5 bệnh có thể gây nguy hại cho não bộ: Phòng ngừa ngay nhờ vắc xin

Não bộ là cơ quan trung tâm của hệ thần kinh, tham gia điều hòa và phối hợp nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể. Khi bị virus hoặc vi khuẩn tấn công, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng như viêm não, viêm màng não, co giật, rối loạn ý thức hoặc để lại di chứng thần kinh lâu dài. Nhiều bệnh truyền nhiễm có nguy cơ gây biến chứng thần kinh hiện đã có vắc xin phòng ngừa.

5 bệnh có thể gây nguy hại cho não bộ nhưng có thể phòng ngừa bằng vắc xin

Không phải mọi trường hợp mắc bệnh đều gây tổn thương não bộ. Tuy nhiên, khi tác nhân gây bệnh xâm nhập hệ thần kinh trung ương hoặc gây biến chứng nặng, người bệnh có thể gặp những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí để lại di chứng suốt đời. Dưới đây là 5 bệnh truyền nhiễm có nguy cơ ảnh hưởng đến não bộ và đều đã có vắc xin giúp chủ động phòng ngừa.

Mỗi bệnh có cơ chế gây tổn thương thần kinh và nhóm nguy cơ khác nhau. Trẻ nhỏ, người chưa được tiêm chủng đầy đủ, người suy giảm miễn dịch và một số đối tượng có bệnh lý nền có thể đối mặt với nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn, tùy từng bệnh. 

Tiêm vắc xin đúng lịch và đủ liều giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, diễn tiến nặng và một số biến chứng liên quan. Mức độ bảo vệ phụ thuộc vào loại vắc xin, tác nhân gây bệnh, số liều đã tiêm và tình trạng miễn dịch của mỗi người.

Vì sao 5 bệnh này có thể ảnh hưởng đến não bộ?

Não bộ và hệ thần kinh trung ương được bảo vệ bởi nhiều hàng rào sinh học. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, virus hoặc vi khuẩn vẫn có thể vượt qua các hàng rào này hoặc gây phản ứng viêm mạnh, dẫn đến tổn thương thần kinh.

Viêm não Nhật Bản

Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây truyền qua muỗi. Phần lớn người nhiễm không có triệu chứng, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm não cấp.

Người bệnh có thể sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, co giật, rối loạn ý thức hoặc hôn mê. Mặc dù được điều trị hỗ trợ và xử trí biến chứng, một số người sống sót vẫn có thể gặp di chứng như suy giảm khả năng học tập, rối loạn vận động hoặc động kinh.

Vắc xin phòng bệnh: Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đầy đủ theo lịch là biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng.

Bệnh do não mô cầu

Não mô cầu là vi khuẩn có khả năng gây viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, cứng gáy, nôn hoặc nổi ban xuất huyết.

Bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây tổn thương não, giảm thính lực, co giật, suy đa cơ quan hoặc tử vong. Việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng trong giảm nguy cơ biến chứng.

Vắc xin phòng bệnh: Hiện nay đã có nhiều loại vắc xin phòng não mô cầu giúp bảo vệ trước các nhóm huyết thanh khác nhau. Việc lựa chọn loại vắc xin phù hợp sẽ được nhân viên y tế tư vấn theo từng độ tuổi và nguy cơ.

Bệnh do vi khuẩn Hib

Hib là nguyên nhân quan trọng gây viêm màng não mủ ở trẻ nhỏ trước khi vắc xin được đưa vào sử dụng rộng rãi.

Ngoài viêm màng não, Hib còn có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm nắp thanh quản. Một số trẻ sau khi hồi phục có thể gặp giảm thính lực, tổn thương thần kinh, chậm phát triển nhận thức, khó khăn trong học tập hoặc động kinh.

Vắc xin phòng bệnh: Thành phần Hib có thể được sử dụng dưới dạng vắc xin đơn hoặc nằm trong một số vắc xin phối hợp dành cho trẻ nhỏ. Vắc xin phối hợp giúp giảm số lần tiêm trong cùng lịch tiêm chủng, trong khi vẫn tạo đáp ứng miễn dịch đối với các thành phần có trong vắc xin khi được tiêm đúng phác đồ.

Thủy đậu

Thủy đậu thường được biết đến là bệnh gây phát ban và mụn nước. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, virus có thể gây viêm não hoặc viêm tiểu não.

Biến chứng tiểu não có thể gây đi đứng loạng choạng, mất phối hợp vận động hoặc run. Viêm não có thể biểu hiện bằng đau đầu, co giật, thay đổi hành vi hoặc rối loạn ý thức. Nguy cơ biến chứng có thể cao hơn ở trẻ sơ sinh, người lớn, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Vắc xin phòng bệnh: Tiêm vắc xin thủy đậu giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, đồng thời hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng và các biến chứng thần kinh.

Sởi

Sởi là bệnh truyền nhiễm rất dễ lây lan qua đường hô hấp. Ngoài các biểu hiện như sốt, ho, chảy mũi và phát ban, virus sởi còn có thể gây viêm não ở một số trường hợp.

Viêm não do sởi có thể gây co giật, rối loạn ý thức và để lại di chứng thần kinh. Người bệnh cần được phát hiện sớm, theo dõi và điều trị hỗ trợ tại cơ sở y tế.

Vắc xin phòng bệnh: Tiêm đủ các mũi vắc xin chứa thành phần sởi theo khuyến cáo giúp tạo miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay

Không phải mọi trường hợp sốt đều liên quan đến tổn thương não bộ. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu thần kinh dưới đây, người bệnh cần được thăm khám càng sớm càng tốt.

• Sốt cao kéo dài kèm đau đầu dữ dội.
• Co giật hoặc mất ý thức.
• Cứng cổ, sợ ánh sáng.
• Nôn nhiều, ngủ li bì, khó đánh thức.
• Trẻ quấy khóc liên tục, bỏ bú hoặc thóp phồng.
• Đi lại loạng choạng, yếu tay chân hoặc mất thăng bằng.
• Xuất hiện ban xuất huyết kèm sốt cao.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến các bệnh lý nguy hiểm như viêm não hoặc viêm màng não. Việc tự điều trị tại nhà có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn và làm tăng nguy cơ để lại di chứng.

Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân, chỉ định xét nghiệm khi cần thiết và điều trị phù hợp. Không nên tự ý sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc chống co giật nếu chưa có chỉ định.

Chủ động tiêm vắc xin đúng lịch và đủ liều giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh có thể ảnh hưởng đến não bộ. Bạn có thể đặt lịch tại Tiêm chủng Long Châu để được sàng lọc trước tiêm, kiểm tra lịch sử tiêm chủng và tư vấn loại vắc xin phù hợp theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe.

Viêm não Nhật Bản, bệnh do não mô cầu, Hib, thủy đậu và sởi là 5 bệnh có thể gây nguy hại cho não bộ nếu diễn tiến nặng hoặc xuất hiện biến chứng thần kinh. Chủ động tiêm vắc xin đúng lịch, theo dõi sức khỏe và thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế di chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.