộ trình bảo vệ sức khỏe nên bắt đầu từ đâu để đạt hiệu quả?

Những bệnh truyền nhiễm thường gặp khi thu đông gõ cửa

Thời tiết thu đông tại Việt Nam thường tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại virus và vi khuẩn phát triển, dẫn đến gia tăng nguy cơ bùng phát các bệnh lý truyền nhiễm. Dưới đây là những tác nhân phổ biến mà gia đình cần nhận diện.

Cúm mùa

Cúm mùa là một trong những bệnh truyền nhiễm đường hô hấp phổ biến, thường lưu hành quanh năm tại Việt Nam, với các đợt gia tăng theo mùa và khác nhau giữa các vùng. Bệnh lây lan nhanh chóng qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt bị nhiễm virus.

Bệnh do phế cầu

Vi khuẩn phế cầu có thể gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là các nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm phổi, ảnh hưởng nặng nề đến những người có sức đề kháng yếu.

Bệnh do não mô cầu

Đây là bệnh nhiễm trùng cấp tính, tiến triển rất nhanh và có tỉ lệ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh lây truyền qua giọt bắn hô hấp khi ho, hắt hơi, khiến nhiều gia đình lo ngại bởi tốc độ gây bệnh nhanh chóng.

Sởi

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính với hệ số lây lan cao, có khả năng gây bùng phát thành dịch khi tỉ lệ miễn dịch cộng đồng giảm sút. Bệnh đặc trưng bởi sốt cao và phát ban toàn thân.

Ho gà

Ho gà gây ra những cơn ho rũ đặc trưng, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do có thể gây ngưng thở hoặc biến chứng viêm phổi nặng.

Tay chân miệng

Dù thường được nhắc đến nhiều vào mùa hè, nhưng tay chân miệng vẫn phổ biến trong mùa thu đông. Bệnh do Enterovirus gây ra, biểu hiện bằng các phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân và niêm mạc miệng.

Nhiễm RSV

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là loại virus RNA thuộc họ Pneumoviridae, gây nhiễm trùng đường hô hấp trên và dưới như mũi, xoang và phổi. RSV lây truyền qua giọt bắn, tiếp xúc trực tiếp hoặc qua các bề mặt bị ô nhiễm. Bệnh có thể gây nhiễm trùng ở mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt phổ biến và nguy hiểm ở trẻ dưới 5 tuổi, người già và người suy giảm miễn dịch.

Nhận diện nhóm nguy cơ: Bạn và gia đình đang ở mức độ nào?

Không phải ai cũng có mức độ tổn thương giống nhau trước các mầm bệnh truyền nhiễm. Việc phân loại nhóm nguy cơ giúp gia đình có kế hoạch chăm sóc và phòng ngừa trọng tâm hơn.

Những đối tượng có sức đề kháng kém được xác định là nhóm nguy cơ cao, bao gồm trẻ em, người già và những người có bệnh nền hoặc bệnh mãn tính. Đặc biệt, trẻ em dưới 5 tuổi và người trên 65 tuổi là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước các tác nhân gây bệnh đường hô hấp. Đối với trẻ nhỏ, những trẻ sinh non cũng có nguy cơ cao mắc các bệnh như nhiễm RSV.

Chiến lược phòng bệnh chủ động: Không chỉ là giữ ấm

Để giảm thiểu rủi ro lây nhiễm, gia đình cần triển khai một chiến lược vệ sinh toàn diện thay vì chỉ tập trung vào việc mặc ấm.

Việc vệ sinh tay, làm sạch bề mặt và đảm bảo thông thoáng không gian kín đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh truyền nhiễm. Sử dụng các chất khử khuẩn phù hợp và duy trì vệ sinh tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn là những biện pháp hiệu quả để ngăn chặn sự xâm nhập của mầm bệnh. Bên cạnh đó, việc đảm bảo thông thoáng không gian kín và hạn chế tiếp xúc gần với người có dấu hiệu bệnh đường hô hấp, đeo khẩu trang khi cần thiết sẽ làm giảm đáng kể khả năng lây nhiễm.

Song song với vệ sinh, chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp nâng cao sức đề kháng tự nhiên. Một chế độ ăn đầy đủ các nhóm chất, đặc biệt là các vi chất như vitamin C, vitamin D, kẽm và sắt, có liên quan đến việc hỗ trợ chức năng miễn dịch, giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.

Ưu tiên tiêm vắc xin: "Lá chắn" bảo vệ hiệu quả

Trong số tất cả các biện pháp phòng bệnh, tiêm vắc xin được xem là cách đơn giản và hiệu quả để giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động. Việc xác định đúng loại vắc xin và mốc thời gian tiêm là bước quan trọng nhất để lấp đầy lỗ hổng miễn dịch. 

Bác sĩ Nguyễn Thị Thái cho biết, gia đình không nên chỉ tiêm các mũi cơ bản mà cần rà soát lại lịch tiêm nhắc lại, đặc biệt là vắc xin cúm mùa cần được thực hiện hàng năm để đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu.

Vậy gia đình cần ưu tiên tiêm loại vắc xin nào và mốc thời gian ra sao? Bạn có thể tham khảo bảng dưới đây để tìm hiểu chi tiết hơn.

Thay vì chỉ vội vã mặc thêm áo ấm, việc chủ động lấp đầy những “lỗ hổng” về vệ sinh và tiêm chủng mới là chìa khóa thực sự, nhằm bảo vệ gia đình trước các bệnh truyền nhiễm mùa thu đông.

Liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu ngay để được tư vấn chi tiết lịch tiêm chủng phù hợp cho các thành viên trong gia đình.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.