Viêm cầu thận mạn là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách kiểm soát bệnh

Nhiều trường hợp bệnh thận diễn tiến âm thầm, chỉ được phát hiện khi xét nghiệm nước tiểu hoặc kiểm tra chức năng thận. Vì vậy, hiểu đúng dấu hiệu, nguyên nhân và hướng kiểm soát là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe thận lâu dài.

Viêm cầu thận mạn là gì? Có nguy hiểm không?

Cầu thận là hệ thống lọc nhỏ bên trong thận, có nhiệm vụ lọc máu, loại bỏ chất thải và giữ lại những thành phần cần thiết cho cơ thể. Khi cầu thận bị viêm hoặc tổn thương kéo dài, khả năng lọc máu có thể suy giảm, đồng thời protein hoặc hồng cầu có thể rò rỉ vào nước tiểu.

Viêm cầu thận mạn là gì?

Viêm cầu thận mạn là tình trạng tổn thương cầu thận diễn ra trong thời gian dài. Bệnh có thể khởi phát âm thầm, tiến triển chậm và không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Một số người chỉ phát hiện bất thường khi xét nghiệm nước tiểu thấy protein niệu, hồng cầu niệu hoặc xét nghiệm máu cho thấy chức năng thận giảm.

Bệnh có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận kéo dài có thể dẫn đến tăng huyết áp và phù. Người bệnh cũng có thể gặp thiếu máu, rối loạn điện giải hoặc tiến triển thành bệnh thận mạn. Nếu chức năng thận suy giảm nhiều, người bệnh có thể cần các biện pháp điều trị chuyên sâu hơn. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân, mức lọc cầu thận, lượng protein trong nước tiểu và khả năng kiểm soát bệnh nền.

Ai dễ mắc viêm cầu thận mạn?

Một số nhóm người có nguy cơ cao hơn và nên theo dõi sức khỏe thận định kỳ. Các yếu tố cần chú ý gồm:

• Từng bị viêm cầu thận cấp hoặc bệnh cầu thận trước đó.
• Có bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống hoặc viêm mạch.
• Bị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận trong gia đình.
• Có nhiễm trùng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
• Từng phát hiện protein niệu, tiểu máu hoặc phù không rõ nguyên nhân.

Dấu hiệu viêm cầu thận mạn thường gặp

Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chưa cảm thấy bất thường rõ rệt. Khi tổn thương cầu thận tiến triển, các dấu hiệu có thể xuất hiện qua nước tiểu, huyết áp, tình trạng phù hoặc biểu hiện toàn thân.

Nước tiểu bất thường

Nước tiểu là một trong những dấu hiệu dễ gợi ý bệnh cầu thận. Người bệnh có thể thấy nước tiểu màu hồng, nâu hoặc giống màu trà do có hồng cầu. Nước tiểu nhiều bọt kéo dài cũng có thể liên quan đến protein niệu.

Nếu tình trạng tiểu máu hoặc tiểu bọt lặp lại nhiều lần, người bệnh không nên chủ quan, nhất là khi kèm phù hoặc tăng huyết áp.

Phù mặt, tay chân hoặc quanh mắt

Phù có thể xuất hiện khi thận không lọc và điều hòa dịch tốt như bình thường. Phù thường rõ ở mí mắt vào buổi sáng, sau đó có thể thấy ở bàn chân, cổ chân hoặc cẳng chân.

Trong một số trường hợp, phù tăng nhanh có thể khiến người bệnh tăng cân bất thường, nặng mặt, nặng chân hoặc khó chịu khi vận động.

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp vừa có thể là hậu quả của bệnh thận, vừa có thể làm tổn thương thận tiến triển nhanh hơn. Nhiều người không có triệu chứng rõ khi huyết áp tăng, vì vậy đo huyết áp định kỳ rất quan trọng, đặc biệt với người đã có bất thường nước tiểu.

Mệt mỏi và dấu hiệu suy giảm chức năng thận

Khi chức năng thận giảm, chất thải có thể tích tụ trong cơ thể. Người bệnh có thể mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, khó tập trung, da xanh, chuột rút hoặc khó thở khi thiếu máu, giữ nước. Những biểu hiện này không đặc hiệu nhưng cần được kiểm tra nếu kéo dài.

Nguyên nhân gây viêm cầu thận mạn

Viêm cầu thận mạn không phải lúc nào cũng có một nguyên nhân duy nhất. Bác sĩ thường cần dựa vào tiền sử bệnh, xét nghiệm và đôi khi sinh thiết thận để xác định thể bệnh phù hợp.

Sau nhiễm trùng hoặc viêm cầu thận cấp

Một số trường hợp viêm cầu thận có thể xuất hiện sau nhiễm trùng, chẳng hạn nhiễm khuẩn họng hoặc nhiễm trùng da. Nếu tổn thương không hồi phục hoàn toàn hoặc tái diễn nhiều lần, bệnh có thể tiến triển kéo dài.

Người từng bị tiểu máu, phù hoặc tăng huyết áp sau nhiễm trùng nên tái khám theo lịch để kiểm tra chức năng thận.

