Viêm phế quản ở trẻ em: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chăm sóc đúng

Những năm đầu đời, hệ hô hấp và miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện nên rất dễ bị các tác nhân gây bệnh tấn công. Trong số các bệnh lý đường hô hấp, viêm phế quản ở trẻ em là tình trạng khá phổ biến, thường khiến phụ huynh lo lắng khi thấy trẻ ho kéo dài, khò khè hoặc khó thở.

Nguyên nhân viêm phế quản ở trẻ em

Viêm phế quản ở trẻ em xảy ra khi niêm mạc phế quản bị viêm, thường liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp. Có nhiều yếu tố khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn người lớn.

Trước hết, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, chưa đủ khả năng chống lại virus và vi khuẩn. Bên cạnh đó, đường thở của trẻ nhỏ hẹp hơn nên chỉ cần phù nề nhẹ cũng có thể gây ho, khò khè hoặc khó thở.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm virus đường hô hấp, đặc biệt sau các đợt cảm lạnh hoặc cúm. Môi trường sinh hoạt đông người như nhà trẻ, trường học cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Ngoài ra, thời tiết lạnh, ẩm, ô nhiễm không khí và khói thuốc lá là những yếu tố khiến trẻ bị viêm phế quản dễ hơn.

Dấu hiệu nhận biết viêm phế quản ở trẻ em

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu viêm phế quản ở trẻ em giúp phụ huynh theo dõi và xử trí kịp thời. Triệu chứng có thể khác nhau tùy độ tuổi và mức độ bệnh.

Trẻ thường xuất hiện ho kéo dài, ban đầu có thể là ho khan sau đó chuyển sang ho có đờm. Một số trẻ có biểu hiện khò khè, thở nhanh hoặc thở rít, nhất là khi ngủ. Sốt nhẹ hoặc vừa, mệt mỏi, quấy khóc và bú kém cũng là những dấu hiệu thường gặp.

Trong một số trường hợp, nếu trẻ thở khó, thở lõm ngực, tím tái môi hoặc sốt cao kéo dài, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm để được đánh giá tình trạng hô hấp.

Cách điều trị viêm phế quản ở trẻ em

Việc điều trị viêm phế quản ở trẻ em chủ yếu tập trung vào chăm sóc và theo dõi triệu chứng. Phần lớn trường hợp do virus gây ra nên bệnh có thể cải thiện dần theo thời gian nếu được chăm sóc phù hợp.

Phụ huynh nên cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước và giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ và ngực. Không nên tự ý sử dụng thuốc cho trẻ khi chưa có tư vấn y tế, nhất là thuốc kháng sinh, vì không phải trường hợp nào cũng cần dùng.

Nếu trẻ ho nhiều, mệt mỏi hoặc triệu chứng kéo dài, việc đưa trẻ đi khám giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ bệnh và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Theo khuyến nghị của các tổ chức y tế, việc theo dõi sát diễn tiến bệnh đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa biến chứng.

Chế độ dinh dưỡng cho trẻ mắc viêm phế quản

Bên cạnh theo dõi và chăm sóc hô hấp, dinh dưỡng hợp lý giúp tăng sức đề kháng và hỗ trợ trẻ hồi phục tốt hơn khi mắc viêm phế quản. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng về chế độ ăn uống.

Trẻ bị viêm phế quản nên ăn gì?

Để hỗ trợ quá trình hồi phục, phụ huynh nên lựa chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu và giàu dinh dưỡng. Các món ăn ấm, nhiều nước như cháo, súp giúp làm dịu đường thở và hạn chế kích thích ho.

Rau xanh và trái cây giàu vitamin giúp bổ sung vi chất cần thiết cho hệ miễn dịch. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày giúp trẻ dễ ăn hơn, đặc biệt khi trẻ mệt hoặc chán ăn.

Trẻ viêm phế quản kiêng gì?

Bên cạnh thực phẩm nên dùng, phụ huynh cũng cần lưu ý một số loại thực phẩm nên hạn chế. Đồ ăn lạnh, nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm dễ gây kích ứng cổ họng có thể làm triệu chứng ho nặng hơn.

Không nên ép trẻ ăn quá nhiều khi trẻ đang mệt. Việc ăn uống cần linh hoạt theo tình trạng sức khỏe và khả năng tiếp nhận của trẻ trong từng giai đoạn bệnh.

Viêm phế quản ở trẻ em có lây không?

Một trong những thắc mắc phổ biến của phụ huynh là viêm phế quản ở trẻ em có lây không. Trên thực tế, bệnh thường do virus đường hô hấp nên có khả năng lây truyền, đặc biệt trong giai đoạn cấp tính.

Virus có thể lây qua các giọt bắn khi trẻ ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Việc dùng chung đồ chơi, đồ dùng cá nhân trong môi trường tập thể cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Do đó, giữ vệ sinh tay, che miệng khi ho và hạn chế tiếp xúc gần khi trẻ đang có triệu chứng hô hấp là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ lây lan.

Cách phòng tránh viêm phế quản ở trẻ em

Để giảm nguy cơ trẻ mắc viêm phế quản và hạn chế tái phát, phụ huynh có thể áp dụng một số biện pháp phòng ngừa trong sinh hoạt hằng ngày. Cụ thể:

• Giữ ấm cho trẻ khi thời tiết thay đổi, nhất là vào sáng sớm và ban đêm.
• Vệ sinh tay thường xuyên và dạy trẻ che miệng khi ho, hắt hơi.
• Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá và môi trường ô nhiễm.
• Theo dõi sức khỏe hô hấp của trẻ, đặc biệt khi trẻ có tiền sử bệnh hô hấp.
• Chủ động phòng bệnh bằng vắc xin.

Một số bệnh truyền nhiễm có thể làm tăng nguy cơ viêm phế quản ở trẻ em và biến chứng hô hấp hiện đã có vắc xin phòng ngừa, như cúm, phế cầu hoặc vắc xin RSV. Phụ huynh có thể tham khảo lịch tiêm phù hợp cho trẻ tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, nơi triển khai tiêm chủng với quy trình sàng lọc và theo dõi theo quy định y tế.

Viêm phế quản ở trẻ em là bệnh hô hấp thường gặp và đa số trường hợp có thể hồi phục nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp giúp bảo vệ sức khỏe hô hấp cho trẻ.