5 biến chứng sốt cao co giật ở trẻ em cha mẹ không nên chủ quan

Sốt cao kèm co giật là hiện tượng thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, giai đoạn hệ thần kinh trung ương chưa hoàn thiện và rất nhạy cảm với sự thay đổi thân nhiệt. Trong đa số trường hợp, cơn co giật do sốt diễn ra ngắn và không để lại di chứng rõ rệt. Tuy nhiên, các chuyên gia nhi khoa cảnh báo rằng không ít trẻ sau co giật do sốt cao có thể đối mặt với những biến chứng tiềm ẩn, xuất hiện sớm hoặc muộn, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng học tập về sau. Đặc biệt, nguy cơ biến chứng thường cao hơn ở những trẻ có cơn co giật phức hợp, thời gian co giật kéo dài hoặc không được xử lý và theo dõi đúng cách ngay từ đầu.

Dưới đây là 5 biến chứng sốt cao co giật ở trẻ thường được ghi nhận trên lâm sàng mà cha mẹ cần đặc biệt lưu ý.

Biến chứng sốt cao co giật ở trẻ em là động kinh

Động kinh là biến chứng được quan tâm nhiều nhất khi đề cập đến sốt cao co giật ở trẻ em. Các nghiên cứu cho thấy, trẻ từng trải qua cơn co giật do sốt có nguy cơ mắc động kinh cao hơn so với trẻ chưa từng co giật, đặc biệt trong những trường hợp co giật phức hợp. Tỷ lệ này tuy không quá cao nhưng có ý nghĩa lâm sàng, đòi hỏi trẻ cần được theo dõi thần kinh lâu dài, kể cả khi đã hết các triệu chứng cấp tính.

Nguy cơ tiến triển thành động kinh tăng lên khi cơn co giật kéo dài trên 5 phút, xảy ra nhiều lần trong vòng 24 giờ hoặc chỉ khu trú ở một bên cơ thể. Ngoài ra, trẻ khởi phát co giật khi còn rất nhỏ (dưới 12 tháng tuổi), có tiền sử gia đình mắc động kinh hoặc từng mắc các bệnh lý thần kinh trung ương như viêm não, viêm màng não cũng thuộc nhóm nguy cơ cao. Việc ghi nhận đầy đủ đặc điểm cơn co giật ngay từ lần đầu có vai trò quan trọng trong đánh giá nguy cơ này.

Động kinh có thể không xuất hiện ngay sau đợt sốt cao mà phát triển âm thầm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm sau đó. Trẻ có thể gặp các cơn co giật tái diễn không liên quan đến sốt, kèm theo rối loạn ý thức, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày và cần điều trị lâu dài. Do đó, việc theo dõi thần kinh định kỳ cho trẻ sau sốt cao co giật đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm biến chứng này. Cha mẹ không nên chủ quan ngay cả khi trẻ đã hồi phục hoàn toàn sau cơn sốt.

Tổn thương não và ảnh hưởng đến chức năng thần kinh

Một trong những biến chứng sốt cao co giật ở trẻ nguy hiểm nhất là nguy cơ tổn thương não. Trong cơn co giật, hoạt động điện của các tế bào thần kinh diễn ra bất thường và dồn dập, có thể làm gián đoạn tạm thời quá trình cung cấp oxy và dưỡng chất cho não bộ. Tình trạng thiếu oxy não, dù chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, cũng có thể để lại hậu quả lâu dài nếu lặp đi lặp lại nhiều lần.

Nếu cơn co giật kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần trong thời gian ngắn, các tế bào não có nguy cơ bị tổn thương không hồi phục. Hậu quả của tổn thương não thường không biểu hiện ngay lập tức mà xuất hiện dần theo thời gian, đặc biệt khi trẻ lớn lên và bước vào giai đoạn học tập. Điều này khiến việc phát hiện biến chứng trở nên khó khăn nếu không có sự theo dõi sát sao.

Trẻ có thể gặp khó khăn trong phát triển ngôn ngữ, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tư duy logic hoặc chậm đạt các mốc phát triển so với bạn bè cùng trang lứa. Một số trường hợp còn xuất hiện rối loạn điều hòa cảm xúc, dễ cáu gắt hoặc khó kiểm soát hành vi. Những ảnh hưởng này không chỉ tác động đến chất lượng cuộc sống của trẻ mà còn gây áp lực tâm lý lớn cho gia đình trong quá trình chăm sóc và giáo dục lâu dài.

