10 cách phòng bệnh cúm mùa hiệu quả, bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình

Để chủ động phòng bệnh cúm mùa, bạn có thể kết hợp tiêm vắc xin hằng năm với những thói quen đơn giản như rửa tay, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh. Dưới đây là 10 cách phòng ngừa cúm mùa bạn có thể áp dụng trong cuộc sống hằng ngày.

Thông tin về bệnh cúm mùa

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, chủ yếu là virus cúm A và B. Bệnh lây truyền qua các hạt dịch tiết chứa virus phát tán khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở; nguy cơ lây nhiễm cũng có thể tăng khi tiếp xúc gần hay ở chung không gian kín với người bệnh.

Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi và sổ mũi. Phần lớn người bệnh hồi phục trong khoảng một tuần, nhưng ho có thể kéo dài hơn. Trong một số trường hợp, cúm mùa có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh lý nền.

Do đó, việc chủ động phòng bệnh cúm mùa rất quan trọng, nhất là với những người có nguy cơ cao gặp biến chứng.

10 cách phòng bệnh cúm mùa hiệu quả

Hạn chế tiếp xúc tại nơi đông người

Những nơi đông người, đặc biệt là không gian kín và thông khí kém, có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với virus cúm. Khi cúm đang lưu hành nhiều trong cộng đồng, bạn nên hạn chế đến những nơi đông đúc nếu không cần thiết, ưu tiên không gian thoáng khí và đeo khẩu trang khi cần thiết.

Nếu đang có triệu chứng nghi ngờ cúm, bạn nên hạn chế đến nơi công cộng và tránh tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây bệnh. Đây là cách giúp bảo vệ cả bản thân lẫn những người xung quanh, nhất là người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.

Tránh tiếp xúc gần với người bệnh

Virus cúm chủ yếu lây qua các hạt chứa virus phát tán từ đường hô hấp và khi tiếp xúc gần hoặc ở chung không gian với người bệnh. Lây truyền qua tay nhiễm virus cũng có thể xảy ra. Vì vậy, nên kết hợp thông khí tốt, hạn chế tiếp xúc gần, vệ sinh tay và làm sạch các bề mặt thường xuyên chạm vào.

Nếu phải chăm sóc người mắc cúm, hãy rửa tay sau khi tiếp xúc với dịch tiết hoặc đồ dùng của người bệnh, đồng thời vệ sinh những bề mặt thường xuyên chạm vào. Người đang mắc cúm cũng nên nghỉ ngơi tại nhà nếu có thể và hạn chế tiếp xúc với người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Đeo khẩu trang khi chăm sóc người mắc cúm

Khẩu trang có thể giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với các hạt chứa virus trong quá trình chăm sóc người mắc cúm, đặc biệt khi phải ở gần người bệnh trong không gian kín. Bạn nên sử dụng khẩu trang vừa vặn, che kín mũi và miệng, đồng thời thay khẩu trang khi bị ẩm, bẩn hoặc theo hướng dẫn sử dụng.

Bên cạnh đó, người đang có triệu chứng hô hấp cũng nên đeo khẩu trang khi cần tiếp xúc với người khác. Tuy nhiên, khẩu trang không thay thế việc giữ vệ sinh tay, thông khí không gian và hạn chế tiếp xúc gần.

Che miệng và mũi khi ho

Khi ho hoặc hắt hơi, các hạt dịch tiết có thể phát tán ra môi trường và làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus cúm. Vì vậy, bạn nên che miệng và mũi bằng khăn giấy, sau đó bỏ khăn giấy vào thùng rác và vệ sinh tay.

Nếu không có khăn giấy, hãy dùng mặt trong khuỷu tay để che khi ho hoặc hắt hơi, thay vì dùng bàn tay. Thói quen này giúp hạn chế phát tán dịch tiết và giảm nguy cơ truyền virus cho người xung quanh.

Rửa tay thường xuyên

Rửa tay đúng cách giúp loại bỏ virus có thể bám trên tay sau khi tiếp xúc với người bệnh, dịch tiết hoặc các bề mặt có nguy cơ nhiễm bẩn. Bạn nên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi, xì mũi, chăm sóc người bệnh và trước khi ăn.

Nếu không có nước và xà phòng, bạn có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn phù hợp. Sau khi rửa, hãy lau khô tay sạch sẽ và tránh dùng khăn chung với người khác.

Không chạm tay vào mắt, mũi, miệng

Tay có thể mang virus sau khi tiếp xúc với dịch tiết hoặc bề mặt nhiễm bẩn. Việc đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng khi chưa vệ sinh có thể tạo điều kiện để tác nhân gây bệnh xâm nhập cơ thể.

