Nhận biết u phổi lành tính: Triệu chứng thường gặp

U phổi là tình trạng xuất hiện khối bất thường trong nhu mô phổi, thường được phát hiện qua chụp X-quang hoặc CT ngực. Do triệu chứng thường không điển hình hoặc rất mờ nhạt, u phổi lành tính dễ bị bỏ sót nếu không được theo dõi đúng cách. Nhận biết sớm các triệu chứng thường gặp của u phổi lành tính giúp người bệnh có định hướng theo dõi phù hợp, tránh lo lắng không cần thiết nhưng cũng không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường của hệ hô hấp.

Tổng quan về u phổi lành tính

U phổi lành tính là các khối tăng sinh bất thường của mô phổi nhưng không mang bản chất ung thư, không xâm lấn các cấu trúc lân cận và không lan sang cơ quan khác. Các khối u này thường có ranh giới khá rõ, tăng kích thước chậm và ít gây biến chứng nghiêm trọng.

U phổi lành tính có thể gặp ở nhiều độ tuổi và bao gồm nhiều dạng như u mô thừa, u sụn phổi, u mỡ, u mạch máu hoặc các nốt viêm lành tính còn tồn dư sau nhiễm trùng hô hấp. Trong nhiều trường hợp, khối u tồn tại ổn định trong thời gian dài mà không ảnh hưởng đáng kể đến chức năng hô hấp.

Vì sao u phổi lành tính thường khó phát hiện sớm?

Phổi là cơ quan có thể tích lớn và rất ít thụ thể cảm giác đau. Do đó, các khối u nhỏ, đặc biệt là u lành tính, thường không gây cảm giác bất thường ở giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn sinh hoạt, lao động bình thường nên khó nhận ra sự hiện diện của khối u.

Trên thực tế, u phổi lành tính thường được phát hiện tình cờ khi:

• Khám sức khỏe định kỳ;
• Chụp X-quang phổi;
• Chụp CT ngực vì các lý do khác.

Chính đặc điểm tiến triển âm thầm này khiến việc nhận biết triệu chứng đóng vai trò quan trọng trong theo dõi sức khỏe phổi.

Các triệu chứng thường gặp của u phổi lành tính

U phổi lành tính thường không gây nguy hiểm ngay lập tức, nhưng vẫn có thể xuất hiện một số triệu chứng đặc trưng mà người bệnh cần lưu ý.

Không có triệu chứng hoặc triệu chứng rất nhẹ

Phần lớn các trường hợp u phổi lành tính không gây triệu chứng rõ ràng. Người bệnh không ho, không đau ngực, không khó thở. Đây là biểu hiện phổ biến nhất và cũng là lý do khiến u phổi lành tính dễ bị bỏ sót nếu không kiểm tra bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Ho kéo dài mức độ nhẹ

Khi khối u nằm gần đường dẫn khí hoặc gây kích thích nhẹ niêm mạc phế quản, người bệnh có thể xuất hiện ho kéo dài. Đặc điểm cơn ho thường là:

• Ho khan hoặc ho ít đờm;
• Mức độ nhẹ, không dữ dội;
• Không kèm sốt hoặc suy kiệt.

Ho trong u phổi lành tính thường không tiến triển nhanh và ít ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Cảm giác tức ngực hoặc khó chịu vùng ngực

Một số người bệnh có thể cảm thấy tức nhẹ vùng ngực hoặc khó chịu mơ hồ, nhất là khi khối u có kích thước lớn hơn. Cảm giác này thường:

• Không liên tục;
• Không rõ vị trí;
• Dễ bị nhầm với mệt mỏi, căng thẳng hoặc rối loạn hô hấp nhẹ.

Khó thở nhẹ khi gắng sức

Trong một số trường hợp, u phổi lành tính có thể ảnh hưởng đến thông khí, khiến người bệnh:

• Dễ hụt hơi khi vận động mạnh;
• Mệt nhanh hơn khi leo cầu thang;
• Cảm giác khó thở nhẹ, thoáng qua.

Khó thở do u phổi lành tính thường xuất hiện từ từ, không đột ngột và không tăng nhanh theo thời gian.

Ho ra máu nhẹ (hiếm gặp)

Ho ra máu không phải là triệu chứng điển hình của u phổi lành tính nhưng có thể gặp trong một số trường hợp hiếm, khi khối u nằm gần mạch máu phổi hoặc gây kích ứng niêm mạc đường thở. Lượng máu thường ít, lẫn trong đờm. Dù hiếm, đây vẫn là dấu hiệu cần được thăm khám y tế để xác định nguyên nhân.

Ảnh hưởng của vị trí và kích thước khối u đến triệu chứng

Triệu chứng của u phổi lành tính phụ thuộc nhiều vào vị trí và kích thước của khối u. Các khối u nhỏ, nằm ở vùng ngoại vi phổi thường không gây biểu hiện lâm sàng do ít tác động đến đường dẫn khí và mạch máu.

Ngược lại, u phổi nằm gần phế quản hoặc đường thở lớn có thể gây kích thích nhẹ, dẫn đến ho kéo dài hoặc cảm giác tức ngực. Khi kích thước u tăng lên, dù vẫn là lành tính, mức độ chèn ép có thể rõ hơn, khiến người bệnh dễ mệt khi gắng sức hoặc khó thở nhẹ.

Đặc điểm triệu chứng gợi ý u phổi lành tính

Các triệu chứng của u phổi lành tính thường có những đặc điểm:

• Xuất hiện từ từ, tiến triển chậm;
• Mức độ nhẹ, ít tăng nặng theo thời gian;
• Ít kèm triệu chứng toàn thân;
• Không gây sụt cân, sốt kéo dài hoặc mệt mỏi nghiêm trọng.

Những đặc điểm này giúp định hướng tính chất lành tính, nhưng không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa.

Ý nghĩa của việc theo dõi triệu chứng theo thời gian

Theo dõi diễn tiến triệu chứng theo thời gian là yếu tố quan trọng trong nhận biết u phổi lành tính. Các biểu hiện như ho nhẹ, tức ngực thoáng qua hoặc khó thở khi gắng sức nếu liên quan đến u phổi lành tính thường ổn định hoặc thay đổi rất chậm. Ngược lại, khi triệu chứng tăng dần về mức độ hoặc xuất hiện thêm các dấu hiệu toàn thân, người bệnh cần được thăm khám lại để đánh giá nguyên nhân.

Những dấu hiệu không nên chủ quan

Người bệnh nên đi khám khi xuất hiện:

• Ho kéo dài nhiều tuần không cải thiện;
• Ho ra máu, dù lượng ít;
• Khó thở tăng dần;
• Đau ngực rõ rệt;
• Sốt kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Những dấu hiệu này cần được đánh giá để loại trừ các bệnh lý phổi nghiêm trọng hơn.

U phổi lành tính thường tiến triển âm thầm và ít gây triệu chứng rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Việc nhận biết các triệu chứng thường gặp như ho nhẹ kéo dài, tức ngực thoáng qua hoặc khó thở nhẹ giúp người bệnh chủ động hơn trong theo dõi sức khỏe phổi. Khi phát hiện bất thường trên hình ảnh hoặc có triệu chứng hô hấp kéo dài, người bệnh nên thăm khám y tế để được chẩn đoán chính xác và theo dõi đúng hướng, vừa tránh lo lắng không cần thiết vừa không bỏ sót nguy cơ tiềm ẩn.