Hội chứng thủy đậu bẩm sinh: Những điều cha mẹ cần biết để bảo vệ thai kỳ

Trong nhiều trường hợp, thủy đậu được xem là bệnh truyền nhiễm lành tính và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, khi xảy ra ở phụ nữ mang thai, virus gây bệnh có khả năng tác động đến thai nhi theo những cách phức tạp hơn. Một trong những biến chứng được y văn ghi nhận là hội chứng thủy đậu bẩm sinh. Việc nhận biết sớm và chủ động phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ thai kỳ an toàn.

Hội chứng thủy đậu bẩm sinh là gì? Vì sao có thể xảy ra?

Hội chứng thủy đậu bẩm sinh là tình trạng thai nhi bị tổn thương do virus thủy đậu từ mẹ truyền qua nhau thai trong quá trình mang thai. Đây không phải là một bệnh độc lập mà là hậu quả của việc mẹ mắc thủy đậu vào một số thời điểm nhạy cảm của thai kỳ.

Virus sau khi xâm nhập cơ thể mẹ có thể đi vào hệ tuần hoàn và vượt qua hàng rào nhau thai. Khi đó, sự phát triển của các cơ quan đang hình thành ở thai nhi có thể bị gián đoạn, dẫn đến những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng.

Nguy cơ xuất hiện hội chứng thủy đậu bẩm sinh phụ thuộc nhiều vào thời điểm mẹ mắc bệnh. Giai đoạn đầu thai kỳ thường được ghi nhận là thời điểm có nguy cơ cao hơn so với các giai đoạn sau.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết hội chứng thủy đậu bẩm sinh

Hội chứng thủy đậu bẩm sinh có biểu hiện rất đa dạng. Mức độ nhẹ hay nặng phụ thuộc vào mức độ tổn thương và thời điểm nhiễm virus trong thai kỳ. Dưới đây là những nhóm dấu hiệu thường được ghi nhận.

Biểu hiện ngoài da và hệ cơ xương

Ở một số trẻ, các tổn thương ngoài da có thể xuất hiện ngay từ khi sinh. Da có thể để lại sẹo bất thường, hình dạng không đều, đôi khi phân bố theo đường thần kinh. Bên cạnh đó, hệ cơ xương có thể bị ảnh hưởng với biểu hiện như thiểu sản chi, biến dạng xương hoặc hạn chế vận động.

Những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng xuất hiện đầy đủ, nhưng là gợi ý quan trọng trong đánh giá ban đầu.

Biểu hiện thần kinh và thị lực

Virus thủy đậu có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương của thai nhi. Trẻ sinh ra có thể gặp khó khăn trong phát triển vận động, phản xạ hoặc nhận thức. Một số trường hợp ghi nhận tổn thương mắt, giảm thị lực hoặc các bất thường về cấu trúc nhãn cầu.

Việc theo dõi sự phát triển thần kinh và thị giác trong những năm đầu đời là rất cần thiết để can thiệp kịp thời nếu có dấu hiệu chậm phát triển.

Các biểu hiện toàn thân khác

Ngoài các biểu hiện kể trên, trẻ có thể nhẹ cân hơn so với tuổi thai hoặc gặp vấn đề về hô hấp trong giai đoạn sơ sinh. Những dấu hiệu này thường cần được đánh giá tổng thể để loại trừ các nguyên nhân khác.

Chẩn đoán hội chứng thủy đậu bẩm sinh như thế nào?

Việc chẩn đoán hội chứng thủy đậu bẩm sinh không dựa trên một xét nghiệm đơn lẻ mà cần tổng hợp nhiều thông tin.

Trước hết, tiền sử mẹ mắc thủy đậu trong thai kỳ là yếu tố quan trọng. Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh trong thai kỳ, đặc biệt là siêu âm, có thể phát hiện một số bất thường cấu trúc nghi ngờ.

Sau sinh, trẻ có thể được đánh giá thêm thông qua thăm khám lâm sàng, xét nghiệm và theo dõi diễn tiến phát triển. Việc chẩn đoán sớm giúp xây dựng kế hoạch theo dõi và chăm sóc phù hợp cho trẻ.

Hậu quả và tiên lượng của hội chứng thủy đậu bẩm sinh

Không phải mọi trường hợp đều có tiên lượng giống nhau. Một số trẻ chỉ có biểu hiện nhẹ và vẫn phát triển gần như bình thường nếu được theo dõi và hỗ trợ kịp thời. Tuy nhiên, cũng có trường hợp phải đối mặt với các vấn đề lâu dài liên quan đến vận động, thị lực hoặc thần kinh.

Tiên lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương, cơ quan bị ảnh hưởng và khả năng can thiệp sớm. Vì vậy, việc theo dõi định kỳ và chăm sóc toàn diện đóng vai trò rất quan trọng.

Bị thủy đậu trong thai kỳ khi nào cần đặc biệt lưu ý?

Không phải mọi thai phụ mắc thủy đậu đều dẫn đến hội chứng thủy đậu bẩm sinh. Tuy nhiên, khi bệnh xảy ra ở giai đoạn sớm của thai kỳ, nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi có thể cao hơn.

Nếu phụ nữ mang thai nghi ngờ tiếp xúc với nguồn lây hoặc xuất hiện triệu chứng thủy đậu, việc thăm khám sớm giúp đánh giá nguy cơ và có hướng theo dõi phù hợp. Sự chủ động này giúp giảm lo lắng không cần thiết và đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

Phòng ngừa hội chứng thủy đậu bẩm sinh bằng vắc xin thủy đậu

Một trong những biện pháp hiệu quả để giảm nguy cơ hội chứng thủy đậu bẩm sinh là tạo miễn dịch chủ động trước khi mang thai. Tiêm vắc xin thủy đậu giúp cơ thể hình thành kháng thể, hạn chế nguy cơ nhiễm virus trong thai kỳ.

Các loại vắc xin thủy đậu đang được sử dụng hiện nay được chỉ định cho người chưa có miễn dịch, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Việc tiêm phòng nên được thực hiện trước khi mang thai theo khuyến cáo y tế.

Hiện nay, hai loại vắc xin thủy đậu đang được sử dụng phổ biến là Varivax và Varilrix. Các loại vắc xin này được chỉ định cho trẻ em và người lớn chưa có miễn dịch với thủy đậu. 

Phụ nữ có thể cân nhắc tiêm vắc xin thủy đậu tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm phù hợp và theo dõi an toàn sau tiêm.

Chăm sóc và theo dõi trẻ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh

Với những trẻ được chẩn đoán hoặc nghi ngờ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh, việc theo dõi lâu dài là rất quan trọng. Trẻ cần được đánh giá định kỳ về thị lực, vận động và phát triển tâm thần.

Trong một số trường hợp, các biện pháp hỗ trợ phục hồi chức năng có thể được cân nhắc nhằm giúp trẻ thích nghi tốt hơn trong quá trình lớn lên. Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc phối hợp theo dõi và chăm sóc hàng ngày.

Hội chứng thủy đậu bẩm sinh là biến chứng hiếm gặp nhưng có thể để lại ảnh hưởng lâu dài nếu không được nhận biết và theo dõi kịp thời. Việc hiểu rõ nguy cơ, chủ động phòng ngừa và chăm sóc đúng cách giúp giảm thiểu rủi ro cho cả mẹ và trẻ.