Hình ảnh siêu âm thai nhi bị hở hàm ếch​: Dấu hiệu nhận biết sớm

Trong thai kỳ, siêu âm không chỉ theo dõi sự phát triển của bé mà còn giúp phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh. Hình ảnh siêu âm thai nhi bị hở hàm ếch có thể gợi ý bất thường vùng hàm mặt nếu được thực hiện đúng thời điểm và kỹ thuật, từ đó giúp gia đình chủ động chuẩn bị kế hoạch chăm sóc sau sinh.

Hở hàm ếch và hình ảnh siêu âm thai nhi bị hở hàm ếch

Để hiểu rõ hơn, trước hết cần biết hở hàm ếch là gì và đặc điểm của dị tật này.

Hở hàm ếch là gì?

Hở hàm ếch là dị tật bẩm sinh xảy ra khi vòm miệng của thai nhi không khép kín hoàn toàn trong quá trình phát triển phôi thai. Dị tật này có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm với hở môi, thường được gọi chung là hở môi - hở hàm ếch.

Về giải phẫu, hở hàm ếch có thể bao gồm:

• Hở vòm miệng mềm;
• Hở vòm miệng cứng;
• Hở hoàn toàn từ phía trước ra phía sau vòm miệng.

Mức độ và phạm vi hở khác nhau sẽ ảnh hưởng khác nhau đến chức năng bú, ăn, phát âm và thẩm mỹ sau sinh. Dị tật này cần được phát hiện sớm để theo dõi và can thiệp kịp thời.

Hình ảnh siêu âm thai nhi bị hở hàm ếch: Dấu hiệu nhận biết

Trên siêu âm, hở hàm ếch không phải lúc nào cũng nhìn thấy rõ ràng, nhưng có thể được gợi ý thông qua một số đặc điểm sau:

Bất thường đường liên tục của vòm miệng:

Ở thai nhi bình thường, vòm miệng tạo thành một cấu trúc liền mạch. Khi bị hở hàm ếch, bác sĩ có thể quan sát thấy:

• Sự gián đoạn của cấu trúc khẩu cái;
• Khoảng trống bất thường ở vùng vòm miệng.

Bất thường hình dạng vùng hàm - mặt:

Trong các trường hợp hở hàm ếch kèm hở môi, siêu âm có thể phát hiện:

• Đường môi không liên tục;
• Biến dạng nhẹ vùng mũi - môi.

Những bất thường này giúp bác sĩ nghi ngờ và khảo sát kỹ hơn vùng vòm miệng.

Dấu hiệu gián tiếp qua cử động vùng miệng:

Ở một số trường hợp, bác sĩ có thể nghi ngờ bất thường khi quan sát:

• Cử động nuốt nước ối không điển hình;
• Hình ảnh khoang miệng không rõ ràng dù đã thay đổi nhiều góc cắt.

Lưu ý: Các dấu hiệu trên chỉ mang tính gợi ý, không đủ để kết luận chẩn đoán chắc chắn.

Hở hàm ếch hình thành trong giai đoạn nào của thai kỳ?

Cấu trúc môi, hàm và vòm miệng của thai nhi được hình thành chủ yếu trong tam cá nguyệt thứ nhất, đặc biệt từ tuần thứ 6 đến tuần thứ 12 của thai kỳ.

Trong giai đoạn này, các mảnh mô ở vùng mặt sẽ phát triển và hợp nhất với nhau. Nếu quá trình hợp nhất bị gián đoạn do yếu tố di truyền, môi trường hoặc sức khỏe của mẹ, dị tật hở hàm ếch có thể xảy ra. Chính vì vậy, đây là dị tật xuất hiện rất sớm, nhưng không phải lúc nào cũng phát hiện sớm trên siêu âm.

Siêu âm thai có phát hiện được hở hàm ếch không?

Siêu âm thai có thể giúp gợi ý hoặc phát hiện hở hàm ếch, tuy nhiên mức độ chính xác phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Tuổi thai tại thời điểm siêu âm;
• Tư thế của thai nhi;
• Kỹ thuật siêu âm (2D, 3D, 4D);
• Kinh nghiệm của bác sĩ siêu âm.

Trong thực tế, hở môi thường dễ phát hiện hơn hở hàm ếch, đặc biệt là hở hàm ếch đơn độc (không kèm hở môi), vì cấu trúc vòm miệng nằm sâu bên trong.

