Thoái hóa đốt sống cổ: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả

Tỷ lệ mắc thoái hóa đốt sống cổ đang có xu hướng tăng nhanh, không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi mà còn phổ biến ở người trẻ do tính chất công việc ngồi nhiều, ít vận động hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế lâu ngày. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và phát hiện sớm sẽ giúp người bệnh có hướng điều trị phù hợp, đồng thời chủ động phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm về sau.

Nguyên nhân gây thoái hóa đốt sống cổ

Thoái hóa đốt sống cổ là tình trạng tổn thương mạn tính tại các đốt sống vùng cổ, bao gồm sự mài mòn của sụn khớp, thoái hóa đĩa đệm và thay đổi cấu trúc xương. Bệnh thường tiến triển âm thầm theo thời gian và là nguyên nhân gây đau cổ, hạn chế vận động, ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống. Dưới đây là một số nguyên nhân gây bệnh như: 

Lão hóa tự nhiên theo tuổi tác

Lão hóa theo tuổi tác là yếu tố chính dẫn đến thoái hóa đốt sống cổ, đặc biệt thường gặp ở người từ 40 tuổi trở lên. Khi tuổi càng cao, đĩa đệm mất đi độ đàn hồi và lượng nước, làm giảm khả năng chịu lực. Đồng thời, sụn khớp bị bào mòn theo thời gian, khiến các đốt sống cổ trở nên kém linh hoạt, gây đau nhức, cứng cổ và hạn chế vận động trong sinh hoạt hằng ngày.

Tư thế sinh hoạt và làm việc sai lệch

Tư thế sinh hoạt và làm việc sai lệch là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người, đặc biệt là giới trẻ dễ mắc thoái hóa đốt sống cổ. Việc thường xuyên ngồi cong lưng, cúi đầu khi dùng máy tính hoặc điện thoại làm tăng áp lực lên cột sống cổ. Tình trạng này kéo dài có thể gây tổn thương cấu trúc đốt sống và thúc đẩy quá trình thoái hóa sớm.

Chấn thương vùng cổ hoặc vận động quá mức

Chấn thương vùng cổ hoặc vận động quá mức là yếu tố nguy cơ làm tăng tốc độ thoái hóa đốt sống cổ. Các tai nạn trong sinh hoạt, khi chơi thể thao hoặc mang vác vật nặng sai tư thế có thể gây tổn thương đến đĩa đệm, dây chằng và mô mềm xung quanh cột sống, từ đó làm suy giảm chức năng nâng đỡ và đẩy nhanh quá trình thoái hóa.

Yếu tố nghề nghiệp và lối sống tĩnh tại

Yếu tố nghề nghiệp và lối sống tĩnh tại làm tăng nguy cơ thoái hóa đốt sống cổ. Những người làm việc văn phòng, lái xe hay thợ may thường giữ nguyên tư thế cổ trong thời gian dài. Kết hợp với thói quen ít vận động, hút thuốc, thừa cân làm giảm tuần hoàn nuôi dưỡng cột sống và đẩy nhanh quá trình thoái hóa.

Một số triệu chứng nhận biết sớm thoái hóa đốt sống cổ

Thoái hóa đốt sống cổ thường tiến triển âm thầm nhưng vẫn có những dấu hiệu cảnh báo sớm mà người bệnh có thể nhận biết để kịp thời thăm khám và điều trị. Dưới đây là các triệu chứng phổ biến như:

• Đau và cứng vùng cổ gáy: Đây là biểu hiện sớm và thường gặp nhất. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, tăng lên khi vận động hoặc thay đổi tư thế, đặc biệt vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu.
• Hạn chế vận động cổ: Người bệnh gặp khó khăn khi xoay cổ sang hai bên, cúi hoặc ngửa đầu. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và công việc hằng ngày.
• Đau lan xuống vai, cánh tay: Nếu đốt sống bị chèn ép vào rễ thần kinh, cơn đau có thể lan xuống bả vai, cánh tay và thậm chí tới bàn tay.
• Tê bì, yếu cơ: Một số người có cảm giác tê, châm chích ở tay hoặc yếu cơ, làm giảm khả năng cầm nắm.
• Chóng mặt, mất thăng bằng: Khi thoái hóa ảnh hưởng đến tuần hoàn máu lên não, người bệnh có thể cảm thấy choáng váng, buồn nôn hoặc mất thăng bằng nhẹ.

