Xạ hình tuyến giáp là gì? Khi nào cần thực hiện xạ hình tuyến giáp?

Chụp xạ hình tuyến giáp là phương pháp có giá trị cao trong chẩn đoán các bệnh lý tuyến giáp. Tuy nhiên, do chưa nắm rõ nguyên lý và mức độ an toàn của kỹ thuật này, nhiều người vẫn băn khoăn và lo lắng về những rủi ro hoặc biến chứng có thể xảy ra sau khi thực hiện. Trong bài viết dưới đây, sẽ cung cấp những thông tin cơ bản và dễ hiểu về xạ hình tuyến giáp.

Xạ hình tuyến giáp là gì?

Xạ hình tuyến giáp là kỹ thuật chẩn đoán sử dụng dược chất phóng xạ nhằm đánh giá cấu trúc và chức năng của tuyến giáp. Các chất phóng xạ thường được sử dụng gồm 99mTcO4⁻ hoặc I-123; ngoài ra, I-131 có thể được áp dụng trong một số trường hợp đặc biệt như tính liều điều trị hoặc khi không có sẵn I-123.

Những dược chất này được tế bào tuyến giáp hấp thu với mức độ khác nhau tùy theo hoạt tính của từng vùng mô, từ đó tạo nên hình ảnh các “vùng nóng” có mức hấp thu cao và “vùng lạnh” có mức hấp thu thấp. Các tín hiệu phóng xạ được ghi nhận bằng camera gamma, giúp bác sĩ quan sát và phân tích sự phân bố dược chất trong tuyến giáp một cách rõ ràng và chính xác.

Xạ hình tuyến giáp giúp chẩn đoán bệnh gì?

Xạ hình tuyến giáp giúp chẩn đoán và hỗ trợ đánh giá nhiều bệnh lý tuyến giáp, bao gồm:

• Cường giáp, đặc biệt là bệnh Basedow;
• Bướu giáp đa nhân độc;
• Nhân giáp độc đơn độc;
• Suy giáp (trong một số trường hợp cần đánh giá chức năng);
• Bướu giáp lan tỏa hoặc bướu giáp khu trú;
• Nhân giáp nóng và nhân giáp lạnh (định hướng lành tính hoặc nghi ngờ ác tính);
• Viêm tuyến giáp (một số thể đặc biệt);
• Tuyến giáp lạc chỗ;
• Suy giáp bẩm sinh;
• Theo dõi sau điều trị iod phóng xạ hoặc sau phẫu thuật tuyến giáp. 

Xạ hình tuyến giáp cần áp dụng với những đối tượng nào?

Một số chỉ định và chống chỉ định của phương pháp xạ hình tuyến giáp:

Ai nên thực hiện xạ hình?

Đối tượng thường được chỉ định thực hiện xạ hình:

• Xác định nguyên nhân cường giáp dựa trên kiểu và mức độ hấp thu dược chất phóng xạ, giúp phân biệt tình trạng tăng hấp thu lan tỏa hay khu trú.
• Đánh giá hoạt động chức năng của bướu giáp, bao gồm bướu giáp lan tỏa, bướu giáp đa nhân hoặc nhân giáp đơn độc, qua đó phân loại nhân nóng và nhân lạnh.
• Ước tính khối lượng mô giáp hoạt động nhằm phục vụ cho việc tính toán liều điều trị bằng iod phóng xạ I-131.
• Đánh giá kích thước và phạm vi lan rộng của tuyến giáp, đặc biệt trong các trường hợp bướu giáp lan xuống trung thất hoặc sau xương ức.
• Phát hiện hoặc loại trừ mô tuyến giáp lạc chỗ, chẳng hạn như tuyến giáp ở vùng cổ giữa, nang ống giáp lưỡi còn tồn dư.
• Hỗ trợ chẩn đoán phân biệt suy giáp bẩm sinh, nhất là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Ai không nên thực hiện xạ hình?

Phần lớn các trường hợp không có chống chỉ định tuyệt đối đối với xạ hình tuyến giáp. Tuy nhiên, phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú cần được bác sĩ chuyên khoa cân nhắc kỹ lưỡng và tư vấn đầy đủ trước khi chỉ định thực hiện nhằm đảm bảo an toàn.

Hướng dẫn cách đọc kết quả xạ hình tuyến giáp

Kết quả xạ hình tuyến giáp thường sẽ được bác sĩ trực tiếp giải thích khi trả kết quả, tuy nhiên người bệnh vẫn có thể tham khảo cách đọc kết quả để hiểu rõ hơn về tình trạng tuyến giáp của mình.

Kết quả xạ hình tuyến giáp bình thường

Xạ hình tuyến giáp được xem là bình thường khi đáp ứng các tiêu chí sau:

• Kích thước tuyến giáp phù hợp, không to bất thường cũng không teo nhỏ so với mức sinh lý.
• Hình dạng tuyến giáp cân đối, thường có dạng hoặc tương tự hình cánh bướm.
• Dược chất phóng xạ phân bố đồng đều trong toàn bộ tuyến giáp, cho thấy khả năng hấp thu tốt, không xuất hiện vùng tăng hay giảm hấp thu bất thường, hình ảnh đối xứng hai bên.

Kết quả xạ hình tuyến giáp bất thường

Kết quả được đánh giá là bất thường khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Kích thước tuyến giáp thay đổi rõ rệt, có thể to hơn hoặc nhỏ hơn bình thường.
• Sự phân bố dược chất phóng xạ không đồng đều, xuất hiện các vùng hấp thu tăng hoặc giảm rõ rệt, gây mất cân đối hình ảnh tuyến giáp.
• Gợi ý các bệnh lý tuyến giáp như viêm tuyến giáp, rối loạn chức năng tuyến giáp (tăng hoặc giảm hoạt động), hoặc nghi ngờ có khối u trong tuyến giáp.
• Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trên xạ hình, bác sĩ sẽ trao đổi cụ thể với người bệnh và có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hoặc phương pháp chẩn đoán khác để xác định chính xác nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.

Lưu ý khi thực hiện xạ hình tuyến giáp

Khi được chỉ định thực hiện xạ hình tuyến giáp, người bệnh cần nắm rõ một số lưu ý quan trọng trước và sau thủ thuật nhằm đảm bảo an toàn và nâng cao độ chính xác của kết quả chẩn đoán.

Trước khi xạ hình tuyến giáp

Trước khi tiến hành xạ hình, người bệnh cần lưu ý các vấn đề sau:

• Cung cấp đầy đủ thông tin sức khỏe cho bác sĩ: Người bệnh nên thông báo rõ về tiền sử dị ứng, các lần phẫu thuật trước đây, các loại thuốc đang sử dụng, tình trạng mang thai hoặc cho con bú… Điều này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án xạ hình phù hợp, hạn chế tối đa tác dụng không mong muốn.
• Tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn: Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thời gian nhịn ăn cụ thể trước khi xạ hình tuyến giáp. Người bệnh cần thực hiện đúng hướng dẫn để quá trình chẩn đoán diễn ra thuận lợi và chính xác.

Sau khi thực hiện xạ hình tuyến giáp

Do có sử dụng dược chất phóng xạ, sau khi xạ hình tuyến giáp, người bệnh cần chú ý:

• Tuân thủ các biện pháp an toàn: Tùy loại chất phóng xạ được sử dụng, bác sĩ sẽ hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa nhằm giảm nguy cơ phơi nhiễm bức xạ cho người xung quanh. Các cơ sở y tế thường có quy trình chăm sóc và theo dõi phù hợp trong giai đoạn này.
• Theo dõi tình trạng sức khỏe: Sau xạ hình, bác sĩ sẽ đánh giá phản ứng của cơ thể và chức năng tuyến giáp, đồng thời có thể chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra các chỉ số hormone như TSH, T3 và T4. Người bệnh cần tái khám đúng hẹn và chủ động theo dõi các dấu hiệu bất thường như thay đổi cân nặng, da, tóc, móng tay hoặc móng chân.
• Hỗ trợ đào thải chất phóng xạ: Người bệnh nên uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên để giúp cơ thể nhanh chóng loại bỏ lượng dược chất phóng xạ còn tồn dư, từ đó rút ngắn thời gian lưu giữ trong cơ thể.
• Hạn chế sử dụng hormone tuyến giáp ngay sau xạ hình: Việc dùng hormone tuyến giáp sớm có thể làm rối loạn nội tiết và ảnh hưởng đến việc đánh giá chính xác chức năng tuyến giáp cũng như hiệu quả điều trị.
• Lưu ý về tác dụng phụ: Mặc dù xạ hình tuyến giáp tương đối an toàn, một số người vẫn có thể lo lắng về các phản ứng không mong muốn do dược chất phóng xạ. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được giải thích rõ và đảm bảo an toàn trong suốt quá trình chẩn đoán và điều trị.

Những câu hỏi thường gặp

Xạ hình tuyến giáp có hại không?

Xạ hình tuyến giáp nhìn chung không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Trong quá trình thực hiện, người bệnh chỉ tiếp xúc với một lượng rất nhỏ dược chất phóng xạ, mức phơi nhiễm thấp và nằm trong ngưỡng an toàn cho phép. Hiện nay chưa ghi nhận bằng chứng cho thấy kỹ thuật này gây ra các biến chứng lâu dài. Các phản ứng dị ứng với dược chất phóng xạ rất hiếm và nếu xuất hiện thường chỉ ở mức độ nhẹ.

Một số người có thể cảm thấy đau nhẹ hoặc đỏ tại vị trí tiêm trong thời gian ngắn sau khi đưa dược chất vào tĩnh mạch. Mặc dù liều phóng xạ thấp và tồn tại trong cơ thể không lâu, xạ hình tuyến giáp không được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú để đảm bảo an toàn. 

Chụp xạ hình tuyến giáp bao nhiêu tiền?

Chi phí xạ hình tuyến giáp không cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ sở y tế thực hiện, loại dược chất phóng xạ được sử dụng và các xét nghiệm kèm theo. Để biết mức chi phí cụ thể và phù hợp nhất, người bệnh nên đến trực tiếp các bệnh viện có chuyên khoa Y học hạt nhân hoặc Xạ trị để được tư vấn chi tiết.

Có cần cách ly sau khi xạ hình tuyến giáp không?

Với các dược chất như 99mTcO4⁻ hoặc I-123, người bệnh không cần thực hiện cách ly sau thủ thuật. Tuy nhiên, trong trường hợp sử dụng I-131 với liều cao, người bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần với trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai, tránh ngồi gần người khác, ngủ riêng, không sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Đồng thời, nên tránh hôn hoặc quan hệ tình dục trong khoảng 3 ngày sau khi thực hiện.

Qua những thông tin trên, bạn đọc đã hiểu xạ hình tuyến giáp là gì cũng như vai trò của phương pháp này trong chẩn đoán các bệnh lý tuyến giáp. Đây là kỹ thuật được sử dụng khá phổ biến nhằm đánh giá chức năng và tình trạng của cơ quan này. Khi được chỉ định thực hiện xạ hình tuyến giáp, bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn cụ thể và chuẩn bị tốt nhất cho quá trình chẩn đoán.