Triệu chứng hạ canxi máu là gì? Top 6 dấu hiệu cần nhận biết ngay

Canxi không chỉ cần cho xương chắc khỏe mà còn giữ vai trò quan trọng trong dẫn truyền thần kinh và co bóp cơ tim. Khi cơ thể thiếu canxi, các cơ quan sẽ phản ứng bằng nhiều triệu chứng khác nhau, từ nhẹ, dễ bỏ qua đến nặng, có thể đe dọa tính mạng. Hiểu rõ triệu chứng, nguyên nhân và cách xử trí hạ canxi máu là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài. 

Triệu chứng hạ canxi máu

Triệu chứng khi bị hạ canxi máu rất đa dạng, tùy thuộc vào mức độ giảm canxi và tốc độ xảy ra (cấp tính hay mạn tính). Ở mức nhẹ, nhiều người không có biểu hiện rõ rệt nhưng khi nồng độ canxi giảm sâu hơn (thường dưới 8.8 mg/dL hoặc canxi ion hóa dưới 4.7 mg/dL), các dấu hiệu sẽ rõ nét hơn, ảnh hưởng đến hệ thần kinh cơ và tim mạch.

Dưới đây là 6 dấu hiệu hạ canxi máu phổ biến, bạn đọc có thể tham khảo:

Tê bì tay chân và quanh miệng

Tê bì ở đầu ngón tay, ngón chân hoặc quanh môi là một trong những triệu chứng sớm và phổ biến nhất của hạ canxi máu. Nguyên nhân là do canxi tham gia vào quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh. Khi thiếu canxi, dây thần kinh trở nên nhạy cảm quá mức, gây cảm giác châm chích, râm ran khó chịu. 

Triệu chứng này thường xuất hiện thoáng qua lúc đầu nhưng có thể tăng dần nếu tình trạng thiếu canxi kéo dài, đặc biệt ở bàn tay và bàn chân, đôi khi kèm theo cảm giác tê như kiến bò.

Co rút cơ và chuột rút

Hạ canxi máu làm cơ bắp dễ bị kích thích dẫn đến hiện tượng co rút cơ hoặc chuột rút, thường gặp ở bắp chân, bàn tay và bàn chân. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện co cứng cơ kéo dài khiến người bệnh đau nhiều và khó vận động. 

Chuột rút do hạ canxi máu có thể xảy ra cả khi nghỉ ngơi, đặc biệt về ban đêm, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ. Đây là dấu hiệu phổ biến ở người lớn và nếu kéo dài có thể dẫn đến mỏi cơ toàn thân.

Run cơ và co giật

Khi nồng độ canxi trong máu giảm đáng kể, hệ thần kinh trung ương bị kích thích mạnh, có thể gây run cơ liên tục hoặc co giật. Đây là triệu chứng nghiêm trọng, thường gặp trong hạ canxi máu nặng. 

Co giật không chỉ gây nguy hiểm cho người bệnh mà còn làm tăng nguy cơ chấn thương nếu xảy ra đột ngột, do đó cần được xử trí y tế kịp thời. Trong trường hợp cấp tính, có thể xuất hiện cơn co cứng cơ toàn thân bao gồm co thắt thanh quản gây khó thở.

Tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim

Canxi đóng vai trò quan trọng trong quá trình co bóp và dẫn truyền điện tim. Khi bị hạ canxi máu, người bệnh có thể cảm thấy hồi hộp, tim đập nhanh hoặc nhịp tim không đều. Trong những trường hợp nặng, rối loạn nhịp tim có thể trở nên nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng tim mạch và tính mạng, thậm chí dẫn đến kéo dài khoảng QT trên điện tim.

Mệt mỏi, suy nhược và khó tập trung

Thiếu canxi khiến hoạt động của cơ bắp và não bộ kém hiệu quả dẫn đến cảm giác mệt mỏi kéo dài, suy nhược cơ thể và giảm khả năng tập trung. Người bệnh có thể cảm thấy uể oải, làm việc kém hiệu quả dù không vận động nhiều. 

Triệu chứng này dễ bị nhầm với căng thẳng hoặc thiếu ngủ khiến hạ canxi máu không được phát hiện sớm. Ngoài ra, có thể kèm theo trầm cảm, lo âu hoặc rối loạn nhận thức ở mức độ nặng.

Khó thở, thở rít

Trong một số trường hợp, hạ canxi máu có thể gây co thắt các cơ hô hấp hoặc cơ vùng thanh quản, dẫn đến cảm giác khó thở, thở rít. Đây là dấu hiệu nguy hiểm, thường gặp ở trẻ em và người cao tuổi, cần được cấp cứu y tế ngay để tránh nguy cơ suy hô hấp. 

Các dấu hiệu đặc trưng khác như dấu co giật cơ mặt khi gõ vào dây thần kinh mặt và co thắt bàn tay khi bơm huyết áp cũng thường được bác sĩ kiểm tra để xác nhận.

