Túi thừa Meckel là gì? Triệu chứng, biến chứng và điều trị

Túi thừa Meckel hình thành do ống noãn hoàng không thoái triển hoàn toàn trong thời kỳ phôi thai. Đây là một túi thừa thật, thường nằm ở hồi tràng. Khi có biến chứng, triệu chứng có thể giống viêm ruột thừa hoặc nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, việc chẩn đoán đôi khi gặp nhiều khó khăn.

Túi thừa Meckel là gì? Cấu trúc mô học của túi thừa Meckel

Túi thừa Meckel là một túi thừa bẩm sinh của hồi tràng. Túi thừa hình thành khi ống noãn hoàng không thoái triển hoàn toàn. Quá trình này xảy ra trong giai đoạn phát triển phôi thai.

Túi thừa thường xuất hiện ở bờ đối mạc treo của hồi tràng. Túi thừa thường nằm cách van hồi manh tràng khoảng 60 cm ở người trưởng thành, nhưng khoảng cách này có thể thay đổi. Kích thước và vị trí thực tế có thể thay đổi giữa từng người.

Về mô học, túi thừa Meckel là một túi thừa thật. Cấu trúc này chứa các lớp của thành ruột tương tự ruột non. Một số trường hợp còn chứa mô lạc chỗ, thường là niêm mạc dạ dày hoặc mô tụy.

Mô dạ dày lạc chỗ có thể tiết acid. Acid này có thể gây loét vùng niêm mạc hồi tràng kế cận. Tình trạng này có thể dẫn đến chảy máu tiêu hóa, đặc biệt ở trẻ em.

Triệu chứng lâm sàng của túi thừa Meckel

Phần lớn người có túi thừa Meckel không xuất hiện triệu chứng. Biểu hiện thường xảy ra khi túi thừa gây biến chứng. Các triệu chứng phụ thuộc vào loại biến chứng và độ tuổi người bệnh.

Chảy máu tiêu hóa

Chảy máu là một biểu hiện quan trọng của túi thừa Meckel có triệu chứng. Tình trạng này thường liên quan đến mô dạ dày lạc chỗ. Acid tiết ra có thể gây loét niêm mạc hồi tràng cạnh túi thừa.

Người bệnh có thể đi ngoài phân có máu. Mức độ chảy máu có thể khác nhau giữa từng trường hợp. Ở trẻ em, đây là một biểu hiện thường được lưu ý khi đánh giá bệnh lý này.

Đau bụng và triệu chứng tiêu hóa

Đau bụng có thể xuất hiện khi túi thừa bị viêm. Người bệnh cũng có thể buồn nôn hoặc nôn. Một số trường hợp có biểu hiện tương tự viêm ruột thừa cấp.

Khi xảy ra tắc ruột, triệu chứng có thể gồm đau bụng từng cơn. Người bệnh có thể nôn và chướng bụng. Một số trường hợp có thể liên quan đến lồng ruột hoặc dải xơ gây tắc ruột.

Biến chứng viêm túi thừa Meckel

Viêm túi thừa Meckel xảy ra khi túi thừa bị viêm. Tình trạng này có thể gây đau bụng và sốt. Biểu hiện đôi khi tương tự viêm ruột thừa cấp.

Chảy máu và loét

Mô dạ dày lạc chỗ có thể tiết acid trong túi thừa. Acid có thể gây loét niêm mạc hồi tràng gần đó. Tổn thương này có thể gây chảy máu tiêu hóa.

Chảy máu có thể biểu hiện bằng phân có máu. Một số trường hợp có thể mất máu đáng kể. Người bệnh cần được đánh giá y tế khi xuất hiện dấu hiệu chảy máu tiêu hóa.

Tắc ruột và lồng ruột

Túi thừa Meckel có thể liên quan đến tắc ruột cơ học. Cơ chế có thể liên quan đến dải xơ, dính ruột hoặc lồng ruột. Đây là những biến chứng cần được đánh giá sớm.

Người bệnh có thể đau bụng, nôn và chướng bụng. Mức độ triệu chứng phụ thuộc vào vị trí và mức độ tắc nghẽn. Một số trường hợp cần can thiệp phẫu thuật để giải quyết nguyên nhân.

Thủng và viêm phúc mạc

Viêm túi thừa có thể tiến triển thành thủng trong một số trường hợp. Khi đó, dịch tiêu hóa có thể thoát vào ổ bụng. Tình trạng này có thể dẫn đến viêm phúc mạc và cần xử trí cấp cứu.

