Phù mặt do suy thận là gì? Dấu hiệu cảnh báo và cách nhận biết sớm

Nhiều người thường chủ quan khi thấy mặt bị sưng, cho rằng do ngủ ít, ăn mặn hoặc dị ứng. Tuy nhiên, trong y học, phù mặt có thể là biểu hiện sớm của suy thận - một bệnh lý tiến triển âm thầm nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện kịp thời. Việc hiểu rõ phù mặt do suy thận sẽ giúp bạn chủ động theo dõi sức khỏe và đi khám đúng thời điểm.

Phù mặt do suy thận là gì?

Phù mặt do suy thận là tình trạng dịch bị ứ đọng bất thường ở các mô mềm vùng mặt khi chức năng lọc và điều hòa nước của thận suy giảm. Đây có thể là một trong những dấu hiệu sớm ở một số bệnh lý thận, đặc biệt là viêm cầu thận hoặc hội chứng thận hư; trong suy thận mạn, phù thường xuất hiện khi chức năng thận đã suy giảm rõ rệt. Phù có thể bắt đầu nhẹ ở mí mắt, sau đó lan ra toàn bộ khuôn mặt nếu tình trạng suy thận tiến triển và không được kiểm soát kịp thời.

Nguyên nhân phù mặt bắt nguồn từ việc thận không còn đảm nhiệm tốt vai trò điều hòa dịch trong cơ thể, khiến nước và muối bị giữ lại. Ở người khỏe mạnh, thận có nhiệm vụ:

• Lọc bỏ nước dư thừa ra khỏi cơ thể;
• Đào thải muối và các chất cặn bã qua nước tiểu;
• Duy trì sự cân bằng dịch và điện giải.

Khi bị suy thận, các chức năng này suy giảm, dẫn đến:

• Nước và muối tích tụ trong cơ thể;
• Dịch thừa thoát ra mô kẽ, gây sưng phù;
• Vùng mặt và mí mắt dễ phù do da mỏng, mô lỏng lẻo.

Dấu hiệu nhận biết phù mặt do suy thận so với các nguyên nhân khác

Phù mặt là biểu hiện khá thường gặp trong sinh hoạt hằng ngày, tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng liên quan đến suy thận. Việc phân biệt đúng đặc điểm giúp bạn tránh chủ quan hoặc lo lắng quá mức.

Đặc điểm phù mặt do suy thận

Phù mặt do suy thận thường có tính chất đặc trưng và xuất hiện kéo dài, không cải thiện nhanh dù thay đổi sinh hoạt thông thường.

• Phù mềm, ấn lõm: Dùng ngón tay ấn vào vùng da khoảng 5 giây, khi thả ra vẫn còn vết lõm tồn tại vài giây đến vài chục giây.
• Rõ nhất ở mí mắt trên và dưới, đặc biệt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.
• Xuất hiện thường xuyên, lặp lại nhiều ngày liên tiếp, ít thay đổi theo sinh hoạt.
• Không kèm ngứa, không đỏ, không đau hay nóng tại vùng phù.

So sánh với phù mặt do các nguyên nhân khác

Phù mặt do nguyên nhân không liên quan đến thận thường có tính chất thoáng qua và đi kèm dấu hiệu đặc trưng riêng.

• Dị ứng: Phù xuất hiện nhanh, sưng đột ngột, kèm ngứa, mẩn đỏ, thường xảy ra sau khi tiếp xúc dị nguyên.
• Thiếu ngủ hoặc mệt mỏi: Phù nhẹ, không ấn lõm, giảm nhanh sau vài giờ nghỉ ngơi hoặc sinh hoạt bình thường.
• Ăn mặn: Phù thoáng qua, cải thiện khi uống đủ nước và giảm lượng muối trong khẩu phần ăn.
• Bệnh tim: Phù mặt thường đi kèm phù chân, khó thở, nặng hơn khi nằm hoặc vào ban đêm.

Điểm cần lưu ý: Phù mặt do suy thận hiếm khi xuất hiện đơn lẻ mà thường đi kèm các dấu hiệu toàn thân khác. Nếu chỉ phù mặt mà không có triệu chứng kèm theo, khả năng liên quan đến suy thận thường thấp hơn, nhưng không thể loại trừ hoàn toàn.

Phù mặt do suy thận thường đi kèm những triệu chứng nào?

