Phẫu thuật lỗ tiểu thấp là gì? Vai trò và những điều cần biết

Lỗ tiểu thấp (Hypospadias) là một dị tật bẩm sinh của hệ tiết niệu sinh dục nam, trong đó lỗ niệu đạo không nằm ở đỉnh quy đầu như bình thường mà xuất hiện ở mặt dưới của dương vật. Tình trạng này có thể đi kèm với cong dương vật hoặc bất thường bao quy đầu, ảnh hưởng đến việc tiểu tiện và chức năng sinh dục về sau. Hiện nay, phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với đa số trường hợp bệnh lý này.

Phẫu thuật lỗ tiểu thấp có vai trò gì?

Lỗ tiểu thấp không chỉ là một bất thường về mặt giải phẫu mà còn có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện và sinh sản. Vì vậy, việc điều trị cần được cân nhắc sớm để mang lại kết quả tốt nhất.

Phẫu thuật được thực hiện nhằm khắc phục các bất thường do lỗ tiểu thấp gây ra, bao gồm:

• Đưa lỗ niệu đạo về vị trí bình thường ở đỉnh quy đầu;
• Tạo dòng nước tiểu thẳng và thuận lợi hơn;
• Chỉnh sửa tình trạng cong dương vật nếu có;
• Cải thiện hình dạng cơ quan sinh dục;
• Hạn chế ảnh hưởng đến chức năng tình dục và khả năng sinh sản trong tương lai.

Tùy theo vị trí lỗ tiểu, bệnh thường được chia thành các mức độ khác nhau:

• Thể trước: Lỗ tiểu nằm gần quy đầu;
• Thể giữa: Lỗ tiểu nằm ở thân dương vật;
• Thể sau: Lỗ tiểu nằm gần bìu hoặc tầng sinh môn.

Thông thường, thời điểm lý tưởng để can thiệp là từ 6 đến 18 tháng tuổi. Đây là giai đoạn trẻ chưa có nhiều nhận thức về cơ quan sinh dục, đồng thời khả năng hồi phục mô cũng tốt hơn.

Khi nào cần phẫu thuật?

Không phải mọi trường hợp lỗ tiểu thấp đều bắt buộc phải phẫu thuật. Quyết định điều trị phụ thuộc vào vị trí lỗ tiểu, mức độ cong dương vật và ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện.

Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật trong các trường hợp sau:

• Lỗ tiểu nằm lệch nhiều so với vị trí bình thường;
• Dương vật bị cong rõ rệt;
• Trẻ phải tiểu ngồi hoặc tia nước tiểu lệch bất thường;
• Nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng sinh dục trong tương lai;
• Dị tật gây mất thẩm mỹ đáng kể.

Bên cạnh các trường hợp cần can thiệp, một số trẻ có thể chỉ cần theo dõi định kỳ. Những trường hợp thường không bắt buộc phẫu thuật gồm:

• Lỗ tiểu thấp mức độ nhẹ;
• Dương vật thẳng, không bị cong;
• Chức năng tiểu tiện gần như bình thường;
• Không ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và phát triển sau này.

Tuy nhiên, việc theo dõi cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa để đánh giá sự phát triển của trẻ theo thời gian.

Quy trình phẫu thuật diễn ra như thế nào?

Để đạt kết quả điều trị tối ưu, quá trình phẫu thuật cần được chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước, trong và sau mổ.

Trước phẫu thuật

Trước khi tiến hành phẫu thuật, trẻ sẽ được khám tổng quát nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe và mức độ dị tật.

Các bước chuẩn bị thường bao gồm:

• Khám lâm sàng hệ tiết niệu và sinh dục;
• Đánh giá vị trí lỗ tiểu và mức độ cong dương vật;
• Thực hiện các xét nghiệm máu cần thiết;
• Kiểm tra các dị tật phối hợp như tinh hoàn ẩn hoặc thoát vị bẹn;
• Đánh giá nguy cơ gây mê;
• Hướng dẫn phụ huynh về chế độ nhịn ăn trước mổ.

Một số trường hợp đặc biệt có thể được chỉ định sử dụng hormone theo đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.

Các bước thực hiện phẫu thuật

Sau khi hoàn tất khâu chuẩn bị, trẻ sẽ được gây mê toàn thân để đảm bảo an toàn và không cảm thấy đau trong quá trình phẫu thuật.

Quy trình thực hiện thường gồm các bước sau:

• Chỉnh thẳng dương vật nếu có cong;
• Tạo hình niệu đạo mới từ mô sẵn có;
• Di chuyển lỗ tiểu đến vị trí đỉnh quy đầu;
• Đặt ống thông tiểu để duy trì dòng chảy nước tiểu;
• Khâu đóng vết mổ bằng chỉ tự tiêu.

Thời gian phẫu thuật thường kéo dài khoảng 2 - 3 giờ, tùy thuộc vào mức độ phức tạp của từng trường hợp. Với các thể nặng, trẻ có thể cần phẫu thuật nhiều giai đoạn để đạt kết quả tối ưu.

Chăm sóc sau phẫu thuật

Sau khi hoàn tất phẫu thuật, việc chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục.

Phụ huynh cần lưu ý:

• Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc của bác sĩ;
• Giữ vùng phẫu thuật sạch sẽ và khô ráo;
• Theo dõi hoạt động của ống thông tiểu;
• Hạn chế cho trẻ vận động mạnh;
• Khuyến khích trẻ uống đủ nước;
• Đưa trẻ tái khám đúng lịch hẹn.

Trong đa số trường hợp, trẻ có thể hồi phục tốt nếu được chăm sóc đúng cách và theo dõi sát sau mổ.

Phẫu thuật có nguy hiểm không?

Nhiều phụ huynh lo lắng về mức độ an toàn của cuộc mổ. Trên thực tế, đây là phẫu thuật đã được thực hiện rộng rãi tại các cơ sở ngoại nhi và tiết niệu nhi.

Mặc dù vậy, giống như bất kỳ can thiệp ngoại khoa nào, phẫu thuật vẫn có thể đi kèm một số nguy cơ nhất định.

Các biến chứng có thể gặp

Dưới đây là một số biến chứng có thể xảy ra sau phẫu thuật:

• Chảy máu tại vị trí mổ;
• Nhiễm trùng vết mổ;
• Co thắt bàng quang;
• Rò niệu đạo;
• Hẹp lỗ tiểu;
• Hẹp niệu đạo;
• Cong dương vật tồn lưu hoặc tái phát.

Tỷ lệ biến chứng thường thấp khi phẫu thuật được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm và trẻ được chăm sóc hậu phẫu đúng cách.

Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay?

Sau khi xuất viện, phụ huynh cần theo dõi sát tình trạng của trẻ. Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Sốt cao kéo dài;
• Đau nhiều không đáp ứng thuốc;
• Chảy máu liên tục tại vết mổ;
• Dương vật sưng nề bất thường;
• Có mủ hoặc dịch hôi từ vết thương;
• Nước tiểu ít hoặc không thoát ra ngoài;
• Ống thông tiểu bị tuột trước thời gian chỉ định. 

Lỗ tiểu thấp là dị tật bẩm sinh có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện, thẩm mỹ và khả năng sinh sản của trẻ nếu không được điều trị phù hợp. Phẫu thuật lỗ tiểu thấp hiện là phương pháp điều trị hiệu quả giúp phục hồi cấu trúc giải phẫu và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường ở cơ quan sinh dục, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn thời điểm can thiệp thích hợp.