Tỉ lệ mèo bị dại là bao nhiêu và những điều cần biết?

Nhiều người cho rằng chỉ chó mới mắc bệnh dại, trong khi mèo thường được xem là “an toàn” hơn. Chính suy nghĩ này đã khiến không ít trường hợp bị mèo cắn, cào mà không đi tiêm phòng. Thực tế, bệnh dại là căn bệnh nguy hiểm gần như 100% tử vong khi đã phát bệnh, và mèo hoàn toàn có thể là nguồn lây. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ tỉ lệ mèo bị dại, mức độ rủi ro thực tế, các yếu tố dịch tễ liên quan và cách phòng ngừa hiệu quả dựa trên nguồn y tế chính thống trong và ngoài nước.

Tỉ lệ mèo bị dại là bao nhiêu?

Tỉ lệ mèo bị dại thấp hơn chó rất nhiều, nhưng mèo vẫn có thể mắc bệnh dại và lây sang người nếu không được tiêm phòng. Hiện nay, Việt Nam chưa có số liệu thống kê chính thức riêng biệt về tỉ lệ mèo mắc bệnh dại. Tuy nhiên, theo các tổ chức y tế uy tín, có thể tóm tắt như sau:

• Chó là nguồn lây bệnh dại chính cho người, chiếm trên 95% các ca tử vong do bệnh dại tại Việt Nam và nhiều nước châu Á.
• Mèo chiếm tỉ lệ rất nhỏ trong số các ca lây truyền sang người, nhưng vẫn được xếp vào nhóm động vật có nguy cơ lây bệnh dại.
• Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại có thể xảy ra ở tất cả các loài động vật có vú, trong đó mèo là một trong những loài vật nuôi phổ biến có thể nhiễm virus.

Tỉ lệ mèo bị dại thấp hơn chó đáng kể, nhưng không thể loại trừ nguy cơ, đặc biệt với mèo thả rông, mèo hoang hoặc mèo chưa được tiêm phòng.

Vì sao tỉ lệ mèo bị dại thấp hơn chó nhưng vẫn nguy hiểm?

Dù số ca mèo mắc dại ít hơn chó, nhưng nguy cơ lây virus dại từ mèo sang người vẫn tồn tại và không thể xem nhẹ.

Khác biệt về tập tính và môi trường sống

Sự khác nhau trong thói quen sinh hoạt khiến khả năng lây lan virus dại giữa mèo và chó không giống nhau.

• Chó thường sống theo đàn, hay cắn nhau khi tranh giành lãnh thổ hoặc thức ăn, nên virus dại dễ lây lan nhanh trong quần thể chó.
• Mèo có xu hướng sống đơn lẻ, ít tiếp xúc trực tiếp với đồng loại, vì vậy nguy cơ lây lan virus dại trong cộng đồng mèo thấp hơn.

Tuy nhiên, việc ít ghi nhận mèo mắc dại không đồng nghĩa với việc mèo an toàn tuyệt đối. Trên thực tế, mèo vẫn có thể nhiễm virus dại trong các trường hợp sau:

• Bị chó dại cắn;
• Bị động vật hoang dã mang virus như chuột, dơi, chồn, cáo… cắn hoặc cào;
• Tiếp xúc với môi trường có nước dãi của động vật mắc dại.

Nguy hiểm đến từ sự chủ quan của con người

Rủi ro lớn nhất không chỉ đến từ con mèo mà còn xuất phát từ cách con người đánh giá sai mức độ nguy hiểm. Nhiều người cho rằng “mèo cào thì không sao”, từ đó dẫn đến các hành vi tiềm ẩn nguy cơ:

• Không đi tiêm phòng dại sau khi bị mèo cào, đặc biệt khi vết thương nhỏ, ít chảy máu.
• Không biết rằng virus dại có thể xâm nhập qua vết trầy xước rất nhỏ trên da, thậm chí qua niêm mạc mắt hoặc miệng.
• Không theo dõi tình trạng sức khỏe của mèo sau khi cắn hoặc cào người.

Chính sự chủ quan này làm tăng nguy cơ lây bệnh dại từ mèo sang người, dù tỉ lệ mèo mắc dại thấp hơn chó.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mèo mắc bệnh dại

Có một số yếu tố phổ biến làm tăng khả năng mèo bị nhiễm virus dại, đặc biệt ở những trường hợp không được quản lý và chăm sóc đúng cách.

Mèo không được tiêm phòng dại

Việc không tiêm phòng dại khiến mèo hoàn toàn không có miễn dịch bảo vệ, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh và lây truyền sang người. Đây được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu.

