Chẩn đoán suy thận: Dấu hiệu và các xét nghiệm cần biết

Thận có vai trò lọc chất thải, điều hòa lượng nước và cân bằng các chất điện giải trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, chất thải có thể tích tụ trong máu và ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, bệnh thận ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, chưa gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, hiểu rõ các phương pháp chẩn đoán suy thận sẽ giúp mỗi người chủ động kiểm tra sức khỏe và phát hiện bất thường kịp thời.

Tầm quan trọng của việc chẩn đoán suy thận sớm 

Chẩn đoán suy thận sớm giúp bác sĩ xác định mức độ suy giảm chức năng thận, tìm nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Tùy từng trường hợp, việc chăm sóc đúng cách có thể làm chậm tiến triển của bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Đặc biệt, người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra định kỳ. Đây là những nhóm có nguy cơ mắc bệnh thận cao hơn và cần được theo dõi phù hợp.

Vì vậy, chủ động kiểm tra sức khỏe và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định sẽ giúp phát hiện sớm bất thường, tạo điều kiện kiểm soát bệnh hiệu quả và bảo vệ chức năng thận lâu dài. 

Dấu hiệu nhận biết suy thận cần đi khám ngay 

Suy thận có thể tiến triển âm thầm và không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi chức năng thận suy giảm, người bệnh có thể gặp một số dấu hiệu bất thường sau:

• Phù mặt, bàn chân hoặc mắt cá chân: Tình trạng tích tụ dịch trong cơ thể có thể khiến các vùng này sưng phù.

• Thay đổi thói quen tiểu tiện: Tiểu đêm nhiều lần, lượng nước tiểu giảm hoặc nước tiểu có bọt kéo dài có thể là dấu hiệu cần kiểm tra.

• Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn: Những triệu chứng này có thể xuất hiện khi chức năng thận suy giảm và chất thải tích tụ trong cơ thể.

• Khó thở: Có thể liên quan đến tình trạng ứ dịch hoặc các biến chứng khác, cần được đánh giá sớm.

• Lú lẫn hoặc tiểu rất ít: Đây có thể là dấu hiệu nghiêm trọng, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột, cần được cấp cứu kịp thời.

Những biểu hiện trên không đồng nghĩa chắc chắn mắc suy thận, bởi chúng cũng có thể liên quan đến các bệnh lý khác. Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, đặc biệt là khó thở, lú lẫn hoặc lượng nước tiểu giảm rõ rệt, người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Các xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán suy thận 

Để đánh giá chức năng thận, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Việc lựa chọn phụ thuộc vào triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả khám ban đầu.

Xét nghiệm máu đo creatinin và eGFR

Creatinin là chất thải được tạo ra trong quá trình hoạt động của cơ bắp và được thận đào thải. Khi chức năng thận suy giảm, nồng độ creatinin trong máu có thể tăng. Từ kết quả creatinin kết hợp với các thông tin cần thiết, bác sĩ tính mức lọc cầu thận ước tính, gọi là eGFR. Chỉ số này giúp đánh giá khả năng lọc máu của thận và phân loại mức độ suy giảm chức năng thận. Tuy nhiên, kết quả cần được xem xét cùng các dấu hiệu tổn thương thận và diễn biến theo thời gian.

Xét nghiệm ure máu

Ure là sản phẩm được tạo ra khi cơ thể chuyển hóa protein và được đào thải chủ yếu qua thận. Nồng độ ure máu tăng có thể gợi ý chức năng thận suy giảm. Tuy nhiên, chỉ số này còn chịu ảnh hưởng của chế độ ăn, tình trạng mất nước và một số vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, xét nghiệm ure thường được đánh giá cùng creatinin và eGFR để có nhận định phù hợp.

Xét nghiệm nước tiểu

Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện protein, albumin hoặc máu trong nước tiểu, qua đó tìm dấu hiệu tổn thương thận. Bác sĩ có thể chỉ định tỷ lệ albumin trên creatinin niệu để đánh giá lượng albumin bị đào thải. Kết quả bất thường có thể cần được kiểm tra lại nhằm xác định tình trạng có kéo dài hay không.

Siêu âm và chẩn đoán hình ảnh thận

Siêu âm thận giúp quan sát kích thước, hình dạng của thận và phát hiện một số bất thường như nang thận, sỏi hoặc tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT hoặc chụp MRI để khảo sát chi tiết hơn.

Sinh thiết thận

Sinh thiết thận là thủ thuật lấy một mẫu mô thận nhỏ để kiểm tra dưới kính hiển vi. Phương pháp này có thể giúp xác định nguyên nhân tổn thương và hỗ trợ lựa chọn điều trị trong một số bệnh lý thận. Không phải người bệnh nào cũng cần sinh thiết. Bác sĩ chỉ cân nhắc thực hiện khi các kết quả trước đó chưa đủ để làm rõ nguyên nhân hoặc khi kết quả mô học có thể ảnh hưởng đến quyết định điều trị.

Tùy vào tình trạng sức khỏe và kết quả thăm khám, bác sĩ sẽ lựa chọn các xét nghiệm phù hợp để đánh giá chức năng thận, xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị kịp thời. 

Những lưu ý khi xét nghiệm chẩn đoán suy thận 

Để kết quả xét nghiệm phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe, người bệnh cần chuẩn bị theo hướng dẫn của bác sĩ và lưu ý một số vấn đề sau:

• Thông báo về thuốc đang sử dụng: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến chức năng thận hoặc kết quả xét nghiệm. Người bệnh không tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định.

• Tuân thủ hướng dẫn trước xét nghiệm: Không phải xét nghiệm nào cũng cần nhịn ăn. Người bệnh nên hỏi trước về yêu cầu chuẩn bị và lượng nước có thể uống.

• Cung cấp thông tin bệnh sử: Các bệnh lý như đái tháo đường, tăng huyết áp và tiền sử bệnh thận giúp bác sĩ đánh giá kết quả phù hợp hơn.

• Không tự đánh giá kết quả: Các chỉ số creatinin, eGFR và albumin niệu cần được xem xét kết hợp với triệu chứng, bệnh sử và những kết quả trước đó.

• Tái khám theo lịch hẹn: Một số trường hợp cần xét nghiệm lặp lại để theo dõi diễn biến chức năng thận và xác định tình trạng bất thường có kéo dài hay không.

Chủ động chẩn đoán suy thận thông qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết giúp phát hiện sớm những bất thường, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng điều trị phù hợp. Khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để bảo vệ chức năng thận và nâng cao chất lượng cuộc sống.