Thời điểm nào siêu âm dễ phát hiện hở hàm ếch nhất?

Thời điểm quan trọng nhất để đánh giá cấu trúc hàm mặt thai nhi là: Siêu âm hình thái học từ tuần 18 - 22 của thai kỳ.

Ở giai đoạn này:

• Cấu trúc hàm mặt đã phát triển tương đối hoàn chỉnh;
• Thai nhi có kích thước phù hợp để quan sát;
• Dễ đánh giá hình dạng môi, mũi và phần nào vòm miệng.

Ở giai đoạn quá sớm, cấu trúc chưa rõ; ở giai đoạn muộn, tư thế thai có thể gây khó khăn cho việc quan sát.

Siêu âm 2D, 3D, 4D khác nhau thế nào trong phát hiện hở hàm ếch?

• Siêu âm 2D: Là phương pháp cơ bản, giúp đánh giá hình thái chung nhưng hạn chế trong quan sát vòm miệng;
• Siêu âm 3D: Tái tạo hình ảnh không gian của khuôn mặt thai nhi, giúp quan sát rõ hơn vùng môi - mũi - hàm;
• Siêu âm 4D: Cho phép quan sát chuyển động thời gian thực, hỗ trợ đánh giá cử động miệng và khuôn mặt.

Dù vậy, ngay cả với kỹ thuật hiện đại, hở hàm ếch đơn độc vẫn có thể bị bỏ sót.

Dấu hiệu gợi ý sớm hở hàm ếch trên siêu âm

Một số yếu tố có thể khiến bác sĩ lưu ý và theo dõi sát hơn gồm:

• Khó quan sát rõ cấu trúc vòm miệng dù đã thay đổi tư thế thai;
• Bất thường vùng môi - mũi đi kèm;
• Nghi ngờ dị tật vùng mặt trong siêu âm hình thái;
• Thai có kèm các dị tật bẩm sinh khác.

Trong những trường hợp này, mẹ bầu thường được hẹn theo dõi hoặc siêu âm chuyên sâu hơn.

Hở hàm ếch có nguy hiểm không?

Hở hàm ếch không ảnh hưởng đến trí tuệ của trẻ, nhưng có thể gây ra nhiều vấn đề sau sinh nếu không được can thiệp:

• Khó bú, dễ sặc;
• Nguy cơ viêm đường hô hấp;
• Rối loạn phát âm;
• Viêm tai giữa tái diễn.

Hiện nay, phẫu thuật tạo hình hàm ếch có thể giúp trẻ cải thiện tốt chức năng và thẩm mỹ nếu được theo dõi và điều trị đúng thời điểm.

Khi siêu âm nghi ngờ thai nhi bị hở hàm ếch, mẹ bầu nên làm gì?

Khi có nghi ngờ trên siêu âm, mẹ bầu thường được:

• Tư vấn kỹ hơn bởi bác sĩ sản khoa;
• Theo dõi bằng siêu âm chi tiết ở các mốc tiếp theo;
• Đánh giá xem dị tật là đơn độc hay kèm bất thường khác.

Việc nghi ngờ trên siêu âm không đồng nghĩa với chẩn đoán chắc chắn, mà là cơ sở để theo dõi và chuẩn bị kế hoạch chăm sóc sau sinh.

Có thể phòng ngừa hở hàm ếch không?

Không phải mọi trường hợp đều có thể phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, để giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh nói chung, mẹ bầu nên:

• Bổ sung acid folic trước và trong thai kỳ;
• Tránh rượu bia, thuốc lá và các chất độc hại;
• Không tự ý dùng thuốc khi mang thai;
• Khám thai và siêu âm đúng lịch;
• Kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính.

Hình ảnh siêu âm thai nhi bị hở hàm ếch có thể được gợi ý thông qua các dấu hiệu bất thường vùng hàm mặt, đặc biệt trong giai đoạn siêu âm hình thái học. Việc nhận biết sớm giúp gia đình chủ động theo dõi, tư vấn và chuẩn bị phương án chăm sóc phù hợp cho trẻ sau sinh. Siêu âm đóng vai trò quan trọng trong sàng lọc, nhưng chẩn đoán cuối cùng cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa.