Đau xương cụt là gì? Dấu hiệu thường gặp và phương pháp điều trị

Xương cụt có vai trò nâng đỡ cơ thể khi ngồi và là điểm bám của các cơ sàn chậu, vì vậy khi xuất hiện đau, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày và liên quan đến các rối loạn lân cận. Việc hiểu rõ về nguyên nhân cũng như các đặc điểm của tình trạng này giúp nhận biết sớm và hạn chế nguy cơ tiến triển thành đau mạn tính.

Đau xương cụt là gì?

Đây là tình trạng đau ở vùng xương cuối cùng của cột sống, gồm 3 - 5 đốt sống hợp nhất. Bộ phận này đóng vai trò quan trọng trong việc giữ thăng bằng và nâng đỡ trọng lượng cơ thể khi ngồi, đồng thời là điểm bám của nhiều gân, dây chằng và cơ.

Khi xuất hiện cơn đau, cảm giác khó chịu có thể kéo dài và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày cũng như chất lượng cuộc sống. Theo các chuyên gia, tình trạng này phổ biến ở nữ giới hơn nam giới, có thể tự khỏi trong vài tuần nhưng đôi khi kéo dài thành đau mạn tính, cần can thiệp y tế.

Nguyên nhân gây đau xương cụt

Đau vùng xương cụt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:

• Chấn thương: Ngã ngồi, va chạm mạnh hoặc tai nạn giao thông có thể gây gãy, lệch xương cụt và dẫn đến đau kéo dài.
• Tư thế và thói quen sinh hoạt: Ngồi lâu trên bề mặt cứng, thường gặp ở người làm việc văn phòng, làm tăng áp lực lên vùng xương cụt và gây viêm.
• Sinh nở: Ở phụ nữ, sinh thường có thể làm tổn thương xương cụt do lực ép của thai nhi trong quá trình chuyển dạ.
• Bệnh lý tại chỗ: Nhiễm trùng như áp xe, viêm khớp cùng cụt hoặc hiếm hơn là các khối u, bao gồm ung thư di căn.
• Thừa cân, béo phì hoặc thay đổi cân nặng đột ngột: Làm tăng áp lực lên cột sống dưới, từ đó gia tăng nguy cơ đau xương cụt.

Ngoài ra, một số người còn gặp đau lan tỏa do liên quan đến các bệnh lý khác như thoát vị đĩa đệm thắt lưng hoặc hội chứng ruột kích thích. Vì vậy, việc xác định chính xác nguyên nhân thông qua thăm khám chuyên khoa là rất cần thiết để điều trị hiệu quả và phòng ngừa tái phát.

Dấu hiệu thường gặp khi đau vùng xương cụt

Người bị đau vùng xương cụt có thể xuất hiện nhiều biểu hiện với mức độ từ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày, bao gồm:

• Cảm giác đau nhức hoặc đau nhói khu trú tại vùng xương cụt, rõ hơn khi sờ chạm hoặc khi có lực tỳ đè lên khu vực này.
• Triệu chứng tăng khi thay đổi tư thế, đặc biệt trong các động tác chuyển từ ngồi sang đứng, ngồi xuống hoặc đứng lên.
• Khó chịu rõ rệt khi ngồi lâu, nhất là trên bề mặt cứng, khiến cơn đau kéo dài và nặng hơn.
• Khó chịu khi đi đại tiện do áp lực tác động lên vùng chậu và trực tràng.
• Ảnh hưởng trong sinh hoạt tình dục, gây tác động đến tâm lý và chất lượng cuộc sống.
• Biểu hiện rõ trong thai kỳ, khi thai nhi lớn dần làm gia tăng áp lực lên khoang chậu và xương cụt, đây cũng có thể là một dấu hiệu sớm của thai kỳ.
• Đau tăng trong thời gian hành kinh, liên quan đến thay đổi nội tiết và co thắt vùng chậu.
• Một số trường hợp kèm theo đau trực tràng kéo dài hoặc các rối loạn vùng chậu, góp phần khiến tình trạng tiến triển mạn tính.

Phương pháp điều trị và phòng ngừa

Điều trị đau tại xương cụt chủ yếu hướng đến giảm đau và xử lý nguyên nhân nền. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường được khuyến nghị áp dụng các biện pháp bảo tồn tại nhà như chườm lạnh hoặc chườm ấm, sử dụng đệm ngồi hình chữ U để giảm áp lực lên vùng xương cụt và dùng thuốc giảm đau không kê đơn theo hướng dẫn. Một số biện pháp hỗ trợ thường được áp dụng như:

• Vật lý trị liệu với các bài tập tăng cường cơ sàn chậu và điều chỉnh tư thế ngồi.
• Tiêm corticosteroids tại chỗ trong trường hợp đau kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị thông thường.
• Phẫu thuật cắt bỏ xương cụt chỉ được cân nhắc trong những trường hợp nặng và rất hiếm gặp.

Bên cạnh việc điều trị, phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tái phát và cải thiện chất lượng cuộc sống. Việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày có thể giúp giảm áp lực lên vùng xương cụt:

• Duy trì tư thế ngồi đúng, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
• Vận động thường xuyên, có các biện pháp phòng tránh chấn thương khi chơi thể thao nhằm giảm nguy cơ tái phát.
• Phụ nữ mang thai có thể tập các bài tập sàn chậu phù hợp để hạn chế tổn thương trong quá trình sinh nở.
• Kiểm soát cân nặng phù hợp.
• Bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D góp phần bảo vệ sức khỏe xương khớp.

Phần lớn các trường hợp đau vùng xương cụt có thể cải thiện trong vòng 3 - 6 tháng nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên thăm khám để được đánh giá và can thiệp kịp thời.

Đau xương cụt tuy là tình trạng khá phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Việc hiểu rõ nguyên nhân gây đau cũng như lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn hỗ trợ phục hồi chức năng vận động. Nhờ đó, người bệnh có thể bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài, cải thiện chất lượng cuộc sống và hạn chế nguy cơ tiến triển thành đau mạn tính kéo dài.