Siêu âm đầu dò có ảnh hưởng gì không? Những lưu ý khi thực hiện

Khi được bác sĩ chỉ định siêu âm đầu dò, nhiều phụ nữ cảm thấy e ngại và lo lắng liệu phương pháp này có gây tác động đến sức khỏe hay không. Trên thực tế, đây là kỹ thuật nhìn chung an toàn khi được thực hiện đúng chỉ định và quy trình chuyên môn. Hiểu rõ cách tiến hành, cảm giác có thể gặp và những lưu ý cần thiết sẽ giúp người bệnh chuẩn bị tâm lý tốt hơn khi thăm khám.

Siêu âm đầu dò có ảnh hưởng gì không?

Siêu âm đầu dò nhìn chung không ảnh hưởng đến tử cung, buồng trứng, khả năng sinh sản hoặc sự phát triển của thai nhi khi được thực hiện đúng quy trình. Phương pháp này sử dụng sóng âm để tạo hình ảnh và không phát ra bức xạ ion hóa như chụp X-quang. Khi siêu âm qua ngả âm đạo, đầu dò được đưa nhẹ nhàng vào âm đạo, không đi qua cổ tử cung, không vào buồng tử cung và không tiếp xúc trực tiếp với thai. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy phương pháp này làm tăng nguy cơ sảy thai.

Một số người có thể cảm thấy hơi căng tức hoặc khó chịu do đầu dò được điều chỉnh trong âm đạo. Cảm giác này thường nhẹ và hết ngay sau khi kết thúc. Nguy cơ nhiễm khuẩn cũng rất thấp khi cơ sở y tế tuân thủ đúng quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn.

Siêu âm đầu dò hoạt động như thế nào?

Siêu âm đầu dò, còn gọi là siêu âm qua ngả âm đạo, sử dụng một đầu dò chuyên dụng để tạo hình ảnh các cơ quan và cấu trúc trong vùng chậu. Quy trình thường gồm các bước sau:

• Chuẩn bị: Người bệnh thường được hướng dẫn đi tiểu để làm rỗng bàng quang. Yêu cầu chuẩn bị có thể thay đổi tùy mục đích thăm khám và việc có kết hợp siêu âm qua bụng hay không.
• Chuẩn bị đầu dò: Bác sĩ sử dụng đầu dò có hình dạng thon dài, đã được khử khuẩn, bọc bằng vỏ bảo vệ dùng một lần và thoa gel bôi trơn phù hợp.
• Đưa đầu dò vào âm đạo: Bác sĩ nhẹ nhàng đưa một phần đầu dò vào âm đạo và điều chỉnh vị trí để thu nhận hình ảnh cần thiết.
• Tạo và ghi nhận hình ảnh: Đầu dò phát ra sóng siêu âm tần số cao. Khi gặp các mô và cơ quan, sóng âm phản hồi trở lại đầu dò rồi được máy tính xử lý thành hình ảnh theo thời gian thực. Nhờ đó, bác sĩ có thể quan sát tử cung, nội mạc tử cung, buồng trứng và những cấu trúc khác trong vùng chậu.

Khi nào cần thực hiện siêu âm đầu dò âm đạo?

Tùy triệu chứng và mục đích thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm đầu dò trong những trường hợp sau:

Đánh giá thai kỳ giai đoạn sớm

Siêu âm giúp xác định vị trí và số lượng túi thai, ước tính tuổi thai, đồng thời theo dõi sự phát triển ban đầu của phôi. Hoạt động tim phôi có thể được quan sát từ khoảng tuần thứ 6, nhưng thời điểm này còn phụ thuộc vào tuổi thai thực tế và chất lượng hình ảnh. Nếu chưa quan sát thấy trong lần siêu âm đầu tiên, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra lại.

Kiểm tra khi đau bụng hoặc ra máu trong thai kỳ

Siêu âm hỗ trợ phát hiện thai ngoài tử cung, thai ngừng phát triển và những nguyên nhân bất thường khác. Quá trình chẩn đoán có thể cần kết hợp triệu chứng, xét nghiệm beta-hCG và siêu âm theo dõi.