Không chỉ gây sưng mặt, suy thận còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Việc nhận biết các triệu chứng đi kèm giúp phát hiện bệnh sớm và tránh biến chứng nguy hiểm.

Các triệu chứng toàn thân thường gặp

Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể không đào thải được độc tố và dịch dư thừa, từ đó gây ra nhiều biểu hiện toàn thân rõ rệt.

• Mệt mỏi kéo dài, giảm sức lao động, uể oải dù nghỉ ngơi;
• Da xanh xao, thiếu sức sống do thiếu máu;
• Buồn nôn, chán ăn, miệng khô, hơi thở có mùi;
• Thay đổi nước tiểu như tiểu ít hơn bình thường, nước tiểu sẫm màu, có bọt hoặc tiểu đêm nhiều lần.

Phù ở các vị trí khác trên cơ thể

Phù mặt thường không xuất hiện đơn độc mà đi kèm tình trạng giữ nước lan tỏa ở nhiều vùng khác.

• Phù chân, mắt cá chân (thường mềm, ấn lõm và rõ hơn vào cuối ngày);
• Phù tay, cảm giác căng tức, nặng nề;
• Tăng cân nhanh trong thời gian ngắn không rõ nguyên nhân do tích nước.

Theo các hướng dẫn lâm sàng, phù lan tỏa là dấu hiệu cho thấy tình trạng giữ nước trong cơ thể đã trở nên rõ rệt và chức năng thận có thể đang suy giảm đáng kể. Nếu bạn nhận thấy phù mặt kèm các triệu chứng trên, nên đi khám sớm để được đánh giá chức năng thận và can thiệp kịp thời.

Khi nào phù mặt do suy thận cần đi khám? Hướng xử trí an toàn

Phù mặt do suy thận có thể diễn tiến âm thầm, vì vậy việc nhận biết đúng thời điểm cần thăm khám giúp phòng tránh biến chứng nguy hiểm.

Những trường hợp nên đi khám ngay

Nếu phù mặt không còn là hiện tượng thoáng qua mà kèm theo các dấu hiệu bất thường, người bệnh cần chủ động đến cơ sở y tế sớm.

• Phù mặt kéo dài trên 3 - 5 ngày không thuyên giảm;
• Mức độ phù tăng dần, không xẹp bớt trong ngày;
• Phù kèm mệt mỏi nhiều, tiểu ít, khó thở hoặc tức ngực;
• Có tiền sử bệnh thận, đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.

Hướng xử trí an toàn khi bị phù mặt do suy thận

Xử trí đúng cách ngay từ đầu giúp hạn chế tổn thương thận tiến triển và tránh những sai lầm có thể làm bệnh nặng hơn.

• Không tự ý sử dụng thuốc lợi tiểu vì có thể làm rối loạn điện giải hoặc suy thận nặng hơn.
• Không tự ý hạn chế hoặc uống quá nhiều nước khi chưa có chỉ định y tế.
• Theo dõi cân nặng và lượng nước tiểu hằng ngày, ghi chép để phát hiện thay đổi bất thường.
• Đến khám chuyên khoa thận - tiết niệu để được đánh giá chính xác nguyên nhân.

Các xét nghiệm thường được chỉ định

Để xác định mức độ suy thận và nguyên nhân gây phù, bác sĩ sẽ chỉ định một số xét nghiệm cần thiết.

• Xét nghiệm máu: Đánh giá creatinin, ure, eGFR (mức lọc cầu thận).
• Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra protein niệu, bọt niệu.
• Siêu âm thận: Đánh giá kích thước, cấu trúc và tình trạng nhu mô thận.

Việc chẩn đoán và điều trị phù mặt do suy thận cần được thực hiện bởi nhân viên y tế chuyên môn. Người bệnh không nên tự suy đoán hay điều trị tại nhà để tránh bỏ lỡ thời điểm can thiệp sớm, ảnh hưởng lâu dài đến chức năng thận.

Phù mặt do suy thận là dấu hiệu cảnh báo sớm và quan trọng cho thấy chức năng thận đang bị suy giảm. Tình trạng này thường xuất hiện âm thầm, dễ bị nhầm lẫn với các nguyên nhân thông thường khác. Việc nhận biết đúng đặc điểm phù mặt, kết hợp theo dõi các triệu chứng đi kèm và đi khám kịp thời sẽ giúp phát hiện bệnh sớm, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống. Khi có nghi ngờ về phù mặt do suy thận, bạn nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn phù hợp.