Một số nguyên nhân phổ biến gây Cyfra 21-1 dương tính giả

Kết quả dương tính giả của chỉ điểm khối u Cyfra 21-1 có thể xuất hiện ở nhiều tình trạng không ác tính như nhiễm trùng, bệnh phổi mạn tính hay suy thận. Nhận biết đúng nguyên nhân giúp bác sĩ tránh những quyết định chẩn đoán và điều trị sai lệch.

Cyfra 21-1 dương tính giả là gì?

Cyfra 21-1 dương tính giả là hiện tượng khi nồng độ chất chỉ điểm khối u Cyfra 21-1 trong máu tăng cao, nhưng không phản ánh đúng sự hiện diện của ung thư. 

Cyfra 21-1 là một phân đoạn của cytokeratin 19, thường được sử dụng như một dấu ấn sinh học trong chẩn đoán và theo dõi điều trị một số loại ung thư, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, kết quả xét nghiệm cho thấy giá trị cao bất thường của Cyfra 21-1 mà không có bằng chứng bệnh lý ác tính đi kèm. Điều này gây ra tình trạng dương tính giả, khiến cho việc đánh giá lâm sàng trở nên khó khăn và có thể dẫn đến lo lắng không cần thiết cho người bệnh. 

Việc phát hiện dương tính giả đòi hỏi sự thận trọng trong phân tích kết quả cận lâm sàng, cần đặt trong bối cảnh toàn diện bao gồm triệu chứng lâm sàng, các xét nghiệm hỗ trợ khác và diễn tiến bệnh. 

Các nguyên nhân phổ biến gây Cyfra 21-1 dương tính giả

Cyfra 21-1 dương tính giả có thể xuất hiện trong nhiều tình huống không liên quan đến bệnh lý ác tính. Việc nhận diện các nguyên nhân phổ biến giúp bác sĩ tránh chẩn đoán nhầm và đưa ra hướng theo dõi phù hợp. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp:

• Bệnh phổi lành tính: Các bệnh lý phổi mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), viêm phổi, giãn phế quản có thể làm tăng nhẹ nồng độ Cyfra 21-1 trong máu. Tình trạng tổn thương hoặc viêm ở biểu mô đường hô hấp có thể dẫn đến giải phóng cytokeratin 19, gây kết quả dương tính giả.
• Suy thận: Ở bệnh nhân suy thận mạn, quá trình thải trừ các phân tử như Cyfra 21-1 qua thận bị suy giảm, dẫn đến tích tụ trong máu và gây tăng giả marker này. Đây là một nguyên nhân không hiếm gặp, đặc biệt ở bệnh nhân chạy thận nhân tạo.
• Sau phẫu thuật hoặc chấn thương: Những can thiệp ngoại khoa hoặc chấn thương lớn có thể gây phá huỷ mô biểu mô, từ đó giải phóng cytokeratin 19 vào máu. Trong thời gian hồi phục, nồng độ Cyfra 21-1 có thể tăng tạm thời mà không liên quan đến ung thư.
• Nhiễm trùng toàn thân hoặc viêm hệ thống: Tình trạng viêm hệ thống hoặc nhiễm trùng nặng như nhiễm trùng huyết có thể kích hoạt phản ứng viêm lan rộng, làm tăng các chất trung gian và giải phóng marker từ tế bào biểu mô, gây dương tính giả trong xét nghiệm Cyfra 21-1.

Cyfra 21-1 dương tính giả khác gì với dương tính thật?

Cyfra 21-1 dương tính giả và dương tính thật khác nhau chủ yếu ở ý nghĩa lâm sàng và nguyên nhân gây tăng chỉ số:

Về ý nghĩa chẩn đoán:

• Dương tính thật phản ánh sự hiện diện của bệnh lý ác tính, đặc biệt là ung thư phổi không tế bào nhỏ. Trong trường hợp này, nồng độ Cyfra 21-1 tăng là do tế bào ung thư tiết ra marker vào máu.
• Dương tính giả xảy ra khi nồng độ Cyfra 21-1 tăng nhưng không do ung thư, mà do các tình trạng lành tính hoặc yếu tố sai sót kỹ thuật.

Về nguyên nhân:

• Dương tính thật thường liên quan đến khối u đang hoạt động hoặc di căn, phản ánh gánh nặng bệnh.
• Dương tính giả có thể do bệnh phổi mạn tính, suy thận, viêm nhiễm, chấn thương mô hoặc do sai số trong xét nghiệm.

