U vòm họng lành tính có nguy hiểm không? Những điều bạn cần biết

U vòm họng là khối bất thường ở vùng vòm mũi họng, vị trí khó quan sát nên dễ gây lo ngại ung thư. Tuy nhiên, nhiều trường hợp là u lành tính, phát triển chậm, ít xâm lấn và không trực tiếp đe dọa tính mạng. Hiểu đúng bản chất và dấu hiệu của u vòm họng lành tính giúp người bệnh chăm sóc sức khỏe tốt hơn và tránh lo lắng quá mức.

U vòm họng lành tính là gì?

U vòm họng lành tính là các khối tăng sinh bất thường xuất phát từ mô niêm mạc, mô liên kết, tuyến hoặc mạch máu tại vùng vòm họng nhưng không mang bản chất ung thư. Các khối u này không xâm lấn mô xung quanh, không di căn sang cơ quan khác và thường tiến triển chậm.

Về mặt lâm sàng, u vòm họng lành tính có thể tồn tại trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi nội soi tai mũi họng vì các lý do khác như nghẹt mũi, ù tai hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

U vòm họng lành tính có nguy hiểm không?

Xét về bản chất, u vòm họng lành tính không nguy hiểm đến tính mạng và không phải là ung thư. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của khối u không chỉ phụ thuộc vào tính chất lành hay ác mà còn liên quan đến:

• Kích thước khối u;
• Vị trí phát triển trong vòm họng;
• Mức độ chèn ép lên các cấu trúc lân cận.

Trong trường hợp khối u nhỏ, ổn định và không gây triệu chứng, người bệnh có thể chỉ cần theo dõi định kỳ. Ngược lại, nếu khối u phát triển lớn hoặc nằm gần các cấu trúc quan trọng, u vòm họng lành tính vẫn có thể gây ra nhiều bất tiện trong sinh hoạt và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Vì sao u vòm họng lành tính vẫn cần được theo dõi?

Vòm họng là khu vực có vai trò quan trọng trong nhiều chức năng sinh lý như hô hấp, phát âm, nuốt và thông khí tai giữa. Do đó, dù là khối u lành tính, sự hiện diện của u tại vị trí này vẫn có thể gây ra:

• Cảm giác vướng họng kéo dài;
• Nghẹt mũi, thường thiên về một bên;
• Chảy dịch mũi sau;
• Ù tai hoặc nghe kém do rối loạn thông khí tai giữa;
• Thay đổi giọng nói.

Ngoài ra, một số u vòm họng lành tính có xu hướng tăng kích thước chậm theo thời gian. Nếu không được theo dõi, khối u có thể gây chèn ép kéo dài, làm nặng dần các triệu chứng và gây nhầm lẫn với tổn thương ác tính ở giai đoạn sau.

Triệu chứng thường gặp của u vòm họng lành tính

U vòm họng lành tính thường có triệu chứng không điển hình, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với các bệnh tai mũi họng thông thường.

Cảm giác vướng hoặc cộm họng

Người bệnh có thể cảm thấy như có dị vật ở họng, cảm giác này thường kéo dài nhưng không đau dữ dội và ít thay đổi theo thời gian.

Nghẹt mũi kéo dài

Nghẹt mũi, đặc biệt là nghẹt một bên, là triệu chứng khá thường gặp khi khối u ảnh hưởng đến vùng cửa mũi sau. Tình trạng này có thể không đáp ứng tốt với các thuốc điều trị viêm mũi thông thường.

Ù tai hoặc nghe kém nhẹ

Do vòm họng liên quan trực tiếp đến vòi nhĩ, u vòm họng lành tính có thể làm giảm khả năng thông khí tai giữa, dẫn đến ù tai hoặc nghe kém nhẹ, thường xuất hiện từ từ.

Thay đổi giọng nói

Một số người bệnh nhận thấy giọng nói thay đổi nhẹ, nói giọng mũi hoặc khàn giọng thoáng qua, nhất là khi khối u ảnh hưởng đến cộng hưởng âm thanh.

Khó chịu khi nuốt

Khối u lớn hơn có thể gây cảm giác nuốt vướng hoặc nuốt không thoải mái, tuy nhiên hiếm khi gây đau nhiều.

Dấu hiệu lâm sàng thường gặp của tổn thương vòm họng lành tính

Một số đặc điểm lâm sàng thường gặp giúp gợi ý u vòm họng lành tính bao gồm:

• Triệu chứng xuất hiện từ từ;
• Tiến triển chậm qua nhiều tháng;
• Ít gây đau;
• Không kèm sụt cân, sốt kéo dài hay mệt mỏi toàn thân.

Những đặc điểm này mang tính định hướng, không thể thay thế cho chẩn đoán y khoa.

Khi nào u vòm họng lành tính có thể gây vấn đề?

Dù không nguy hiểm, u vòm họng lành tính có thể gây ảnh hưởng rõ rệt khi:

• Khối u tăng kích thước và gây chèn ép;
• Gây rối loạn hô hấp khi ngủ;
• Ảnh hưởng đến ăn uống hoặc giao tiếp;
• Gây viêm tai giữa tái diễn.

Trong các trường hợp này, người bệnh cần được đánh giá lại để có hướng xử trí phù hợp.

Chẩn đoán u vòm họng lành tính

Do triệu chứng không đặc hiệu, chẩn đoán u vòm họng lành tính chủ yếu dựa vào thăm khám chuyên khoa tai mũi họng, bao gồm:

• Nội soi vòm họng;
• Đánh giá hình thái và vị trí khối u;
• Chụp CT hoặc MRI khi cần thiết;
• Sinh thiết trong một số trường hợp để xác định bản chất mô học.

Chẩn đoán chính xác giúp phân biệt u lành tính với các tổn thương nghi ngờ ác tính.

U vòm họng lành tính có cần điều trị không?

Không phải mọi trường hợp u vòm họng lành tính đều cần can thiệp ngay. Nguyên tắc xử trí thường dựa trên:

• Mức độ triệu chứng;
• Kích thước và vị trí khối u;
• Ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi định kỳ kết hợp kiểm soát các bệnh tai mũi họng đi kèm. Can thiệp điều trị thường được cân nhắc khi khối u gây triệu chứng rõ rệt hoặc có nguy cơ biến chứng.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa tai mũi họng khi có:

• Cảm giác vướng họng kéo dài;
• Nghẹt mũi một bên không cải thiện;
• Ù tai hoặc nghe kém kéo dài;
• Thay đổi giọng nói không rõ nguyên nhân.

Việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán đúng và theo dõi kịp thời.

U vòm họng lành tính không phải là ung thư và thường không nguy hiểm, đặc biệt khi được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, do nằm ở vị trí nhạy cảm và có thể gây nhiều triệu chứng khó chịu, khối u vẫn cần được đánh giá y khoa đầy đủ. Hiểu rõ về u vòm họng lành tính giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe, tránh lo lắng quá mức nhưng cũng không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường của tai mũi họng.