Các loại đột quỵ thường gặp: Dấu hiệu nhận biết và cách phân biệt

Đột quỵ hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng nặng nề trên toàn thế giới. Việc nhận diện đúng từng loại đột quỵ cùng với những biểu hiện đặc trưng giúp người bệnh và người thân phát hiện sớm, đồng thời hỗ trợ bác sĩ xác định hướng điều trị hiệu quả. Cùng bài viết dưới đây tìm hiểu chi tiết hơn nhé!

Các loại đột quỵ thường gặp 

Đột quỵ là một tình trạng y tế khẩn cấp, xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn. Dựa vào nguyên nhân gây tổn thương mạch máu não, đột quỵ được chia thành ba loại chính thường gặp gồm:

Đột quỵ thiếu máu não cục bộ (Ischemic Stroke)

Đột quỵ thiếu máu não cục bộ là loại đột quỵ thường gặp nhất, chiếm khoảng 85 - 87% tổng số ca trên toàn cầu. Tình trạng xảy ra khi dòng máu lên não bị cản trở, khiến vùng não thiếu oxy và dưỡng chất. Nguyên nhân chủ yếu là do huyết khối hình thành trong mạch máu não hoặc mảng xơ vữa gây hẹp lòng mạch, dẫn đến tắc nghẽn. Ngoài ra, cục máu đông từ tim hoặc động mạch cảnh cũng có thể di chuyển lên não, gây tắc mạch não cấp tính.

Đột quỵ xuất huyết (Hemorrhagic Stroke)

Đột quỵ xuất huyết xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, làm máu tràn vào mô não và tạo áp lực nội sọ. Có hai dạng đột quỵ xuất huyết chính là: Xuất huyết trong nhu mô não và xuất huyết dưới nhện. Nguyên nhân thường gặp bao gồm: Tăng huyết áp kéo dài không kiểm soát, phình động mạch não và dị dạng mạch máu bẩm sinh.

Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA)

TIA còn gọi là “đột quỵ nhỏ”, đặc trưng bởi giảm tưới máu não thoáng qua với các triệu chứng giống đột quỵ nhưng hồi phục hoàn toàn trong vòng 24 giờ. Tuy không để lại tổn thương vĩnh viễn nhưng TIA là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai gần. 

Dấu hiệu nhận biết chung của đột quỵ

Đột quỵ thường khởi phát đột ngột và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được can thiệp kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu đặc trưng giúp người bệnh được cấp cứu đúng lúc, tăng cơ hội hồi phục và hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là một số dấu hiệu nhận biết chung của đột quỵ như: 

• Yếu hoặc tê một bên cơ thể: Người bệnh có thể đột ngột mất cảm giác hoặc yếu liệt ở mặt, tay, chân, đặc biệt là một bên trái hoặc phải.
• Méo miệng, khó nói: Khi đột quỵ xảy ra, người bệnh thường có biểu hiện nói ngọng, không rõ từ, thậm chí không thể nói chuyện hoặc hiểu lời người khác.
• Mất thăng bằng hoặc chóng mặt: Cảm giác choáng váng, mất định hướng, đứng không vững là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý.
• Rối loạn thị lực: Đột ngột mất tầm nhìn ở một hoặc cả hai mắt hoặc xuất hiện hiện tượng nhìn đôi.

Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, cần gọi cấp cứu ngay lập tức để đảm bảo thời gian can thiệp hiệu quả, giảm nguy cơ tàn tật và tử vong.

Cách phân biệt từng loại đột quỵ

Việc phân biệt chính xác từng loại đột quỵ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Mỗi loại đột quỵ có biểu hiện riêng, dưới đây là các dấu hiệu đặc trưng giúp bạn nhận biết.

Đột quỵ thiếu máu não cục bộ (Ischemic Stroke)

Đột quỵ thiếu máu não cục bộ có triệu chứng có thể xuất hiện ngay lập tức hoặc tiến triển dần trong vài giờ, thường biểu hiện như liệt nửa người, tê yếu chi, khó nói hoặc mất khả năng giao tiếp. Một số trường hợp có cơn thiếu máu não thoáng qua xảy ra trước đó như một dấu hiệu cảnh báo, giúp phát hiện và điều trị sớm nếu được chú ý.

Đột quỵ xuất huyết (Hemorrhagic Stroke)

Đột quỵ xuất huyết thường bắt đầu một cách đột ngột, đi kèm với cơn đau đầu dữ dội như “búa bổ”, buồn nôn, nôn ói, co giật hoặc thậm chí mất ý thức trong thời gian ngắn. Nguyên nhân là do mạch máu não bị vỡ, máu tràn vào mô não gây tăng áp lực nội sọ và phù não cấp, làm triệu chứng tiến triển rất nhanh. Đây là tình trạng nguy hiểm, đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp để cứu sống người bệnh.

Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA)

Cơn thiếu máu não thoáng qua có biểu hiện tương tự như đột quỵ thực sự, nhưng các triệu chứng sẽ biến mất hoàn toàn trong vòng vài phút đến dưới 24 giờ và không để lại tổn thương vĩnh viễn trên hình ảnh học. Tuy nhiên, cơn thiếu máu não thoáng qua là một dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng, cho thấy người bệnh đang có nguy cơ rất cao bị đột quỵ thật trong thời gian ngắn sắp tới nếu không được can thiệp và điều trị phòng ngừa kịp thời.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Dưới đây là những biện pháp quan trọng giúp giảm thiểu khả năng mắc đột quỵ như:

• Kiểm soát huyết áp: Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Cần đo huyết áp định kỳ, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống để duy trì huyết áp ổn định.
• Quản lý bệnh lý nền: Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như tiểu đường, rối loạn lipid máu, rung nhĩ sẽ giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông dẫn đến đột quỵ.
• Không hút thuốc lá: Thuốc lá làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và gây co mạch máu não. Ngưng hút thuốc là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong phòng đột quỵ.
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế mỡ động vật và muối giúp ngăn ngừa tăng huyết áp và mỡ máu cao.
• Tăng cường vận động thể chất: Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp cải thiện tuần hoàn, kiểm soát cân nặng và ổn định đường huyết.
• Hạn chế rượu bia: Tiêu thụ rượu bia quá mức làm gia tăng nguy cơ mắc rung nhĩ và tăng huyết áp, đây là hai yếu tố nguy hiểm có liên quan mật thiết đến khả năng xảy ra đột quỵ ở người trưởng thành.
• Khám sức khỏe định kỳ: Việc thăm khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn và đưa ra biện pháp can thiệp y tế kịp thời nhằm ngăn ngừa đột quỵ xảy ra trong tương lai.

Việc hiểu rõ và phân biệt các loại đột quỵ thường gặp là yếu tố nền tảng giúp phát hiện bệnh sớm, xử trí kịp thời và nâng cao hiệu quả điều trị. Mỗi dạng đột quỵ như thiếu máu não cục bộ, xuất huyết não hay cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) đều có biểu hiện lâm sàng riêng biệt và cần can thiệp y tế nhanh chóng. Phát hiện triệu chứng sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ tử vong mà còn tăng khả năng phục hồi chức năng và hạn chế di chứng kéo dài cho người bệnh.