Rối loạn hành vi và hội chứng tic sau co giật

Hội chứng rối loạn tic là một biến chứng ít được chú ý nhưng có thể xuất hiện ở một số trẻ sau giai đoạn sốt cao co giật. Tình trạng này đặc trưng bởi các cử động hoặc âm thanh không tự chủ, lặp đi lặp lại và khó kiểm soát. Các biểu hiện tic có xu hướng nặng lên khi trẻ căng thẳng, mệt mỏi hoặc lo âu kéo dài.

Biểu hiện thường gặp bao gồm giật cơ mặt, chớp mắt liên tục, nhún vai, lắc đầu, phát ra âm thanh bất thường hoặc nói lặp từ. Các triệu chứng có thể nhẹ và thoáng qua, nhưng cũng có trường hợp kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày và khả năng hòa nhập xã hội của trẻ. Việc can thiệp sớm bằng liệu pháp tâm lý - hành vi giúp cải thiện đáng kể tiên lượng cho trẻ.

Rối loạn tic không chỉ gây khó khăn cho trẻ trong môi trường học đường mà còn dễ khiến trẻ tự ti, lo âu hoặc bị bạn bè trêu chọc. Nếu không được nhận diện sớm và can thiệp phù hợp, tình trạng này có thể tiến triển phức tạp hơn, làm tăng nguy cơ rối loạn tâm lý kèm theo trong tương lai.

Tăng động giảm chú ý và suy giảm khả năng học tập

Nhiều nghiên cứu lâm sàng ghi nhận mối liên quan giữa sốt cao co giật ở trẻ em và rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Trẻ từng trải qua co giật do sốt có tỷ lệ mắc ADHD cao hơn so với nhóm trẻ bình thường, đặc biệt khi cơn co giật xảy ra sớm và có tính chất phức hợp. Mối liên quan này cho thấy sốt cao co giật không chỉ là vấn đề cấp tính mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển não bộ.

Biến chứng này thường biểu hiện rõ khi trẻ bước vào độ tuổi đi học. Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc tập trung, dễ bị xao nhãng, hành vi bốc đồng và khó tuân thủ quy tắc. Một số trẻ còn kèm theo rối loạn kiểm soát cảm xúc, dễ nổi nóng hoặc phản ứng quá mức với các kích thích xung quanh.

Tăng động giảm chú ý không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động tiêu cực đến các mối quan hệ xã hội và sự phát triển nhân cách của trẻ. Nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, tình trạng này có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, gây nhiều hệ lụy về tâm lý và nghề nghiệp.

Ảnh hưởng tâm lý và chất lượng sống lâu dài của trẻ

Bên cạnh các biến chứng thần kinh, sốt cao co giật ở trẻ em còn có thể để lại những ảnh hưởng đáng kể về mặt tâm lý. Trải nghiệm cơn co giật đột ngột, mất ý thức và cảm giác hoảng loạn có thể trở thành ký ức tiêu cực đối với trẻ, đặc biệt là những trẻ đã đủ lớn để nhận thức được sự việc. Nếu không được hỗ trợ tâm lý phù hợp, những ám ảnh này có thể kéo dài và ảnh hưởng đến hành vi của trẻ trong tương lai.

Sau co giật, một số trẻ trở nên nhạy cảm hơn, dễ lo âu, sợ hãi khi bị sốt hoặc khi phải đến cơ sở y tế. Trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như rối loạn giấc ngủ, ám ảnh, thu mình hoặc giảm hứng thú với các hoạt động thường ngày. Những thay đổi này, nếu kéo dài, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và sự phát triển cảm xúc - xã hội của trẻ.

Ngoài ra, cơn co giật còn tiềm ẩn nguy cơ gây chấn thương trong lúc trẻ mất kiểm soát vận động, chẳng hạn như té ngã, va đập đầu hoặc gãy xương. Những tổn thương thể chất kết hợp với tác động tâm lý có thể làm quá trình hồi phục của trẻ trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi sự theo dõi sát sao và hỗ trợ toàn diện từ gia đình cũng như chuyên gia y tế.

Biến chứng sốt cao co giật ở trẻ em không chỉ giới hạn ở cơn co giật tức thời mà có thể để lại nhiều hệ lụy lâu dài liên quan đến thần kinh, hành vi, tâm lý và khả năng học tập của trẻ. Việc hiểu rõ các biến chứng tiềm ẩn giúp cha mẹ có cái nhìn đầy đủ hơn về mức độ nghiêm trọng của tình trạng này, từ đó chủ động theo dõi và đồng hành cùng trẻ trong suốt quá trình phát triển.