Hỗ trợ đánh giá vô sinh, hiếm muộn

Siêu âm giúp kiểm tra cấu trúc tử cung và buồng trứng, theo dõi nang noãn, đánh giá nội mạc tử cung và hỗ trợ xác định thời điểm rụng trứng.

Theo dõi bệnh lý và đáp ứng điều trị

Siêu âm đầu dò được sử dụng để theo dõi u xơ tử cung, u hoặc nang buồng trứng, quá trình kích thích buồng trứng và một số phương pháp điều trị nội tiết theo chỉ định.

Đánh giá các triệu chứng phụ khoa

Phương pháp này có thể được chỉ định khi người bệnh bị rối loạn kinh nguyệt, rong kinh, xuất huyết bất thường, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ. Siêu âm giúp phát hiện hoặc đánh giá u xơ tử cung, polyp nội mạc tử cung, u nang buồng trứng, một số biểu hiện của lạc nội mạc tử cung và các khối bất thường vùng chậu. Tuy nhiên, kết quả siêu âm bình thường không loại trừ hoàn toàn lạc nội mạc tử cung.

Kiểm tra một số tình trạng khác

Siêu âm có thể được thực hiện để đánh giá độ dày nội mạc tử cung, xác định vị trí dụng cụ tử cung hoặc tìm nguyên nhân chảy máu sau mãn kinh.

Cần lưu ý những gì khi đi siêu âm đầu dò?

Siêu âm đầu dò thường không cần chuẩn bị phức tạp. Người bệnh nên lưu ý:

• Tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế: Người bệnh nên thực hiện đúng yêu cầu chuẩn bị trước khi siêu âm.
• Không cần nhịn ăn: Người bệnh thường có thể ăn uống và dùng thuốc hằng ngày như bình thường, trừ khi được hướng dẫn khác.
• Có thể thực hiện trong kỳ kinh: Kinh nguyệt hoặc ra máu âm đạo thường không cản trở quá trình siêu âm. Cần tháo tampon hoặc cốc nguyệt san trước khi khám. Nếu đang sử dụng thuốc đặt âm đạo, hãy thông báo và không tự ý ngừng hoặc tháo thuốc khi chưa được hướng dẫn.
• Cung cấp thông tin sức khỏe: Hãy thông báo nếu đang hoặc có khả năng mang thai, dị ứng với latex hay gel siêu âm, đang đau hoặc có tổn thương vùng âm đạo. Người chưa từng quan hệ tình dục hoặc gặp khó khăn khi khám phụ khoa nên trao đổi trước để được tư vấn phương pháp phù hợp.
• Mặc trang phục thuận tiện: Nên chọn quần áo rộng và dễ thay vì người bệnh thường cần cởi trang phục từ thắt lưng trở xuống.
• Đồng ý trước khi thực hiện: Nhân viên y tế cần giải thích quy trình và chỉ tiến hành khi người bệnh đồng ý. Người bệnh có thể đề nghị người hỗ trợ hoặc nhân viên y tế đi kèm theo quy định của cơ sở khám, đồng thời có quyền yêu cầu tạm dừng bất cứ lúc nào.
• Báo ngay nếu cảm thấy đau: Cảm giác căng tức nhẹ có thể xảy ra, nhưng siêu âm không nên gây đau nhiều. Bác sĩ có thể điều chỉnh thao tác hoặc dừng kiểm tra nếu người bệnh khó chịu.

Sau siêu âm, người bệnh thường có thể sinh hoạt bình thường. Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, chảy máu nhiều, sốt, chóng mặt hoặc ngất, cần đi khám để xác định nguyên nhân; đây không phải phản ứng thông thường của siêu âm đầu dò.

Qua những thông tin trên, thắc mắc siêu âm đầu dò có ảnh hưởng gì không đã được giải đáp. Phương pháp này nhìn chung an toàn, không sử dụng bức xạ ion hóa và không làm tăng nguy cơ sảy thai khi thực hiện đúng quy trình. Người bệnh nên tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế và thông báo nếu cảm thấy đau hoặc khó chịu bất thường.