Để giảm nguy cơ này, bạn nên hạn chế chạm tay lên mặt, nhất là khi ở nơi công cộng. Hãy rửa tay trước khi ăn, trước khi chăm sóc trẻ nhỏ và sau khi tiếp xúc với người đang có triệu chứng hô hấp.

Tăng cường miễn dịch

Duy trì sức khỏe tổng thể giúp cơ thể hoạt động tốt và hỗ trợ quá trình hồi phục khi mắc bệnh. Bạn có thể xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh bằng cách:

• Ăn uống đa dạng, cân đối các nhóm thực phẩm.
• Ngủ đủ giấc và duy trì giờ ngủ đều đặn.
• Vận động thể chất phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
• Uống đủ nước và hạn chế hút thuốc lá.
• Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Không có một loại thực phẩm hay thực phẩm bổ sung nào được chứng minh có thể ngăn ngừa hoàn toàn bệnh cúm. Vì vậy, chế độ sinh hoạt lành mạnh nên được kết hợp với tiêm vắc xin và các biện pháp hạn chế lây nhiễm khác.

Làm sạch và khử trùng các bề mặt

Một số bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, mặt bàn, điện thoại và công tắc đèn có thể bị nhiễm bẩn. Bạn nên vệ sinh định kỳ những vị trí này, nhất là trong gia đình có người đang mắc cúm.

Hãy sử dụng sản phẩm làm sạch hoặc khử trùng phù hợp theo hướng dẫn trên nhãn, đồng thời bảo đảm không gian sống thông thoáng. Không tự ý trộn các hóa chất vệ sinh với nhau vì có thể tạo ra khí độc gây hại cho sức khỏe.

Đi khám bác sĩ nếu phát hiện các triệu chứng bất thường

Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cúm như sốt, ho, đau họng và đau nhức cơ thể, bạn nên theo dõi diễn tiến bệnh, nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc với người khác. Người thuộc nhóm nguy cơ cao, chẳng hạn trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh mạn tính, nên liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và cân nhắc điều trị phù hợp.

Cần đi khám hoặc tìm trợ giúp y tế khẩn cấp nếu có các dấu hiệu như khó thở, đau ngực kéo dài, lú lẫn, co giật, tím tái, mất nước nghiêm trọng hoặc tình trạng bệnh xấu đi rõ rệt. Không nên tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm

Tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm mùa và các biến chứng liên quan. Virus cúm liên tục biến đổi, trong khi miễn dịch sau tiêm có thể suy giảm theo thời gian, vì vậy việc tiêm nhắc lại hằng năm được khuyến nghị.

Vắc xin không bảo vệ tuyệt đối trước mọi trường hợp nhiễm cúm, nhưng có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và mức độ nghiêm trọng nếu nhiễm virus. Đặc biệt, tiêm phòng rất quan trọng đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế.

Thời điểm tiêm nên dựa trên khuyến cáo tại địa phương, tình hình dịch tễ và khả năng tiếp cận vắc xin. Bạn nên trao đổi với nhân viên y tế để lựa chọn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm chủng. 

Những ai nên tiêm ngừa vắc xin cúm?

Vắc xin cúm được khuyến nghị rộng rãi cho người từ 6 tháng tuổi trở lên, tùy theo hướng dẫn chuyên môn và chỉ định của từng loại vắc xin. Việc tiêm phòng đặc biệt quan trọng với những người có nguy cơ mắc cúm nặng hoặc gặp biến chứng, bao gồm:

• Trẻ nhỏ: Đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, trong đó trẻ dưới 2 tuổi có nguy cơ biến chứng cao hơn.
• Người cao tuổi: Người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc cúm.
• Phụ nữ mang thai: Có nguy cơ gặp biến chứng do cúm và nên trao đổi với nhân viên y tế về tiêm phòng trong thai kỳ.
• Người mắc bệnh mạn tính: Chẳng hạn người mắc hen suyễn, bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh gan.
• Người suy giảm miễn dịch: Bao gồm người đang điều trị ung thư hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
• Nhân viên y tế và người chăm sóc: Có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn và có thể truyền virus cho người thuộc nhóm dễ bị tổn thương.

Lịch tiêm và loại vắc xin phù hợp cần được xác định theo độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn sử dụng của chế phẩm. Người từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng sau tiêm hoặc có vấn đề sức khỏe đặc biệt nên thông báo cho nhân viên y tế để được đánh giá trước khi tiêm.

Để chủ động phòng bệnh cúm mùa, bạn có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về vắc xin phù hợp và lịch tiêm theo khuyến nghị. Liên hệ hotline 1800 6928 để tìm hiểu thông tin dịch vụ và đặt lịch tiêm, góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

Xem thêm:

Các triệu chứng cúm A và dấu hiệu nguy hiểm có thể gặp phải

Phác đồ điều trị cúm B và những điều cần biết