Cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh ba mẹ nên biết

Đờm tích tụ trong cổ họng có thể khiến trẻ sơ sinh khò khè, bú kém, quấy khóc và khó chịu, đặc biệt khi hệ hô hấp của trẻ còn non nớt. Vì vậy, nhiều ba mẹ băn khoăn làm thế nào để giúp bé giảm đờm an toàn mà không ảnh hưởng đến sức khỏe.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị đờm trong họng

Trẻ sơ sinh dễ bị đờm trong họng do hệ miễn dịch và phản xạ ho chưa hoàn thiện. Khi đường hô hấp bị kích thích hoặc viêm, cơ thể sẽ tăng tiết dịch nhầy để giữ ẩm và loại bỏ tác nhân gây hại. Tuy nhiên, trẻ nhỏ chưa thể khạc đờm hiệu quả nên dịch nhầy dễ ứ đọng ở mũi họng, gây khò khè, ho hoặc khó chịu khi bú ngủ.

Theo CDC Hoa Kỳ, các nhiễm virus hô hấp như RSV ở trẻ nhỏ có thể gây chảy mũi, ho và trong một số trường hợp tiến triển thành khò khè hoặc khó thở. 

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Viêm mũi họng: Virus, vi khuẩn, nấm hoặc dị ứng có thể làm niêm mạc mũi họng tăng tiết dịch. Dịch mũi chảy xuống họng khiến trẻ ho, khò khè hoặc nghẹt mũi.
• Viêm phế quản hoặc viêm tiểu phế quản: Khi đường thở dưới bị viêm, trẻ có thể ho có đờm, thở khò khè, thở nhanh hoặc khó thở.
• Cảm lạnh, cảm cúm: Đây là nguyên nhân phổ biến gây chảy mũi, nghẹt mũi, ho và đờm ở trẻ sơ sinh, đặc biệt khi thời tiết thay đổi.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Do cơ thắt thực quản của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh, sữa hoặc dịch dạ dày có thể trào ngược lên họng, gây kích ứng niêm mạc và làm tăng tiết đờm.
• Yếu tố môi trường: Không khí lạnh, thời tiết hanh khô, khói thuốc lá, bụi bẩn hoặc ô nhiễm có thể kích thích đường hô hấp, khiến trẻ dễ tăng tiết dịch nhầy.

Nếu trẻ có biểu hiện bú kém, sốt, thở nhanh, tím môi, co lõm lồng ngực hoặc đờm kéo dài không cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm để được đánh giá và xử trí đúng cách.

Cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh

Khi trẻ sơ sinh bị đờm trong họng, cha mẹ không nên tự ý sử dụng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Thay vào đó, có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc an toàn dưới đây để giúp trẻ giảm đờm và dễ thở hơn.

Cho trẻ bú đủ và bổ sung nước phù hợp

Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, nên tăng số lần bú mẹ để giúp cơ thể đủ nước, từ đó làm loãng dịch nhầy. Với trẻ đã bắt đầu ăn dặm, có thể bổ sung thêm nước theo hướng dẫn của bác sĩ để hỗ trợ quá trình đào thải đờm.

Nhỏ nước muối sinh lý và hút mũi đúng cách

Nhỏ 2 - 3 giọt nước muối sinh lý vào mỗi bên mũi giúp làm loãng dịch tiết. Sau đó, có thể sử dụng dụng cụ hút mũi chuyên dụng để lấy bớt dịch nhầy, giúp trẻ dễ thở hơn. Cần vệ sinh dụng cụ sạch sẽ trước và sau mỗi lần sử dụng.

Vỗ rung long đờm

Vỗ rung nhẹ vùng lưng theo hướng dẫn của nhân viên y tế có thể giúp đờm di chuyển ra ngoài đường thở, hỗ trợ trẻ ho và tống xuất dịch nhầy hiệu quả hơn. Tránh vỗ trực tiếp lên cột sống hoặc vùng bụng của trẻ.

Giữ môi trường sống sạch và đủ độ ẩm

Hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn, lông thú cưng hoặc các tác nhân gây dị ứng. Đồng thời, duy trì độ ẩm phòng ở mức phù hợp để tránh niêm mạc đường hô hấp bị khô, giúp đờm không quá đặc.

Giữ ấm cơ thể

Mặc quần áo phù hợp với thời tiết và giữ ấm vùng cổ, ngực, bàn chân sẽ giúp hạn chế kích thích đường hô hấp, đặc biệt trong những ngày trời lạnh.

Thận trọng với các bài thuốc dân gian

Một số nguyên liệu như quất, gừng, húng chanh hoặc lê hấp đường phèn thường được sử dụng trong dân gian để hỗ trợ giảm ho và làm dịu cổ họng. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này còn hạn chế về bằng chứng khoa học. Đặc biệt, không nên cho trẻ dưới 1 tuổi sử dụng mật ong do nguy cơ ngộ độc botulinum.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Mặc dù tình trạng đờm trong họng ở trẻ sơ sinh thường có thể cải thiện bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện một trong các triệu chứng sau:

• Đờm có màu bất thường như xanh, nâu, đỏ hoặc lẫn máu, có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc tổn thương đường hô hấp.
• Khó thở hoặc suy hô hấp, biểu hiện bằng thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, khò khè, tím môi hoặc cánh mũi phập phồng.
• Nôn nhiều, nôn sau mỗi lần bú hoặc ăn, khiến trẻ không giữ được thức ăn.
• Bú kém, bỏ bú, li bì hoặc quấy khóc kéo dài, đây có thể là dấu hiệu cho thấy tình trạng bệnh đang tiến triển nặng.
• Sốt từ 38,5°C trở lên, đặc biệt khi kèm theo các biểu hiện nghi ngờ nhiễm trùng như môi khô, hơi thở hôi hoặc mệt mỏi.
• Ho và có đờm kéo dài trên 2 tuần, hoặc ho nhiều làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, bú và sinh hoạt của trẻ.
• Chảy dịch ở tai, đau tai hoặc nghi ngờ viêm tai giữa do biến chứng của nhiễm trùng đường hô hấp.

Tóm lại, việc áp dụng đúng cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh như vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý, hút mũi đúng cách, giữ đủ độ ẩm và cho trẻ bú đầy đủ có thể giúp cải thiện triệu chứng an toàn. Tuy nhiên, nếu trẻ có dấu hiệu khó thở, sốt cao, bú kém hoặc đờm kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe.