Sốt xuất huyết và thương hàn: Cách phân biệt và biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Mặc dù đều là các bệnh truyền nhiễm còn lưu hành tại Việt Nam, thương hàn và sốt xuất huyết lại có cơ chế lây nhiễm và biểu hiện lâm sàng khác nhau. Hiểu rõ đặc điểm của hai căn bệnh này sẽ giúp người dân chủ động phòng bệnh và đi khám kịp thời khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ.

Tìm hiểu chung về sốt xuất huyết và thương hàn

Mặc dù đều là bệnh truyền nhiễm có thể gây sốt và các triệu chứng toàn thân, sốt xuất huyết và thương hàn có nguyên nhân gây bệnh cũng như cơ chế lây truyền khác nhau.

Sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người mà lây truyền thông qua vết đốt của muỗi vằn Aedes mang virus, chủ yếu là Aedes aegypti. Bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng vào mùa mưa, khi điều kiện môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản.

Người mắc sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng:

• Sốt cao từ 39 - 40°C, thường kéo dài từ 2 - 7 ngày.
• Đau đầu, đặc biệt là đau vùng trán hoặc đau sau hốc mắt.
• Đau cơ, đau khớp, cảm giác mệt mỏi toàn thân.
• Xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết như chấm xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng.

Biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết là tình trạng thoát huyết tương dẫn đến cô đặc máu, sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng và suy đa cơ quan nếu không được theo dõi, điều trị kịp thời.

Thương hàn là gì?

Khác với sốt xuất huyết, thương hàn là bệnh nhiễm khuẩn toàn thân do vi khuẩn Salmonella enterica serovar Typhi (Salmonella Typhi) gây ra. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa (đường phân - miệng) khi ăn phải thực phẩm hoặc uống nguồn nước bị nhiễm vi khuẩn. Điều kiện vệ sinh môi trường kém là yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Các triệu chứng của thương hàn thường xuất hiện từ từ và tăng dần theo thời gian:

• Sốt kéo dài, nhiệt độ cơ thể tăng dần từng ngày theo kiểu bậc thang.
• Đau đầu, mệt mỏi, giảm tập trung, cảm giác lờ đờ.
• Đau bụng, chán ăn, tiêu chảy hoặc táo bón.
• Gan hoặc lách to trong một số trường hợp.
• Có thể xuất hiện ban đào là các nốt hồng nhạt nhỏ ở vùng ngực hoặc bụng.

Nếu không được điều trị đúng cách, thương hàn có thể gây xuất huyết tiêu hóa, tổn thương ruột hoặc nhiễm khuẩn huyết.

Điểm giống và khác nhau của bệnh sốt xuất huyết và bệnh thương hàn

Mặc dù khác nhau về nguyên nhân gây bệnh, sốt xuất huyết và thương hàn vẫn có một số biểu hiện tương đồng khiến người bệnh dễ nhầm lẫn, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Cụ thể

• Đều là bệnh truyền nhiễm cấp tính.
• Đều có thể gây sốt, đau đầu, mệt mỏi và chán ăn.
• Đều có nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
• Người bệnh thường cảm thấy suy nhược và giảm khả năng sinh hoạt hằng ngày.

Để chủ động phân biệt và có hướng xử trí kịp thời, bạn có thể tham khảo bảng so sánh chi tiết về 2 căn bệnh thương hàn và sốt xuất huyết dưới đây:

Các biện pháp phòng ngừa và xử trí chủ động

Do cơ chế lây truyền khác nhau nên biện pháp phòng bệnh đối với sốt xuất huyết và thương hàn cũng khác nhau. 

Cách phòng ngừa sốt xuất huyết

Để giảm nguy cơ mắc sốt xuất huyết, bạn cần chủ động phòng tránh muỗi đốt và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi thông qua các biện pháp:

• Đậy kín các dụng cụ chứa nước sinh hoạt.
• Thường xuyên thay nước bình hoa và vệ sinh các vật dụng chứa nước.
• Thả cá ăn lăng quăng tại các bể chứa nước phù hợp.
• Loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước quanh nhà.
• Ngủ màn kể cả ban ngày.
• Mặc quần áo dài tay khi đến khu vực có nhiều muỗi.
• Sử dụng kem chống muỗi hoặc các biện pháp phòng muỗi phù hợp.
• Chủ động tiêm vắc xin sốt xuất huyết theo khuyến cáo của cơ quan y tế.

Cách phòng ngừa bệnh thương hàn 

Để phòng ngừa thương hàn, cần chú trọng vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm:

• Thực hiện ăn chín, uống sôi.
• Không sử dụng thực phẩm sống hoặc không rõ nguồn gốc.
• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Sử dụng nguồn nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách, tránh ruồi nhặng tiếp xúc.
• Chủ động tiêm vắc xin thương hàn đối với các đối tượng có nguy cơ theo khuyến cáo của cơ sở y tế.

Cách xử trí khi nghi ngờ mắc bệnh

Khi bản thân hoặc người thân xuất hiện các triệu chứng sốt kéo dài, bạn cần lưu ý:

• Không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hoặc các thuốc chống viêm không steroid như Aspirin, Ibuprofen khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Bạn có thể sử dụng Paracetamol theo đúng hướng dẫn để hạ sốt.
• Uống đủ nước để hạn chế mất nước do sốt.
• Đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.
• Đưa người bệnh đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, nôn nhiều, chảy máu bất thường, lừ đừ, tay chân lạnh hoặc các biểu hiện suy giảm ý thức.

Sốt xuất huyết và thương hàn đều là những bệnh truyền nhiễm có thể gây sốt kéo dài và nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, hai bệnh khác nhau về tác nhân gây bệnh, đường lây truyền và biểu hiện đặc trưng. Chủ động phòng bệnh ngay hôm nay! Ghé ngay Trung tâm Tiêm chủng Long Châu gần nhất để được tư vấn và tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết cũng như vắc xin thương hàn bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.