Bệnh tự miễn và rối loạn miễn dịch

Các bệnh tự miễn có thể khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm mô của cơ thể, bao gồm cầu thận. Lupus ban đỏ hệ thống, viêm mạch, bệnh cầu thận IgA hoặc một số rối loạn miễn dịch khác có thể gây tổn thương cầu thận kéo dài.

Ở nhóm này, việc kiểm soát bệnh nền đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ thận.

Bệnh nền ảnh hưởng đến thận

Tăng huyết áp và đái tháo đường là những bệnh nền có thể làm tổn thương mạch máu nhỏ trong thận. Khi đi kèm với bệnh cầu thận, các yếu tố này có thể khiến chức năng thận giảm nhanh hơn nếu không được kiểm soát tốt.

Yếu tố di truyền hoặc nguyên nhân chưa rõ

Một số bệnh cầu thận có yếu tố gia đình hoặc liên quan rối loạn di truyền. Ngoài ra, có những trường hợp chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng ngay từ đầu. Vì vậy, theo dõi định kỳ và đánh giá chuyên khoa thận rất cần thiết.

Chẩn đoán và điều trị viêm cầu thận mạn như thế nào?

Viêm cầu thận mạn không nên được chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng. Người bệnh cần được kiểm tra bằng xét nghiệm và đánh giá tổng thể để xác định mức độ tổn thương thận.

Các xét nghiệm thường dùng

Bác sĩ có thể chỉ định nhiều xét nghiệm khác nhau tùy tình trạng cụ thể. Những kiểm tra thường gặp gồm:

• Xét nghiệm nước tiểu để tìm protein, hồng cầu hoặc trụ niệu.
• Xét nghiệm máu để đánh giá creatinine, ure, eGFR và điện giải.
• Đo huyết áp và kiểm tra tình trạng phù.
• Siêu âm thận để khảo sát kích thước, cấu trúc thận.
• Xét nghiệm miễn dịch hoặc nhiễm trùng nếu nghi nguyên nhân liên quan.
• Sinh thiết thận trong một số trường hợp cần xác định thể bệnh.

Điều trị theo nguyên nhân và mức độ bệnh

Hướng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây viêm, lượng protein niệu, huyết áp, mức lọc cầu thận và bệnh đi kèm. Người bệnh có thể được hướng dẫn kiểm soát huyết áp, giảm protein niệu, điều trị bệnh nền hoặc dùng thuốc điều hòa miễn dịch trong một số thể bệnh nhất định.

Không nên tự dùng thuốc lợi tiểu, thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng với mục tiêu “bổ thận” khi chưa có tư vấn y tế. Một số thuốc có thể làm thận chịu thêm áp lực nếu dùng không đúng.

Khi nào cần khám chuyên khoa thận?

Người bệnh nên đi khám nếu có các dấu hiệu sau:

• Nước tiểu có máu hoặc nhiều bọt kéo dài.
• Phù mí mắt, phù chân hoặc tăng cân nhanh bất thường.
• Tăng huyết áp mới xuất hiện hoặc khó kiểm soát.
• Creatinine tăng, eGFR giảm hoặc protein niệu dai dẳng.
• Có bệnh lupus, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc tiền sử bệnh thận gia đình.

Người bị viêm cầu thận mạn nên chăm sóc và phòng tiến triển bệnh ra sao?

Bên cạnh điều trị theo hướng dẫn y tế, lối sống và việc theo dõi định kỳ có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh thận mạn. Mục tiêu là giảm áp lực lên thận và phát hiện sớm dấu hiệu tiến triển.

Theo dõi huyết áp, nước tiểu và chức năng thận

Người bệnh nên tái khám đúng lịch, theo dõi huyết áp tại nhà nếu được hướng dẫn và kiểm tra xét nghiệm định kỳ. Các chỉ số như creatinine, eGFR, albumin niệu hoặc protein niệu giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thận theo thời gian.

Ăn uống hỗ trợ bảo vệ thận

Chế độ ăn cần cá nhân hóa theo mức độ bệnh. Một số nguyên tắc thường được khuyến nghị gồm:

• Hạn chế muối nếu có phù hoặc tăng huyết áp.
• Không tự ý ăn quá nhiều đạm khi chức năng thận đã giảm.
• Uống nước theo hướng dẫn, đặc biệt khi có phù hoặc suy thận.
• Hạn chế rượu bia, đồ ăn mặn và thực phẩm chế biến sẵn.
• Không tự áp dụng chế độ ăn kiêng quá nghiêm ngặt nếu chưa được tư vấn.

Tránh thuốc và thói quen có thể hại thận

Người bệnh thận nên thận trọng với thuốc giảm đau chống viêm, thuốc không rõ nguồn gốc và các sản phẩm quảng cáo “bổ thận” chưa được kiểm chứng. Việc hút thuốc, ít vận động, thừa cân và kiểm soát huyết áp kém cũng có thể ảnh hưởng không tốt đến thận.

Viêm cầu thận mạn là bệnh thận kéo dài, có thể diễn tiến âm thầm và ảnh hưởng chức năng thận nếu không được theo dõi đúng cách. Khi có tiểu máu, nước tiểu nhiều bọt, phù hoặc tăng huyết áp, người bệnh nên đi khám để được xét nghiệm và đánh giá nguyên nhân.