Người bị cường giáp khi mang thai nên ăn gì để tốt cho cả mẹ và bé?

Cường giáp trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi nếu không được kiểm soát tốt, trong đó chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng. Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp mẹ ổn định hormone tuyến giáp, giảm triệu chứng và hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của bé. 

Cường giáp khi mang thai là gì? Nguyên nhân gây bệnh

Cường giáp ở phụ nữ mang thai là tình trạng tuyến giáp sản xuất vượt mức các hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3). Các hormone này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa, kiểm soát nhiệt độ cơ thể, nhịp tim, cũng như hỗ trợ sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của thai nhi. Khi nồng độ hormone tuyến giáp tăng quá mức, cả mẹ và thai nhi đều có thể gặp phải những rủi ro sức khỏe đáng kể.

Theo thống kê, cường giáp trong thai kỳ không quá phổ biến, chiếm khoảng 0,1 - 0,4% các trường hợp mang thai. Tình trạng này có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, nhưng thường dễ nhận biết hơn trong tam cá nguyệt thứ nhất do sự biến động mạnh của các hormone. Nếu không được theo dõi và kiểm soát, cường giáp khi mang thai có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng cho cả mẹ và con. 

Cường giáp trong thai kỳ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Bệnh Basedow: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 85 - 90% các trường hợp. Bệnh là rối loạn tự miễn, trong đó cơ thể sản xuất kháng thể kích thích tuyến giáp, khiến tuyến giáp hoạt động quá mức và tiết hormone dư thừa.
• Tăng hormone hCG: Hormone hCG trong thai kỳ có cấu trúc tương tự TSH. Ở một số phụ nữ, nồng độ hCG cao, đặc biệt trong 3 tháng đầu, có thể kích thích tuyến giáp và gây ra cường giáp tạm thời.
• Viêm tuyến giáp: Mặc dù ít gặp, viêm tuyến giáp có thể khởi phát trước hoặc trong thai kỳ, dẫn đến giải phóng lượng hormone tuyến giáp dư thừa vào máu và gây cường giáp.
• Các yếu tố khác: Bao gồm u tuyến giáp, sử dụng thuốc chứa i-ốt, các bệnh lý nội tiết khác; đồng thời, tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp hoặc mẹ bầu có bệnh tự miễn cũng làm tăng nguy cơ phát triển cường giáp.

Bị cường giáp khi mang thai nên ăn gì?

Để hạn chế tác động của cường giáp và giảm nhẹ các triệu chứng, mẹ bầu cần kết hợp điều trị theo chỉ định bác sĩ với một chế độ dinh dưỡng hợp lý. Thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hormone và hỗ trợ sức khỏe toàn thân:

• Bổ sung khoáng chất quan trọng: Mẹ bầu nên ưu tiên các thực phẩm giàu sắt, kẽm và selen, vì các chất này hỗ trợ chức năng tuyến giáp và tổng hợp hormone T3 hiệu quả. Những thực phẩm giàu khoáng chất này bao gồm cải bó xôi, thịt nạc, thịt bò, các loại hạt và đậu.
• Vitamin nhóm A, B và D: Đây là các vitamin thiết yếu giúp tuyến giáp hoạt động ổn định và hỗ trợ quá trình hấp thu hormone. Vitamin A có nhiều trong các loại rau quả màu vàng cam hoặc đỏ như cà rốt, xoài; trong khi vitamin B và D được tìm thấy trong các loại rau xanh như súp lơ, cải xanh và các sản phẩm từ sữa ít béo.
• Uống đủ nước: Nước giúp cơ thể duy trì chuyển hóa bình thường, ngăn ngừa mất nước và hỗ trợ các hoạt động trao đổi chất diễn ra hiệu quả.
• Chất béo omega‑3: Các loại thực phẩm giàu omega‑3 như cá hồi, hạt lanh, hạt chia giúp tăng cường trao đổi chất và hỗ trợ tuyến giáp hoạt động bình thường.
• Bổ sung thực phẩm giàu canxi và magie: Cường giáp có thể làm gián đoạn quá trình chuyển hóa canxi, do đó mẹ bầu nên ăn thêm rau chân vịt, rau dền, chuối, kiwi để duy trì lượng canxi và magie cần thiết cho cơ thể.
• Hạn chế thực phẩm gây kích thích tuyến giáp: Người bị cường giáp nên tránh tiêu thụ quá nhiều đường, thịt đỏ, bột tinh chế, sữa tươi nguyên kem, đồ uống có cồn hoặc chất kích thích, vì những thực phẩm này có thể làm tăng quá trình chuyển hóa quá mức, khiến triệu chứng nặng hơn.

Áp dụng chế độ ăn khoa học, kết hợp nghỉ ngơi hợp lý và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ sẽ giúp mẹ bầu kiểm soát cường giáp tốt hơn, đồng thời bảo vệ sự phát triển khỏe mạnh của thai nhi.

Những thực phẩm mẹ bầu bị cường giáp nên tránh 

Để kiểm soát triệu chứng và hạn chế bệnh tiến triển, mẹ bầu cần lưu ý tránh một số nhóm thực phẩm có thể kích thích tuyến giáp hoặc ảnh hưởng xấu đến sức khỏe:

• Thực phẩm giàu iốt: Muối iốt, rong biển, tảo bẹ, một số loại hải sản… có thể làm tuyến giáp hoạt động quá mức, khiến hormone thyroxin tăng cao, gây cảm giác nóng bức, hồi hộp, khó chịu.
• Cà phê và đồ uống chứa caffeine: Kích thích tuyến giáp, tăng nhịp tim và làm cơ thể dễ mệt mỏi.
• Sữa tươi nguyên kem: Hàm lượng chất béo cao, khó tiêu hóa, nên ưu tiên sữa đã tách kem.
• Bột tinh chế: Mì ống, bánh mì, sản phẩm từ bột gạo/mì trắng ít chất dinh dưỡng, đường huyết cao, ảnh hưởng hormone và năng lượng cơ thể.
• Đường và thực phẩm ngọt: Nước ngọt, mứt, thạch có thể làm tăng hồi hộp, lo lắng.
• Thịt đỏ: Chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
• Dầu hydro hóa: Có chất béo chuyển hóa, làm trầm trọng các triệu chứng, nên hạn chế bánh quy giòn, bơ thực vật.
• Đồ uống có cồn: Rượu bia cản trở hấp thu canxi, làm nặng rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ loãng xương.

Tóm lại, việc hiểu rõ bị cường giáp khi mang thai nên ăn gì sẽ giúp mẹ bầu không chỉ kiểm soát triệu chứng và duy trì cân bằng hormone mà còn đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển của thai nhi. Khi kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý với hướng dẫn điều trị của bác sĩ, mẹ và bé sẽ được bảo vệ tốt hơn, giảm nguy cơ biến chứng và có một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh.

Xem thêm: Cường tuyến cận giáp là gì? Nguyên nhân và cách chuẩn đoán