Biện pháp phòng chống bệnh dại khi xuất hiện ổ dịch chó hoang cắn gia súc

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B gây viêm não tủy cấp tính, lây truyền chủ yếu qua vết cắn, cào, hoặc liếm của động vật mắc bệnh, lên da bị tổn thương hoặc niêm mạc. Khi triệu chứng bệnh dại xuất hiện (sợ nước, sợ gió, co giật, liệt...) tử vong là gần như 100% ở cả người và động vật. Để ngăn chặn dịch dại bùng phát, cơ quan y tế phối hợp với ngành thú y khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp khẩn cấp sau đây:

Xử lý triệt để động vật tại ổ dịch dại

Mọi động vật có vú máu nóng đều cảm nhiễm với virus dại ở các mức độ khác nhau, bao gồm chó, mèo, heo, trâu, bò, dê… Khi ổ dịch dại xuất hiện ở phạm vi thôn, xã, các hành động xử lý thú y đối với động vật phải thực hiện nghiêm ngặt:

• Diệt và tiêu hủy động vật mắc bệnh: Phải diệt ngay động vật bị dại, động vật đã bị cắn và xác định mắc dại tại ổ dịch. Tiêu hủy an toàn xác động vật bằng cách chôn sâu hoặc đốt, đồng thời thực hiện vệ sinh, khử trùng tiêu độc toàn bộ chuồng trại. Người làm công tác khử trùng phải sử dụng trang bị bảo hộ cá nhân đầy đủ.
• Quản lý nghiêm đàn vật nuôi: Tất cả chó, mèo trong vùng dịch phải được nuôi nhốt hoặc xích cách ly để theo dõi. Tuyệt đối cấm thả rông vật nuôi và cấm vận chuyển chó, mèo ra hoặc vào vùng có dịch dại.
• Tiêm vắc xin dại bao vây: Tổ chức tiêm vắc xin dại khẩn cấp cho toàn bộ chó, mèo khỏe mạnh trong ổ dịch và các thôn tiếp giáp để khoanh vùng dịch dại.

Sơ cứu và điều trị dự phòng khẩn cấp cho người

Bất kỳ ai bị chó hoang cắn, cào, hoặc tiếp xúc với nước bọt động vật mắc dại qua da bị tổn thương/niêm mạc đều phải thực hiện sơ cứu và điều trị y tế khẩn cấp, tuyệt đối không trì hoãn:

Bước 1: Sơ cứu vết thương tại chỗ ngay lập tức

Cần thực hiện các bước: 

• Xối rửa vết thương: Rửa kỹ vết thương dưới vòi nước sạch cùng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường (nước rửa chén, dầu tắm, dầu gội...) liên tục trong 15 phút để giảm thiểu tối đa lượng virus dại tại vết cắn, thương.
• Sát khuẩn vết thương: Sau khi rửa sạch, sát trùng vết thương bằng cồn từ 45° đến 70° hoặc cồn i-ốt để bất hoạt, tiêu diệt virus.
• Tránh khâu kín vết cắn: Không làm dập nát thêm vết thương. Tuyệt đối tránh khâu kín ngay; nếu bắt buộc phải khâu thì trì hoãn vài giờ đến 3 ngày và khâu ngắt quãng sau khi đã tiêm phong bế huyết thanh kháng dại.

Bước 2: Đến ngay cơ sở y tế để điều trị dự phòng sau khi sơ cứu

Nên đến ngay cơ sở y tế để điều trị dự phòng sau khi sơ cứu, người dân cần đến ngay điểm tiêm phòng dại gần nhất (mỗi quận/huyện có ít nhất 01 điểm tiêm) hoặc các đơn vị có chức năng cung cấp vắc xin, kháng huyết thanh phòng, chống bệnh dại. Tùy vào tình trạng phơi nhiễm, mà bác sĩ thăm khám sẽ có chỉ định phù hợp, có thể bao gồm cả vắc xin phòng bệnh dại và kháng huyết thanh chống bệnh dại.

Lưu ý: Tuyệt đối không được tự ý điều trị bằng thuốc nam, đông y hoặc tự ý đắp lá. Bệnh dại không thể chữa bằng y học cổ truyền; việc dùng thuốc nam thay thế sẽ làm lỡ thời gian vàng tiêm phòng, có nguy cơ dẫn đến tử vong.

Phong trào "5 không" bảo vệ cộng đồng

Ngăn chặn bệnh dại đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ theo hướng tiếp cận "Một Sức khỏe". Mỗi gia đình nuôi chó, mèo… phải ký cam kết và thực hiện nghiêm phong trào "5 không" để bảo vệ cộng đồng:

• Không nuôi chó, mèo không tiêm phòng dại.
• Không nuôi chó, mèo chưa khai báo với chính quyền địa phương.
• Không nuôi thả rông chó, mèo ngoài đường.
• Không để chó cắn người.
• Không nuôi chó, mèo gây ô nhiễm môi trường.

Bệnh dại hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa. Khi phát hiện động vật có biểu hiện nghi dại như điên cuồng sủa cắn bừa bãi, bại liệt một phần cơ thể hoặc chảy dãi liên tục… người dân cần báo ngay cho chính quyền địa phương và các cơ sở thú y gần nhất để can thiệp kịp thời. Hãy chủ động bảo vệ tính mạng của bản thân và gia đình trước hiểm họa bệnh dại!