Mèo thả rông hoặc mèo hoang

Những nhóm mèo này thường khó kiểm soát và có nguy cơ phơi nhiễm cao do:

• Dễ tiếp xúc với chó dại hoặc động vật hoang dã mang mầm bệnh.
• Không thể theo dõi, kiểm soát tiền sử tiếp xúc và tiêm phòng.

Mèo có hành vi bất thường

Một số biểu hiện hành vi có thể gợi ý mèo nghi ngờ mắc bệnh dại (lưu ý: chỉ bác sĩ thú y mới có thể chẩn đoán chính xác), bao gồm:

• Hung dữ bất thường, tấn công vô cớ;
• Chảy nhiều nước dãi;
• Sợ nước, sợ ánh sáng;
• Co giật, liệt chi, đi đứng loạng choạng;
• Trốn tránh, sợ hãi hoặc ngược lại là quá thân thiện một cách bất thường.

Phòng ngừa và xử trí khi bị mèo cắn hoặc cào

Việc chủ động phòng ngừa và xử trí đúng cách khi bị mèo cắn hoặc cào giúp giảm tối đa nguy cơ nhiễm bệnh dại và các biến chứng nguy hiểm khác.

Biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Áp dụng các biện pháp dưới đây sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị mèo cắn, cào và phòng tránh bệnh dại một cách an toàn.

• Tiêm phòng dại định kỳ cho mèo: Đưa mèo đi tiêm mũi dại đầu tiên khi được khoảng 3 tháng tuổi, sau đó nhắc lại hằng năm hoặc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ thú y.
• Không để mèo thả rông: Nuôi mèo trong nhà hoặc trong khu vực có rào chắn an toàn để tránh tiếp xúc với nguồn bệnh bên ngoài.
• Tránh tiếp xúc với mèo lạ, mèo hoang: Không lại gần, chọc ghẹo hoặc bế mèo không rõ nguồn gốc; cần nhắc nhở trẻ em không chơi đùa với mèo lạ.
• Kiểm tra sức khỏe mèo thường xuyên: Đưa mèo đi khám thú y khi thấy có dấu hiệu bất thường như hung dữ, bỏ ăn, mệt mỏi hoặc thay đổi hành vi.

Xử trí đúng cách khi bị mèo cắn hoặc cào

Khi không may bị mèo cắn hoặc cào, cần xử lý nhanh chóng và đúng cách để giảm nguy cơ nhiễm virus dại.

• Rửa vết thương ngay lập tức: Dùng xà phòng và nước sạch rửa kỹ vết thương liên tục trong ít nhất 15 phút để loại bỏ vi khuẩn và virus.
• Sát khuẩn vết thương: Sử dụng cồn 70 độ hoặc dung dịch sát khuẩn như betadine, oxy già để làm sạch vết thương.
• Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt: Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ phơi nhiễm và tư vấn tiêm vắc xin phòng dại và/hoặc tiêm huyết thanh kháng dại nếu cần.
• Không tự theo dõi tại nhà trong trường hợp nguy cơ cao: Không chờ theo dõi mèo nếu mèo không rõ lịch tiêm phòng, là mèo hoang hoặc có biểu hiện bất thường.

Lưu ý quan trọng

Những thông tin sau đây đặc biệt cần ghi nhớ để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

• Bệnh dại khi đã lên cơn gần như không thể cứu chữa.
• Tuy nhiên, bệnh dại có thể phòng ngừa hoàn toàn nếu được xử trí đúng và kịp thời ngay sau khi bị mèo cắn hoặc cào.

Tỉ lệ mèo bị dại thấp hơn chó đáng kể nhưng nguy cơ lây truyền sang người vẫn tồn tại và không thể xem nhẹ. Trong bối cảnh bệnh dại vẫn còn lưu hành tại Việt Nam, mọi trường hợp bị mèo cắn hoặc cào ,dù vết thương nhỏ đều cần được xử trí nghiêm túc như rửa vết thương kỹ và đến cơ sở y tế ngay. Cách bảo vệ hiệu quả nhất là tiêm phòng dại định kỳ cho mèo và nâng cao nhận thức của chính chúng ta. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và những chú mèo yêu quý.

Trung tâm Tiêm chủng Long Châu là địa chỉ uy tín dành cho những ai cần tiêm phòng dại an toàn và kịp thời. Hiện nay, trung tâm cung cấp đầy đủ 3 loại vắc xin phòng dại đang được sử dụng phổ biến, gồm vắc xin Verorab 0.5ml, vắc xin Indirab và vắc xin Abhayrab 0.5ml. Với dịch vụ tư vấn và tiêm chủng đúng phác đồ, quy trình an toàn cùng đội ngũ nhân viên y tế chuyên môn cao, Long Châu giúp khách hàng an tâm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình trước nguy cơ bệnh dại nguy hiểm.