Trẻ bị tăng động có chữa được không? Phương pháp hỗ trợ điều trị

Theo WHO, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) là rối loạn phát triển thần kinh phổ biến ở trẻ em, ảnh hưởng đến khoảng 5 - 7% trẻ trên thế giới. Trẻ tăng động thường hiếu động quá mức, khó tập trung và bốc đồng, dễ bị nhầm với nghịch ngợm thông thường. Do liên quan đến hoạt động não bộ và dẫn truyền thần kinh, nhiều cha mẹ băn khoăn bé bị tăng động có chữa được không và liệu có thể giúp trẻ cải thiện lâu dài nếu can thiệp đúng cách. Hãy cùng Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết này nhé!

Trẻ bị tăng động có chữa được không?

Theo các chuyên gia y tế, ADHD không thể chữa khỏi hoàn toàn vì đây là rối loạn phát triển thần kinh bẩm sinh hoặc do yếu tố di truyền, môi trường. Tuy nhiên, triệu chứng có thể được kiểm soát tốt, giúp trẻ cải thiện hành vi, tập trung và hòa nhập với xã hội.

Với việc can thiệp sớm như liệu pháp hành vi, sử dụng thuốc và thay đổi lối sống, khoảng 70 - 80% trẻ giảm triệu chứng đáng kể. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phát hiện sớm để giúp trẻ có cuộc sống bình thường hơn.

Nguyên nhân gây tăng động ở trẻ

Nguyên nhân chính xác gây ADHD vẫn chưa được xác định đầy đủ, nhưng các nghiên cứu chỉ ra sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Khoảng 70 - 80% trường hợp liên quan đến gen, nghĩa là nếu cha mẹ hoặc anh chị em mắc ADHD, trẻ có nguy cơ cao hơn gấp 4 - 5 lần. Các yếu tố môi trường bao gồm tiếp xúc với độc tố như chì, khói thuốc lá hoặc rượu bia trong thai kỳ, sinh non, nhẹ cân hoặc nhiễm trùng não.

Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy sự bất thường trong cấu trúc não bộ như giảm kích thước một số vùng liên quan đến kiểm soát hành vi và chú ý. Không có bằng chứng cho thấy vắc xin hoặc đường dùng để ăn gây tăng động, dù một số quan niệm sai lầm vẫn tồn tại.

Các phương pháp điều trị tăng động

Việc điều trị tăng động giảm chú ý không chỉ tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng mà còn hướng đến hỗ trợ trẻ phát triển hành vi, khả năng học tập và kỹ năng xã hội một cách bền vững. Tùy theo độ tuổi, mức độ biểu hiện và hoàn cảnh của từng trẻ, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp, thường kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả tối ưu.

Điều trị bằng thuốc

Một số loại thuốc có thể giúp trẻ tập trung tốt hơn và giảm hành vi hiếu động, bốc đồng. Thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa chỉ định và theo dõi chặt chẽ trong quá trình sử dụng. Không phải trẻ nào cũng cần dùng thuốc và liều lượng cũng sẽ được điều chỉnh phù hợp với từng trẻ.

Can thiệp hành vi và tâm lý

Phương pháp này giúp trẻ học cách kiểm soát cảm xúc, hành vi và phản ứng trong sinh hoạt hằng ngày. Trẻ được hướng dẫn thông qua trò chơi, hoạt động và tương tác với người lớn. Đây là hướng can thiệp rất quan trọng, đặc biệt với trẻ còn nhỏ tuổi.

Hướng dẫn và hỗ trợ cha mẹ

Cha mẹ được tư vấn cách nuôi dạy, giao tiếp và xử lý hành vi của trẻ đúng cách. Việc thay đổi cách phản ứng của người lớn giúp trẻ cảm thấy an toàn và hợp tác hơn. Môi trường gia đình ổn định đóng vai trò lớn trong việc cải thiện triệu chứng.

Hỗ trợ tại trường học

Trẻ tăng động thường cần được điều chỉnh cách học cho phù hợp như chia nhỏ nhiệm vụ, giảm áp lực, stress hoặc sắp xếp chỗ ngồi hợp lý. Khi giáo viên và gia đình phối hợp tốt, trẻ sẽ dễ thích nghi và tiến bộ hơn trong học tập.

Rèn luyện kỹ năng nhận thức

Một số chương trình giúp trẻ rèn luyện khả năng ghi nhớ, tập trung và làm việc theo trình tự. Phương pháp này có thể hỗ trợ một phần kỹ năng học tập, nhưng không thay thế được các biện pháp điều trị chính.

Phản hồi thần kinh 

Đây là phương pháp giúp trẻ học cách điều chỉnh hoạt động não bộ thông qua thiết bị theo dõi. Một số trẻ có thể cải thiện nhẹ triệu chứng, tuy nhiên hiệu quả chưa đồng đều và vẫn cần thêm nghiên cứu.

Điều chỉnh lối sống

Giấc ngủ đều đặn, vận động thể chất và môi trường sinh hoạt ổn định giúp trẻ dễ kiểm soát hành vi hơn. Các biện pháp bổ sung như vitamin hay chế độ ăn đặc biệt hiện chưa có đủ bằng chứng để thay thế điều trị y khoa.

Lời khuyên cho cha mẹ khi con bị tăng động

Cha mẹ đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ trẻ mắc rối loạn tăng động giảm chú ý. Một số phương pháp cha mẹ có thể thực hiện như:

• Tạo môi trường yên tĩnh cho trẻ tập làm quen dần.
• Giới hạn thời gian trẻ sử dụng thiết bị điện tử dưới 1 giờ/ngày.
• Khuyến khích hoạt động thể chất như bơi lội hoặc đá bóng để giải phóng năng lượng.
• Khen ngợi hành vi tốt giúp trẻ tự tin hơn, tránh trách mắng vì khiến trẻ dễ stress hơn.
• Ghi nhật ký hành vi để theo dõi tiến bộ và tham gia nhóm hỗ trợ phụ huynh.

Ngoài ra, nên bổ sung dinh dưỡng như cá hồi giàu omega-3, rau xanh để hỗ trợ não bộ. Nếu triệu chứng ngày càng nghiêm trọng hơn, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia sớm để tránh biến chứng như trầm cảm.

Tóm lại, trẻ bị tăng động có chữa được không? ADHD ở trẻ em là rối loạn não bộ phổ biến nhưng có thể được quản lý hiệu quả nếu phát hiện và can thiệp sớm. Mặc dù không chữa khỏi hoàn toàn, các phương pháp điều trị kết hợp giúp trẻ cải thiện đáng kể, mang lại cuộc sống bình thường và thành công trong tương lai. Cha mẹ cần kiên nhẫn, tìm hiểu kiến thức và hợp tác với chuyên gia để hỗ trợ con tốt nhất trong hành trình chăm sóc và bảo vệ con yêu.