Cách điều trị thoái hóa đốt sống cổ

Điều trị thoái hóa đốt sống cổ cần cá thể hóa theo mức độ tổn thương, triệu chứng và đáp ứng của từng bệnh nhân. Mục tiêu là giảm đau, cải thiện chức năng vận động và ngăn ngừa tiến triển của bệnh. Dưới đây là các phương pháp điều trị có thể kể đến như:

Điều trị không dùng thuốc

Điều trị không dùng thuốc là phương pháp ưu tiên trong các trường hợp thoái hóa đốt sống cổ nhẹ đến trung bình, nhằm giảm đau và phục hồi chức năng vận động. Các biện pháp bao gồm vật lý trị liệu như xoa bóp, kéo giãn cột sống cổ, sóng siêu âm, nhiệt trị liệu giúp giảm co cứng cơ và cải thiện tuần hoàn. Bên cạnh đó, tập phục hồi chức năng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt giúp giảm áp lực lên cột sống và ngăn bệnh tiến triển.

Điều trị bằng thuốc

Điều trị bằng thuốc được chỉ định khi người bệnh bị đau nhiều hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn. Các loại thuốc thường dùng gồm thuốc giảm đau và chống viêm giúp giảm triệu chứng hiệu quả, thuốc giãn cơ hỗ trợ giảm co cứng vùng cổ. Ngoài ra, một số sản phẩm bổ sung như glucosamine, chondroitin có thể cải thiện sức khỏe sụn khớp nếu được sử dụng đúng theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Phẫu thuật 

Phẫu thuật được chỉ định trong những trường hợp nghiêm trọng như thoát vị đĩa đệm lớn, chèn ép rễ thần kinh, giảm hoặc mất chức năng vận động hoặc khi điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả. Mục tiêu là giải phóng vùng chèn ép và tái lập sự ổn định cho cột sống cổ.

Một số cách phòng ngừa thoái hóa đốt sống cổ

Phòng ngừa thoái hóa đốt sống cổ là chiến lược quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tiến triển ở những người có yếu tố nguy cơ. Dưới đây là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả mà bạn có thể thực hiện hằng ngày như:

• Duy trì tư thế đúng khi làm việc và sinh hoạt: Tránh ngồi cúi đầu lâu, không gập cổ quá mức khi sử dụng điện thoại hoặc máy tính. Sử dụng bàn ghế phù hợp, giữ lưng và cổ thẳng trong khi làm việc.
• Tăng cường vận động thể chất: Thường xuyên tập các bài tập nhẹ nhàng cho vùng cổ - vai - gáy giúp tăng cường độ dẻo dai của cơ và hỗ trợ ổn định cột sống. Đi bộ, yoga hoặc bơi lội cũng rất có lợi cho hệ cơ xương khớp.
• Tránh mang vác vật nặng sai tư thế: Nâng vật từ tư thế ngồi xổm, tránh cúi gập người đột ngột hoặc xoay cổ quá mức khi bê đồ.
• Kiểm soát cân nặng: Thừa cân làm tăng áp lực lên cột sống, do đó việc giữ trọng lượng hợp lý giúp giảm tải cho đốt sống cổ.
• Bỏ thuốc lá và duy trì lối sống lành mạnh: Hút thuốc lá làm giảm tuần hoàn nuôi dưỡng đĩa đệm và đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Đồng thời, ngủ đúng tư thế và tránh stress cũng rất quan trọng để bảo vệ cột sống cổ.

Thoái hóa đốt sống cổ là một bệnh lý xương khớp thường gặp, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện kịp thời và điều trị đúng hướng. Việc áp dụng lối sống khoa học, duy trì tư thế làm việc hợp lý, kết hợp với vận động đều đặn và thăm khám định kỳ sẽ giúp bảo vệ cột sống cổ, ngăn ngừa đau mạn tính và các biến chứng thần kinh nguy hiểm.