Khám cơ lực là gì? Quy trình thực hiện và cách đánh giá kết quả

Sức mạnh cơ bắp đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động hằng ngày như đi lại, cầm nắm và giữ thăng bằng. Khi cơ thể xuất hiện tình trạng yếu cơ hoặc vận động khó khăn, bác sĩ có thể chỉ định khám cơ lực để đánh giá chức năng vận động. Đây là một phần quan trọng trong quá trình thăm khám thần kinh và cơ xương khớp. Vậy khám cơ lực là gì? Hãy cùng tìm hiểu cụ thể qua bài viết dưới đây.

Khám cơ lực là gì?

Khám cơ lực là phương pháp thăm khám lâm sàng nhằm kiểm tra sức mạnh của các nhóm cơ và khả năng tạo ra chuyển động của cơ thể. Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh thực hiện một số động tác nhất định, đồng thời đánh giá khả năng vận động và mức độ chống lại lực cản từ bên ngoài.

Phương pháp này thường được sử dụng trong quá trình khám thần kinh, cơ xương khớp và phục hồi chức năng. Thông qua kết quả kiểm tra, bác sĩ có thể nhận biết tình trạng yếu cơ, đánh giá sự khác biệt về sức mạnh giữa hai bên cơ thể hoặc phát hiện những bất thường liên quan đến chức năng vận động.

Khám cơ lực không chỉ giúp đánh giá tình trạng sức khỏe tại thời điểm thăm khám mà còn hỗ trợ theo dõi sự thay đổi sức mạnh cơ bắp trong quá trình điều trị và phục hồi. Tùy theo biểu hiện của người bệnh, bác sĩ có thể kiểm tra một nhóm cơ cụ thể hoặc nhiều nhóm cơ ở tay, chân và những vùng khác. 

Các bước thực hiện khám cơ lực

Khám cơ lực thường được thực hiện trực tiếp bởi bác sĩ hoặc nhân viên y tế có chuyên môn. Quy trình có thể thay đổi tùy theo tình trạng sức khỏe và mục đích thăm khám, nhưng thường bao gồm những bước cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị trước khi khám

Trước khi kiểm tra, nhân viên y tế sẽ trao đổi với người bệnh về tình trạng sức khỏe, những biểu hiện đang gặp phải và tiền sử bệnh lý liên quan. Người bệnh được hướng dẫn lựa chọn tư thế phù hợp như ngồi, nằm hoặc đứng tùy theo nhóm cơ cần đánh giá.

Bước 2: Hướng dẫn người bệnh thực hiện động tác

Bác sĩ giải thích và hướng dẫn người bệnh thực hiện những động tác cần thiết. Các động tác có thể bao gồm nâng tay, gập hoặc duỗi khuỷu tay, nắm bàn tay, nâng chân, gập gối và cử động bàn chân. Người bệnh cần thực hiện theo hướng dẫn để bác sĩ quan sát khả năng vận động của từng nhóm cơ.

Bước 3: Kiểm tra sức mạnh của các nhóm cơ

Sau khi quan sát khả năng vận động, bác sĩ có thể dùng tay tạo lực cản để đánh giá mức độ chống lại lực của người bệnh. Việc kiểm tra thường được thực hiện ở cả hai bên cơ thể nhằm so sánh sức mạnh cơ và phát hiện sự khác biệt nếu có.

Trong trường hợp người bệnh không thể thực hiện động tác chống lại trọng lực, bác sĩ có thể điều chỉnh tư thế để giảm tác động của trọng lực, từ đó đánh giá khả năng co cơ chính xác hơn.

Cách đánh giá kết quả khám cơ lực 

Kết quả khám cơ lực thường được đánh giá theo thang điểm từ 0 đến 5 của Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Anh (MRC). Thang điểm này dựa trên khả năng co cơ, thực hiện chuyển động và chống lại lực cản trong quá trình kiểm tra.

Cụ thể, các mức độ được phân loại như sau:

• Độ 0: Không ghi nhận hoạt động co cơ khi kiểm tra.

• Độ 1: Có dấu hiệu co cơ nhẹ nhưng chưa tạo ra chuyển động rõ ràng.

• Độ 2: Người bệnh có thể thực hiện chuyển động khi đã loại bỏ tác động của trọng lực.

• Độ 3: Người bệnh có thể thực hiện đầy đủ chuyển động chống lại trọng lực nhưng không chống được lực cản từ bên ngoài.

• Độ 4: Người bệnh có thể thực hiện chuyển động và chống lại một phần lực cản từ bên ngoài, nhưng sức cơ chưa đạt mức bình thường.

• Độ 5: Sức cơ được đánh giá ở mức bình thường, có thể thực hiện chuyển động đầy đủ và chống lại lực cản phù hợp.

Thông thường, điểm càng cao cho thấy khả năng vận động và sức mạnh của nhóm cơ được kiểm tra càng tốt. Tuy nhiên, kết quả cần được đánh giá dựa trên từng nhóm cơ, sự cân đối giữa hai bên cơ thể và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Bên cạnh đó, thang điểm khám cơ lực có tính chất đánh giá lâm sàng và có thể chịu ảnh hưởng bởi khả năng phối hợp vận động, mức độ đau hoặc sự hợp tác của người bệnh. Vì vậy, bác sĩ cần kết hợp kết quả này với các biểu hiện lâm sàng và những phương pháp kiểm tra khác khi cần thiết.

Những lưu ý trước và sau khi khám cơ lực 

Để quá trình khám cơ lực diễn ra thuận lợi và giúp kết quả đánh giá có độ tin cậy, người bệnh nên lưu ý một số vấn đề sau:

Trước khi khám:

• Thông báo cho bác sĩ về những biểu hiện bất thường như yếu cơ, đau nhức, tê bì tay chân hoặc khó khăn khi vận động.

• Cung cấp thông tin về tiền sử bệnh lý, chấn thương và các loại thuốc đang sử dụng.

• Mặc trang phục thoải mái, thuận tiện cho việc quan sát và kiểm tra các nhóm cơ.

• Trao đổi với nhân viên y tế nếu cảm thấy đau hoặc khó thực hiện một số động tác.

Sau khi khám:

• Trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ kết quả và những điểm bất thường nếu có.

• Thực hiện các hướng dẫn kiểm tra bổ sung khi được chỉ định.

• Tuân thủ kế hoạch điều trị hoặc phục hồi chức năng nếu có tình trạng suy giảm cơ lực.

• Theo dõi khả năng vận động và thông báo cho bác sĩ nếu xuất hiện những biểu hiện bất thường.

Khám cơ lực là phương pháp thăm khám đơn giản nhưng có vai trò quan trọng trong việc đánh giá sức mạnh cơ bắp và chức năng vận động. Việc thực hiện đúng quy trình, kết hợp đánh giá kết quả với các biểu hiện lâm sàng sẽ giúp bác sĩ có thêm cơ sở xác định tình trạng sức khỏe và đưa ra hướng chăm sóc phù hợp. Khi nhận thấy cơ thể thường xuyên yếu cơ hoặc gặp khó khăn khi vận động, người bệnh nên chủ động thăm khám để được tư vấn kịp thời.