Về diễn tiến và theo dõi:

• Ở dương tính thật, nồng độ Cyfra 21-1 thường duy trì cao hoặc tiếp tục tăng nếu bệnh tiến triển, và giảm sau điều trị hiệu quả.
• Ở dương tính giả, mức Cyfra 21-1 có thể dao động hoặc trở về bình thường khi nguyên nhân nền được kiểm soát.

Nên làm gì khi nhận kết quả Cyfra 21-1 dương tính giả?

Khi bạn nhận được kết quả Cyfra 21-1 tăng cao nhưng không được chẩn đoán mắc ung thư, điều đó có thể là một trường hợp dương tính giả. Dưới đây là những điều bạn nên làm:

• Giữ bình tĩnh và không hoảng sợ: Kết quả này không có nghĩa là bạn chắc chắn bị ung thư. Có nhiều nguyên nhân không nguy hiểm cũng có thể làm tăng Cyfra 21-1, như viêm phổi, bệnh phổi mạn tính hoặc suy thận.
• Trao đổi kỹ với bác sĩ: Hãy hỏi bác sĩ về ý nghĩa của kết quả, các nguyên nhân có thể gây tăng chỉ số và kế hoạch kiểm tra tiếp theo. Đừng ngần ngại đưa ra câu hỏi để hiểu rõ hơn về tình trạng của mình.
• Theo dõi và làm thêm các xét nghiệm cần thiết: Bác sĩ có thể yêu cầu làm lại xét nghiệm sau một thời gian, hoặc chỉ định thêm chụp X-quang, CT scan hay các xét nghiệm khác để đảm bảo đánh giá toàn diện.
• Cung cấp đầy đủ thông tin y tế cá nhân: Nếu bạn có bệnh nền như hen suyễn, COPD, suy thận hoặc vừa trải qua phẫu thuật, hãy thông báo cho bác sĩ vì những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.
• Tái khám đúng hẹn: Việc theo dõi định kỳ rất quan trọng để đảm bảo rằng nếu có vấn đề nghiêm trọng, nó sẽ được phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Cách hạn chế nguy cơ xét nghiệm Cyfra 21-1 dương tính giả

Để hạn chế nguy cơ nhận kết quả Cyfra 21-1 dương tính giả, bạn có thể thực hiện một số lưu ý dưới đây:

• Thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe với bác sĩ: Trước khi làm xét nghiệm, hãy cung cấp thông tin về các bệnh lý mạn tính (như bệnh phổi, suy thận), các đợt viêm nhiễm gần đây, hoặc các thủ thuật và phẫu thuật bạn từng thực hiện.
• Tránh làm xét nghiệm trong thời điểm cơ thể đang viêm nhiễm hoặc chưa hồi phục: Nếu bạn đang bị viêm phổi, nhiễm trùng hoặc có vết thương lớn, nên hoãn xét nghiệm Cyfra 21-1 cho đến khi tình trạng ổn định, vì các yếu tố này có thể làm tăng chỉ số tạm thời.
• Không sử dụng thuốc không cần thiết trước khi xét nghiệm: Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về các loại thuốc đang dùng, đặc biệt là thuốc chống viêm, thuốc điều trị ung thư cũ hoặc thuốc ảnh hưởng đến chức năng thận.
• Thực hiện xét nghiệm tại cơ sở uy tín: Chọn các phòng xét nghiệm đạt chuẩn và có kinh nghiệm giúp đảm bảo độ chính xác kỹ thuật, tránh sai số xét nghiệm gây dương tính giả.
• Làm xét nghiệm vào thời điểm thích hợp: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị làm lại xét nghiệm sau một khoảng thời gian nếu có nghi ngờ kết quả ban đầu bị ảnh hưởng bởi yếu tố tạm thời.

Tóm lại, Cyfra 21-1 dương tính giả là một hiện tượng không hiếm gặp và có thể gây ra nhiều lo lắng không cần thiết nếu không được hiểu đúng. Việc trang bị kiến thức để phân biệt giữa kết quả thật và giả, nhận diện các yếu tố ảnh hưởng cũng như phối hợp chặt chẽ với bác sĩ trong quá trình theo dõi sẽ giúp bạn tránh được những chẩn đoán sai lệch và can thiệp y tế không phù hợp.