Chẩn đoán túi thừa Meckel như thế nào?

Chẩn đoán túi thừa Meckel có thể gặp khó khăn. Các triệu chứng thường không đặc hiệu và có thể giống bệnh lý khác. Việc lựa chọn xét nghiệm phụ thuộc vào biểu hiện của từng người bệnh.

Ở người có chảy máu tiêu hóa, xạ hình Meckel sử dụng technetium-99m có thể được chỉ định. Phương pháp này dựa trên khả năng tập trung chất đánh dấu tại mô niêm mạc dạ dày lạc chỗ. Hiệu quả chẩn đoán có thể thay đổi theo nhóm bệnh nhân và biểu hiện lâm sàng.

Siêu âm, CT hoặc các phương pháp hình ảnh khác cũng có thể được sử dụng. Các phương pháp này có thể phát hiện tắc ruột hoặc lồng ruột. Tuy nhiên, việc nhận diện trực tiếp túi thừa không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Trong một số trường hợp, phẫu thuật nội soi có thể giúp xác định nguyên nhân. Phương pháp này đồng thời có thể được sử dụng để xử trí túi thừa có biến chứng.

Phương pháp điều trị viêm túi thừa Meckel

Điều trị phụ thuộc vào việc túi thừa có gây triệu chứng hoặc biến chứng hay không. Túi thừa không triệu chứng được phát hiện tình cờ có cách xử trí khác. Quyết định can thiệp cần dựa trên tình trạng cụ thể của người bệnh.

Phẫu thuật khi có triệu chứng

Phẫu thuật thường được lựa chọn khi túi thừa gây biến chứng. Các tình huống có thể gồm chảy máu, tắc ruột, viêm hoặc thủng. Phương pháp phẫu thuật phụ thuộc vào tổn thương và tình trạng ruột xung quanh.

Bác sĩ có thể cắt túi thừa hoặc cắt một đoạn ruột chứa túi thừa. Phẫu thuật nội soi hoặc mổ mở có thể được lựa chọn tùy trường hợp. Mục tiêu là loại bỏ tổn thương và xử trí các biến chứng liên quan.

Trường hợp phát hiện tình cờ

Một số túi thừa Meckel được phát hiện khi phẫu thuật vì nguyên nhân khác. Việc có nên cắt túi thừa không triệu chứng vẫn còn được thảo luận. Quyết định phụ thuộc vào nhiều yếu tố của người bệnh và cuộc phẫu thuật.

Vì vậy, không phải mọi trường hợp phát hiện tình cờ đều có cùng cách xử trí. Người bệnh cần được đánh giá dựa trên nguy cơ và lợi ích của can thiệp. Việc lựa chọn phương án điều trị cần dựa trên đánh giá của bác sĩ, không chỉ dựa vào kết quả hình ảnh.

Khi nào cần đi khám vì nghi ngờ biến chứng?

Đau bụng dữ dội hoặc tăng dần cần được đánh giá y tế. Người bệnh cũng nên đi khám khi có nôn kéo dài hoặc chướng bụng. Đây có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có tắc ruột.

Đi ngoài phân có máu cũng cần được kiểm tra nguyên nhân. Đặc biệt, trẻ có chảy máu tiêu hóa không rõ nguyên nhân cần được đánh giá phù hợp. Túi thừa Meckel là một trong những nguyên nhân cần được cân nhắc.

Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội kèm sốt hoặc dấu hiệu bất thường toàn thân, người bệnh nên đến cơ sở y tế. Viêm hoặc thủng túi thừa có thể gây biến chứng nghiêm trọng. Việc đánh giá sớm giúp lựa chọn phương án xử trí phù hợp.

Túi thừa Meckel là một bất thường bẩm sinh của hồi tràng. Phần lớn trường hợp không gây triệu chứng. Tuy nhiên, túi thừa có thể gây chảy máu, viêm, tắc ruột hoặc thủng.

Viêm túi thừa Meckel có thể biểu hiện giống một số bệnh lý bụng cấp khác. Vì vậy, chẩn đoán đôi khi cần kết hợp triệu chứng, xét nghiệm và hình ảnh học. Khi túi thừa gây biến chứng, phẫu thuật thường là phương pháp điều trị được lựa chọn.