Siêu âm phổi là gì? Khi nào cần tiến hành siêu âm phổi?

Siêu âm phổi là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, hỗ trợ đánh giá nhanh các bất thường tại nhu mô phổi và màng phổi. Phương pháp này được ứng dụng rộng rãi trong theo dõi bệnh hô hấp nhờ tính an toàn, thực hiện nhanh, cho kết quả trực quan và có thể áp dụng ngay tại giường bệnh.

Siêu âm phổi là gì? 

Siêu âm phổi là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm tần số cao để khảo sát cấu trúc phổi và màng phổi mà không cần can thiệp xâm lấn. Kỹ thuật này giúp bác sĩ phát hiện sớm nhiều bất thường như tràn dịch màng phổi, viêm phổi, phù phổi hay tổn thương nhu mô phổi một cách nhanh chóng và an toàn. Nhờ khả năng thực hiện linh hoạt ngay tại giường bệnh, siêu âm phổi ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong cấp cứu, hồi sức và theo dõi các bệnh lý hô hấp.

Khi nào cần tiến hành siêu âm phổi?

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện siêu âm phổi khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ liên quan đến phổi hoặc đường hô hấp. Một số trường hợp thường gặp gồm:

• Ho kéo dài: Ho liên tục nhiều ngày, ho khan hoặc ho kèm đờm nhưng không cải thiện.
• Khó thở: Người bệnh có cảm giác hụt hơi, thở gấp, thở nông hoặc không lấy đủ oxy.
• Thở khò khè: Xuất hiện tiếng rít khi thở, đặc biệt khi vận động hoặc về đêm.
• Ho dữ dội: Các cơn ho xuất hiện liên tục, có xu hướng nặng hơn vào sáng sớm.
• Ho ra máu: Đờm lẫn máu hoặc xuất hiện máu khi ho cần được kiểm tra sớm.
• Đau ngực khi ho: Cảm giác đau tức vùng ngực hoặc cổ họng mỗi khi ho hoặc hít thở sâu.
• Đờm bất thường: Dịch đờm có màu vàng, xanh, trắng đục hoặc mùi khó chịu.
• Sốt và ớn lạnh: Triệu chứng thường gặp trong các trường hợp viêm hoặc nhiễm trùng hô hấp.
• Cơ thể mệt mỏi: Người bệnh có thể kèm đau đầu, vã mồ hôi, da tái nhợt, chán ăn và đau nhức toàn thân.

Khi xuất hiện các biểu hiện trên, siêu âm phổi có thể được chỉ định nhằm hỗ trợ phát hiện tổn thương tại phổi và giúp bác sĩ đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Siêu âm màng phổi phát hiện bệnh gì?

Siêu âm màng phổi là phương pháp chẩn đoán hình ảnh được ứng dụng phổ biến trong việc phát hiện và theo dõi nhiều bệnh lý tại phổi cũng như khoang màng phổi. Nhờ khả năng quan sát hình ảnh theo thời gian thực, kỹ thuật này giúp bác sĩ đánh giá nhanh tình trạng tổn thương, mức độ tiến triển của bệnh và hỗ trợ lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Dưới đây là những bệnh lý thường được phát hiện thông qua siêu âm màng phổi:

Tràn dịch màng phổi

Tràn dịch màng phổi là tình trạng xuất hiện dịch bất thường giữa hai lá màng phổi bao quanh phổi. Người bệnh thường có biểu hiện khó thở, đau tức ngực hoặc ho kéo dài. Siêu âm màng phổi giúp xác định chính xác vị trí tích tụ dịch, đánh giá lượng dịch nhiều hay ít và nhận diện đặc điểm của dịch như dịch trong, dịch mủ hoặc dịch có vách ngăn. Ngoài vai trò chẩn đoán, kỹ thuật này còn hỗ trợ bác sĩ thực hiện chọc hút dịch màng phổi an toàn và hạn chế biến chứng.

Tràn khí màng phổi

Tràn khí màng phổi là tình trạng không khí lọt vào khoang màng phổi khiến phổi bị chèn ép và xẹp lại một phần hoặc hoàn toàn. Người bệnh có thể xuất hiện đau ngực đột ngột, khó thở hoặc cảm giác tức ngực. Siêu âm màng phổi giúp phát hiện nhanh các dấu hiệu bất thường liên quan đến sự di động của màng phổi, đặc biệt hữu ích trong cấp cứu hoặc theo dõi bệnh nhân chấn thương lồng ngực.

Viêm phổi

Siêu âm màng phổi có thể hỗ trợ phát hiện các vùng phổi bị viêm, đông đặc hoặc tổn thương do nhiễm khuẩn, virus hay nấm. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong đánh giá các tổn thương nằm sát màng phổi mà đôi khi khó nhận biết sớm bằng thăm khám thông thường. Ngoài ra, siêu âm còn giúp theo dõi đáp ứng điều trị và đánh giá nguy cơ biến chứng trong quá trình điều trị viêm phổi.

Phù phổi

Phù phổi xảy ra khi dịch tích tụ bên trong nhu mô phổi, làm ảnh hưởng đến quá trình trao đổi oxy của cơ thể. Tình trạng này thường gặp ở bệnh nhân suy tim, suy thận hoặc suy hô hấp cấp. Siêu âm màng phổi giúp phát hiện sớm dấu hiệu ứ dịch trong phổi thông qua các hình ảnh đặc trưng, từ đó hỗ trợ bác sĩ đánh giá mức độ nặng và theo dõi hiệu quả điều trị.

Dày dính màng phổi

Dày dính màng phổi là hậu quả của tình trạng viêm kéo dài, lao phổi hoặc các tổn thương sau nhiễm trùng. Khi đó, màng phổi có thể bị xơ hóa, mất tính đàn hồi và hình thành các vùng dính bất thường. Siêu âm giúp phát hiện các thay đổi về cấu trúc màng phổi, hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương cũng như ảnh hưởng của bệnh đến chức năng hô hấp.

U màng phổi hoặc tổn thương bất thường

Một số khối u, nốt bất thường hoặc tổn thương tại màng phổi có thể được ghi nhận thông qua siêu âm. Kỹ thuật này giúp phát hiện các vùng bất thường về hình dạng, kích thước hoặc mật độ mô, từ đó hỗ trợ bác sĩ định hướng thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu như CT scan hoặc sinh thiết nếu cần thiết.

Xẹp phổi

Xẹp phổi là tình trạng một phần hoặc toàn bộ phổi không thể giãn nở bình thường do tắc nghẽn đường thở, chèn ép từ bên ngoài hoặc tổn thương bên trong lồng ngực. Người bệnh có thể cảm thấy khó thở, đau ngực hoặc giảm oxy máu. Siêu âm màng phổi giúp nhận biết các dấu hiệu xẹp phổi và hỗ trợ theo dõi quá trình phục hồi chức năng hô hấp trong quá trình điều trị.

Quy trình siêu âm phổi diễn ra như thế nào?

Quy trình siêu âm phổi thường diễn ra nhanh chóng, an toàn và không gây đau cho người bệnh. Tùy vào tình trạng sức khỏe cũng như mục đích thăm khám, bác sĩ sẽ hướng dẫn thực hiện theo các bước cơ bản dưới đây:

Bước 1: Thăm khám và chỉ định siêu âm

Trước khi thực hiện, bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh lý và tiến hành thăm khám lâm sàng. Nếu nghi ngờ có tổn thương tại phổi hoặc màng phổi, người bệnh sẽ được chỉ định siêu âm để hỗ trợ chẩn đoán.

Bước 2: Chuẩn bị trước khi siêu âm

Người bệnh thường không cần nhịn ăn hay chuẩn bị quá phức tạp trước khi siêu âm phổi. Bệnh nhân sẽ được hướng dẫn thay trang phục phù hợp, để lộ vùng ngực hoặc lưng nhằm thuận tiện cho quá trình khảo sát hình ảnh.

Bước 3: Tiến hành siêu âm phổi

Trong quá trình siêu âm, bác sĩ sẽ bôi một lớp gel chuyên dụng lên vùng da cần kiểm tra để giúp đầu dò tiếp xúc tốt hơn. Sau đó, đầu dò siêu âm được di chuyển nhẹ nhàng trên thành ngực hoặc vùng lưng để ghi nhận hình ảnh phổi và màng phổi theo thời gian thực. Người bệnh có thể được yêu cầu thay đổi tư thế hoặc hít thở theo hướng dẫn để hình ảnh rõ hơn.

Bước 4: Đánh giá hình ảnh và ghi nhận kết quả

Các hình ảnh thu được sẽ được bác sĩ phân tích nhằm phát hiện các bất thường như tràn dịch màng phổi, viêm phổi, phù phổi hay xẹp phổi. Trong một số trường hợp, siêu âm còn hỗ trợ định hướng thực hiện thủ thuật như chọc hút dịch màng phổi.

Bước 5: Tư vấn và hướng dẫn điều trị

Sau khi hoàn tất siêu âm, bác sĩ sẽ giải thích kết quả cho người bệnh, đồng thời đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp tùy theo tình trạng thực tế. Nếu cần thiết, bệnh nhân có thể được chỉ định thêm các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu khác để đánh giá toàn diện hơn.

Những lưu ý trước và sau khi siêu âm phổi

Để quá trình siêu âm phổi diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác hơn, người bệnh nên chú ý một số vấn đề quan trọng trước và sau khi thực hiện. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ không chỉ giúp rút ngắn thời gian thăm khám mà còn hỗ trợ theo dõi sức khỏe hiệu quả hơn.

Lưu ý trước khi siêu âm phổi:

• Trang phục thoải mái: Người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi, dễ thay đổi để thuận tiện cho việc thăm khám vùng ngực và lưng.
• Không cần nhịn ăn: Trong đa số trường hợp, siêu âm phổi không yêu cầu nhịn ăn hay chuẩn bị đặc biệt trước khi thực hiện.
• Thông báo tình trạng sức khỏe: Cần trao đổi với bác sĩ về các triệu chứng đang gặp phải, tiền sử bệnh lý hoặc thuốc đang sử dụng để hỗ trợ đánh giá chính xác hơn.
• Giữ tinh thần thoải mái: Người bệnh nên thư giãn và phối hợp với bác sĩ trong quá trình siêu âm để hình ảnh thu được rõ ràng hơn.
• Mang theo kết quả cũ nếu có: Các phim chụp X-quang, CT scan hoặc kết quả xét nghiệm trước đó có thể giúp bác sĩ đối chiếu và đánh giá tình trạng bệnh toàn diện hơn.

Lưu ý sau khi siêu âm phổi:

• Có thể sinh hoạt bình thường: Sau siêu âm, người bệnh thường không cần nghỉ ngơi đặc biệt và có thể trở lại các hoạt động thường ngày.
• Theo dõi triệu chứng bất thường: Nếu xuất hiện khó thở tăng lên, đau ngực hoặc mệt nhiều sau thăm khám, nên thông báo sớm cho bác sĩ để được kiểm tra.
• Tuân thủ hướng dẫn điều trị: Người bệnh cần dùng thuốc hoặc thực hiện các chỉ định tiếp theo theo đúng hướng dẫn nếu phát hiện bất thường tại phổi hoặc màng phổi.
• Tái khám đúng hẹn: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu siêu âm lại hoặc kết hợp thêm các phương pháp chẩn đoán khác để theo dõi tiến triển bệnh.
• Giữ gìn sức khỏe hô hấp: Hạn chế hút thuốc lá, tránh tiếp xúc môi trường ô nhiễm và duy trì lối sống lành mạnh để hỗ trợ chức năng phổi tốt hơn.

FAQ - Câu hỏi thường gặp về siêu âm phổi

Siêu âm phổi có hại không?

Siêu âm phổi là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn, không sử dụng tia X nên hầu như không gây hại cho cơ thể. Kỹ thuật này sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh bên trong lồng ngực, vì vậy có thể áp dụng cho nhiều đối tượng như trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hoặc bệnh nhân cần theo dõi nhiều lần.

Có cần nhịn ăn trước khi siêu âm phổi không?

Trong đa số trường hợp, người bệnh không cần nhịn ăn trước khi siêu âm phổi. Tuy nhiên, nếu siêu âm kết hợp với các kỹ thuật thăm khám khác hoặc theo chỉ định riêng của bác sĩ, người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn cụ thể để đảm bảo kết quả kiểm tra chính xác hơn.

Ai không nên siêu âm phổi? 

Siêu âm phổi là kỹ thuật ít chống chỉ định và có thể thực hiện cho hầu hết người bệnh. Tuy nhiên, một số trường hợp có vết thương hở lớn, bỏng nặng hoặc tổn thương nghiêm trọng tại vùng da cần khảo sát có thể gặp khó khăn trong quá trình thực hiện. Khi đó, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp chẩn đoán phù hợp hơn tùy theo tình trạng cụ thể của người bệnh.

Siêu âm phổi là phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, an toàn và ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong phát hiện các bệnh lý hô hấp. Nhờ khả năng hỗ trợ đánh giá nhanh tình trạng tổn thương tại phổi và màng phổi, kỹ thuật này giúp bác sĩ đưa ra hướng điều trị phù hợp và theo dõi hiệu quả quá trình hồi phục của người bệnh. Việc chủ động thăm khám và thực hiện siêu âm phổi khi có dấu hiệu bất thường sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp và hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.