Dấu hiệu nhận biết thoát vị bẹn ở nữ? Nguyên nhân và hướng điều trị

Nhiều phụ nữ cho rằng thoát vị bẹn là bệnh “chỉ gặp ở nam giới”, vì vậy thường chủ quan khi xuất hiện khối phồng vùng bẹn hoặc cảm giác tức nhẹ kéo dài. Trên thực tế, thoát vị bẹn ở nữ tuy hiếm nhưng lại có nguy cơ nghẹt cao hơn, đặc biệt ở phụ nữ mang thai hoặc người lớn tuổi. Việc hiểu đúng về bệnh sẽ giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

Dấu hiệu nhận biết sớm thoát vị bẹn ở nữ

Thoát vị bẹn ở nữ là tình trạng một phần tạng trong ổ bụng (thường là ruột, mô mỡ hoặc đôi khi là buồng trứng, vòi trứng) thoát ra ngoài qua ống bẹn (một cấu trúc giải phẫu nằm ở vùng bẹn dưới). Ở nữ giới, trong ống bẹn có dây chằng tròn của tử cung, vì vậy ống bẹn hẹp hơn so với nam giới, khiến thoát vị bẹn ở nữ thường khó nhận biết hơn và dễ dẫn đến biến chứng nghẹt.

Dấu hiệu thường gặp

Thoát vị bẹn ở nữ thường biểu hiện khá kín đáo, các triệu chứng có thể xuất hiện thoáng qua và tăng rõ khi cơ thể phải gắng sức hoặc thay đổi tư thế, vì vậy người bệnh rất dễ bỏ qua ở giai đoạn sớm.

• Xuất hiện khối phồng nhỏ ở vùng bẹn hoặc môi lớn, có thể rõ hơn khi đứng lâu, ho, rặn hoặc mang vác nặng.
• Khối phồng có thể xẹp khi nằm nghỉ hoặc dùng tay đẩy nhẹ
• Cảm giác tức, nặng hoặc đau âm ỉ vùng bẹn, đặc biệt khi vận động mạnh hoặc thay đổi tư thế.
• Một số trường hợp không đau rõ rệt, chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ hoặc được phát hiện tình cờ khi khám phụ khoa.

Dấu hiệu cảnh báo biến chứng

Khi khối thoát vị bị kẹt hoặc nghẹt, các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, tiến triển nhanh và có thể gây nguy hiểm nếu không được xử trí y tế kịp thời.

• Khối phồng đau dữ dội đột ngột, sưng nóng, đỏ và không đẩy xẹp được
• Buồn nôn, nôn ói, chướng bụng, táo bón
• Sốt nhẹ đến cao, mệt mỏi toàn thân

Đây có thể là dấu hiệu thoát vị nghẹt, cần đi cấp cứu ngay lập tức vì có nguy cơ hoại tử ruột hoặc buồng trứng, đe dọa tính mạng.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây thoát vị bẹn ở nữ

Thoát vị bẹn ở nữ có thể do bẩm sinh (ống bẹn không đóng kín hoàn toàn) hoặc mắc phải, thường liên quan đến tình trạng tăng áp lực ổ bụng kéo dài và suy yếu thành bụng theo thời gian.

Nguyên nhân phổ biến

Thoát vị bẹn ở nữ thường hình thành khi thành bụng bị suy yếu hoặc áp lực trong ổ bụng tăng kéo dài, tạo điều kiện cho các tạng trong bụng thoát ra ngoài qua vùng bẹn.

• Yếu thành bụng theo tuổi tác, giảm collagen tự nhiên và lão hóa cơ.
• Mang thai nhiều lần, đặc biệt đa thai hoặc thai to, gây tăng áp lực ổ bụng.
• Ho kéo dài (do hen suyễn, COPD), táo bón mạn tính hoặc bí tiểu.
• Béo phì làm tăng tải trọng lên thành bụng hoặc suy dinh dưỡng làm yếu mô liên kết.
• Tiền sử phẫu thuật vùng bụng - chậu hoặc chấn thương vùng bẹn.
• Một số trường hợp hiếm gặp liên quan đến bất thường giải phẫu bẩm sinh.

Yếu tố làm tăng nguy cơ

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố dưới đây có thể làm tăng khả năng xuất hiện thoát vị bẹn ở nữ hoặc khiến bệnh tiến triển nhanh hơn.

• Phụ nữ lớn tuổi (trên 50 tuổi).
• Nghề nghiệp phải đứng lâu, mang vác nặng hoặc lao động chân tay.
• Có tiền sử gia đình bị thoát vị.
• Hút thuốc lá lâu năm (làm giảm chất lượng collagen và mô liên kết).

Thoát vị bẹn ở nữ có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có, đặc biệt nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Ở giai đoạn đầu, thoát vị bẹn ở nữ thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề phụ khoa như u nang buồng trứng hoặc lạc nội mạc tử cung. Tuy nhiên, theo thời gian:

• Khối thoát vị có xu hướng to dần, gây khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày.
• Nguy cơ thoát vị kẹt (không đẩy lên được) hoặc nghẹt tăng cao, dẫn đến thiếu máu nuôi tạng.
• Có thể gây tắc ruột cơ học, hoại tử ruột, nhiễm trùng ổ bụng hoặc thậm chí sốc nhiễm khuẩn, đe dọa tính mạng.

Đặc biệt ở phụ nữ mang thai, thoát vị bẹn có thể gây đau nhiều hơn do áp lực thai nhi, ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và bé, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng nghẹt. Nhiều trường hợp thoát vị bẹn ở nữ bị bỏ sót dẫn đến cấp cứu muộn, tỷ lệ biến chứng cao hơn nam giới.

Vì vậy, tuyệt đối không nên chủ quan hoặc trì hoãn điều trị, kể cả khi triệu chứng còn nhẹ. Phát hiện sớm qua khám định kỳ giúp tránh rủi ro không đáng có.

Hướng điều trị thoát vị bẹn ở nữ hiện nay

Hiện nay, phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt để duy nhất đối với thoát vị bẹn ở nữ, không có cách chữa bảo tồn lâu dài vì bệnh có xu hướng tiến triển.

Khi nào cần phẫu thuật?

Phẫu thuật thường được chỉ định khi thoát vị bẹn ở nữ đã được chẩn đoán xác định và có nguy cơ tiến triển hoặc gây ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

• Đã được chẩn đoán xác định thoát vị bẹn ở nữ qua khám lâm sàng và siêu âm.
• Có triệu chứng đau, khó chịu ảnh hưởng sinh hoạt.
• Khối thoát vị ngày càng to hoặc không đẩy lên được.
• Có dấu hiệu biến chứng (nghẹt, kẹt).

Các phương pháp phẫu thuật phổ biến

Tùy vào tình trạng bệnh, mức độ thoát vị và thể trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn.

• Phẫu thuật mổ mở: Thực hiện qua đường rạch vùng bẹn, phù hợp một số trường đặc biệt như thoát vị nghẹt nặng hoặc chống chỉ định nội soi.
• Phẫu thuật nội soi đặt lưới (TAPP hoặc TEP): Phương pháp hiện đại nhất hiện nay, ít xâm lấn, sử dụng lưới nhân tạo để gia cố thành bụng, ít đau và hồi phục nhanh (thường chỉ 1 - 2 tuần).

Mục tiêu của phẫu thuật thoát vị bẹn ở nữ là đưa các tạng bị thoát vị trở về đúng vị trí trong ổ bụng, đồng thời gia cố điểm yếu của thành bụng bằng lưới nhân tạo nhằm tăng độ vững chắc và hạn chế nguy cơ tái phát. Đối với nữ giới, phẫu thuật nội soi còn có ưu điểm cho phép bác sĩ quan sát toàn diện vùng bẹn - đùi, giúp phát hiện và xử trí kịp thời các trường hợp thoát vị đùi tiềm ẩn thường đi kèm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài.

Chăm sóc sau phẫu thuật

Chăm sóc đúng cách sau phẫu thuật đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục và phòng ngừa tái phát thoát vị bẹn ở nữ.

• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh mang vác nặng hoặc vận động mạnh ít nhất 4 - 6 tuần.
• Ăn uống đủ chất, giàu chất xơ để tránh táo bón (uống nhiều nước, ăn rau củ).
• Kiểm soát cân nặng, bỏ thuốc lá để hỗ trợ lành vết mổ.
• Tái khám đúng hẹn, theo dõi dấu hiệu bất thường như sưng đỏ, sốt.

Phần lớn bệnh nhân thoát vị bẹn ở nữ sau phẫu thuật nội soi có thể trở lại sinh hoạt bình thường sau 1 - 2 tuần, với tỷ lệ biến chứng thấp nếu tuân thủ hướng dẫn y tế.

Thoát vị bẹn ở nữ là bệnh lý không phổ biến như ở nam giới nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nghiêm trọng hơn, đặc biệt là nghẹt dẫn đến hoại tử tạng nếu phát hiện muộn. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, hiểu rõ yếu tố nguy cơ cá nhân và can thiệp phẫu thuật đúng thời điểm (ưu tiên nội soi đặt lưới) sẽ giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe lâu dài, tránh ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng sinh sản.