Nguyên nhân hạ canxi máu

Hạ canxi máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau bao gồm cả yếu tố dinh dưỡng và bệnh lý. Cụ thể: 

• Chế độ ăn thiếu canxi kéo dài: Ăn ít thực phẩm giàu canxi như sữa, rau xanh, hải sản dẫn đến thiếu hụt lâu dài.
• Thiếu vitamin D làm giảm hấp thu canxi: Do ít tiếp xúc nắng, rối loạn chuyển hóa vitamin D hoặc dùng thuốc ảnh hưởng (như phenobarbital, rifampicin).
• Rối loạn chức năng tuyến cận giáp: Sau phẫu thuật tuyến giáp, tuyến cận giáp tự miễn hoặc bẩm sinh, làm giảm hormone PTH - yếu tố điều hòa canxi.
• Bệnh thận mạn tính: Thận giảm bài tiết phosphat, tăng phosphat máu ức chế canxi, hoặc giảm sản xuất vitamin D hoạt động.
• Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú có nhu cầu canxi tăng cao: Nhu cầu tăng đột ngột nếu không bổ sung đủ.
• Sử dụng một số thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa canxi như thuốc lợi tiểu, bisphosphonates, hoặc thuốc điều trị tăng canxi máu.
• Ngoài ra, thiếu magie, viêm tụy cấp, sốc nhiễm trùng hoặc một số rối loạn di truyền hiếm gặp cũng góp phần gây hạ canxi máu.

Hạ canxi máu có nguy hiểm không?

Hạ canxi máu có thể nguy hiểm, đặc biệt khi không được phát hiện và điều trị kịp thời. 

Ở mức độ nhẹ, bệnh gây khó chịu và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, ở mức độ nặng, hạ canxi máu có thể dẫn đến co giật, rối loạn nhịp tim, suy hô hấp và đe dọa tính mạng. 

Nếu kéo dài mãn tính, hạ canxi máu có thể làm tăng nguy cơ gây loãng xương, gãy xương dễ dàng, đục thủy tinh thể hoặc tổn thương thần kinh. Vì vậy, không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ thiếu canxi, đặc biệt là tê bì và co rút cơ.

Phải làm sao khi bị hạ canxi máu?

Khi nghi ngờ hoặc được chẩn đoán hạ canxi máu, việc xử trí cần tuân thủ theo mức độ nghiêm trọng của triệu chứng để đảm bảo an toàn. Hướng xử trí khi bị hạ canxi máu bao gồm:

Nhận diện và xử trí cấp cứu

Nếu xuất hiện các dấu hiệu cấp tính như co quắp tay chân, chuột rút nặng, co giật, khó thở hoặc loạn nhịp tim, cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất. 

Tại đây, bác sĩ thường chỉ định tiêm/truyền tĩnh mạch Canxi Gluconate để nâng mức canxi máu tức thời, tránh nguy cơ ngừng tim hoặc suy hô hấp. Quá trình này được thực hiện dưới sự theo dõi của nhân viên y tế và điện tâm đồ.

Chẩn đoán và điều trị chuyên sâu

Với các trường hợp nhẹ hoặc sau giai đoạn cấp cứu, người bệnh cần thực hiện các bước sau:

• Xét nghiệm tổng quát: Đo canxi toàn phần, canxi ion hóa, PTH (hormone tuyến cận giáp), vitamin D, Phosphat và magie để tìm nguyên nhân gốc rễ.
• Tuân thủ phác đồ: Sử dụng canxi đường uống kết hợp vitamin D theo đúng liều lượng bác sĩ kê đơn.
• Điều trị nguyên nhân: Nếu hạ canxi do thiếu magie hoặc rối loạn tuyến cận giáp, việc điều trị các yếu tố này là bắt buộc để nồng độ canxi ổn định bền vững.

Điều chỉnh lối sống và theo dõi

Để hỗ trợ quá trình hồi phục và ngăn ngừa tái phát, bạn nên: 

• Tăng cường thực phẩm giàu canxi tự nhiên như sữa, sữa chua, phô mai, các loại rau lá xanh đậm, cá hồi và hạnh nhân.
• Tắm nắng sớm đúng cách hoặc dùng thực phẩm bổ sung theo chỉ định để tối ưu hóa việc hấp thụ canxi vào xương.
• Tái khám và xét nghiệm máu thường xuyên để điều chỉnh liều lượng thuốc, tránh tình trạng bổ sung quá mức gây tăng canxi máu hoặc sỏi thận.

Triệu chứng hạ canxi máu rất đa dạng và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Nhận biết sớm các dấu hiệu, hiểu rõ nguyên nhân và biết cách xử trí đúng sẽ giúp người bệnh bảo vệ sức khỏe, hạn chế biến chứng nguy hiểm. Khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, việc thăm khám bác sĩ là cần thiết để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Hãy duy trì chế độ ăn cân bằng và kiểm tra sức khỏe định kỳ để giữ nồng độ canxi ổn định nhé!