Thoát vị bẹn ở người lớn là gì? Nguyên nhân và triệu chứng

Nhiều người trưởng thành có tâm lý chủ quan khi thấy vùng bẹn chỉ hơi tức hoặc xuất hiện khối phồng nhỏ. Tuy nhiên, trên thực tế, thoát vị bẹn ở người lớn có thể dẫn đến biến chứng nghẹt, hoại tử ruột và đe dọa tính mạng. Việc hiểu đúng về bệnh sẽ giúp người đọc nhận biết sớm, điều trị kịp thời và phòng tránh rủi ro không đáng có.

Thoát vị bẹn ở người lớn là gì?

Thoát vị bẹn ở người lớn là tình trạng một phần tạng trong ổ bụng (thường là ruột hoặc mạc nối) thoát ra khỏi vị trí bình thường và chui qua một điểm yếu ở thành bụng vùng bẹn. Khi đó, người bệnh có thể thấy khối phồng ở bẹn hoặc bìu, rõ hơn khi đứng, ho, rặn và xẹp đi khi nằm.

Thoát vị bẹn chiếm khoảng 75% các trường hợp thoát vị thành bụng. Bệnh gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới do đặc điểm giải phẫu vùng bẹn (ống bẹn ở nam chứa thừng tinh, tạo điểm yếu tự nhiên). Nguy hiểm nhất của bệnh là biến chứng thoát vị kẹt và thoát vị nghẹt, khi tạng thoát vị không thể trở lại ổ bụng, gây thiếu máu nuôi và hoại tử.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây thoát vị bẹn ở người lớn

Nguyên nhân chính của thoát vị bẹn ở người lớn là do sự kết hợp giữa yếu thành bụng và tăng áp lực ổ bụng. Khi các cơ và cân vùng bẹn suy yếu theo thời gian, nội tạng dễ dàng chui ra ngoài qua điểm yếu này.

Các yếu tố nguy cơ thường gặp bao gồm:

• Tuổi cao khiến cơ thành bụng bị lão hóa, yếu dần.
• Giới tính nam (nguy cơ cao gấp 8 - 10 lần so với nữ).
• Táo bón mạn tính, ho kéo dài do hút thuốc lá hoặc bệnh hô hấp.
• Thường xuyên lao động nặng, mang vác vật nặng hoặc đứng lâu.
• Phụ nữ mang thai (do tăng áp lực ổ bụng).
• Tiền sử gia đình có người mắc thoát vị bẹn.
• Béo phì, suy dinh dưỡng hoặc chấn thương vùng bẹn.

Triệu chứng và dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm

Triệu chứng thường gặp của thoát vị bẹn ở người lớn bao gồm:

• Xuất hiện khối phồng vùng bẹn hoặc bìu (một hoặc hai bên).
• Khối phồng to hơn khi đứng lâu, ho, rặn hoặc gắng sức.
• Cảm giác tức nặng, đau âm ỉ, nóng ran vùng bẹn.
• Khối phồng xẹp hoặc biến mất khi nằm nghỉ.

Những dấu hiệu này có thể giống với một số bệnh khác như tràn dịch tinh mạc hay xoắn tinh hoàn, nên cần thăm khám để chẩn đoán chính xác. Nếu bạn có các dấu hiệu sau, hãy đến bệnh viện ngay lập tức:

• Đau dữ dội, khối phồng không xẹp khi nằm.
• Buồn nôn, nôn, chướng bụng.
• Không trung tiện, không đi đại tiện được.
• Sốt, vùng bẹn sưng đỏ, đau nhiều.

Đây có thể là dấu hiệu của thoát vị bẹn nghẹt, tình trạng cấp cứu ngoại khoa, nếu không can thiệp trong vòng 4 - 6 giờ, ruột có nguy cơ hoại tử, đe dọa tính mạng.

Thoát vị bẹn ở người lớn có nguy hiểm không? Các biến chứng có thể gặp

Thoát vị bẹn ở giai đoạn đầu có thể chỉ biểu hiện bằng cảm giác căng tức, khó chịu. Chính vì triệu chứng ban đầu nhẹ, không đau nhiều nên nhiều người chủ quan, chậm đi khám và trì hoãn điều trị. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng thoát vị bẹn không phải là bệnh có thể tự khỏi. Theo thời gian, lỗ thoát vị ngày càng giãn rộng, khối thoát vị to dần và các triệu chứng sẽ tăng lên. Nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời, thoát vị bẹn ở người lớn có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và thậm chí đe dọa tính mạng.

Các biến chứng có thể gặp bao gồm:

• Thoát vị kẹt: Các tạng trong ổ bụng (thường là ruột) chui qua lỗ thoát vị và bị kẹt lại, không thể đẩy trở về ổ bụng. Tình trạng này gây đau nhiều, khó chịu và cần được can thiệp y tế sớm.
• Thoát vị nghẹt: Đây là biến chứng nặng hơn của thoát vị kẹt. Khi tạng thoát vị bị chèn ép quá lâu, máu không thể nuôi dưỡng, dẫn đến thiếu máu và hoại tử ruột. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa, nếu xử trí chậm có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
• Tắc ruột: Ruột bị kẹt trong túi thoát vị có thể gây tắc lưu thông thức ăn và hơi, dẫn đến chướng bụng, nôn ói, bí trung đại tiện.
• Viêm phúc mạc, nhiễm trùng nhiễm độc: Khi ruột bị hoại tử hoặc thủng, vi khuẩn và chất bẩn tràn vào ổ bụng, gây viêm phúc mạc nặng, nhiễm trùng toàn thân, đe dọa tính mạng người bệnh.
• Tăng nguy cơ tử vong nếu can thiệp muộn: Các biến chứng nặng như thoát vị nghẹt, viêm phúc mạc nếu không được phẫu thuật kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ biến chứng sau mổ và tử vong, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

Vì những lý do trên, thoát vị bẹn ở người lớn không nên điều trị bảo tồn kéo dài. Các biện pháp như đeo đai nâng chỉ có tác dụng tạm thời, không giải quyết được nguyên nhân và không ngăn ngừa biến chứng. Điều trị hiệu quả và triệt để nhất hiện nay vẫn là phẫu thuật theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Chẩn đoán và điều trị thoát vị bẹn ở người lớn hiện nay

Chẩn đoán thoát vị bẹn ở người lớn chủ yếu dựa vào:

• Khám lâm sàng ở tư thế đứng, ho hoặc rặn để thấy khối phồng.
• Siêu âm vùng bẹn - bìu (phương pháp phổ biến, không xâm lấn).
• CT hoặc MRI trong trường hợp khó chẩn đoán.

Phẫu thuật là phương pháp triệt để duy nhất đối với thoát vị bẹn ở người lớn hiện nay. Không có thuốc hay cách nào làm khối thoát vị biến mất tự nhiên. Các phương pháp phẫu thuật phổ biến:

• Mổ mở: Áp dụng cho trường hợp phức tạp, thoát vị lớn; rạch một đường ở vùng bẹn, đưa tạng về ổ bụng và gia cố bằng lưới nhân tạo.
• Phẫu thuật nội soi: Ít xâm lấn, ít đau, hồi phục nhanh, sẹo nhỏ; ưu tiên cho thoát vị hai bên hoặc bệnh nhân trẻ.

Phương pháp hiện đại thường sử dụng lưới nhân tạo để gia cố thành bụng, giúp giảm nguy cơ tái phát xuống mức thấp. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tránh gắng sức trong 3 - 4 tuần để thành bụng hồi phục hoàn toàn. Người bệnh sẽ có tiên lượng tốt nếu phẫu thuật sớm.

Thoát vị bẹn ở người lớn là bệnh lý phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu chậm trễ điều trị. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, thăm khám kịp thời và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp sẽ giúp người bệnh tránh được nguy cơ hoại tử ruột và các biến chứng đe dọa tính mạng. Khi xuất hiện khối phồng bất thường vùng bẹn, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và điều trị đúng cách.